I SA/Wa 1364/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 17 maja 2023 r. nr KO-1543/4103/832/22 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku (dalej również jako "Kolegium/organ"), decyzją z 17 maja 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. S. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 29 listopada 2022r., nr [...], w przedmiocie dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 22 sierpnia 2022r. Skarżący wystąpił do Wójta Gminy S. o dodatek węglowy, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692, ze zm., dalej również jako "ustawa"). Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które znajduje się pod adresem: B.N., [...] S. Decyzją z 29 listopada 2022 r., nr [...] organ I instancji odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego wskazując, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, a także na podstawie danych uzyskanych podczas wywiadów środowiskowych, ustalono, że źródło ogrzewania znajdujące się pod adresem N. stanowi koza ogrzewana drewnem kawałkowym. Nie został zatem spełniony warunek zawarty w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, niezbędny do przyznania dodatku węglowego, jakim jest główne paliwo używane do ogrzania nieruchomości pod adresem N. Ustawa o dodatku węglowym nie uzależnia przyznania dodatku węglowego od zakupu węgla. Ustawodawca nie wprowadził zapisów, że skarżący zamierza opalać dom węglem jak tylko otrzyma pieniądze na węgiel. Zapisy zawarte we wniosku o wypłatę dodatku węglowego złożonego przez skarżącego jasno wskazują, że skarżący opala dom węglem, czego nie udało się udowodnić podczas prowadzonego postępowania. Ponadto na podstawie zeznań świadków oraz wywiadów środowiskowych ustalono, że dane zawarte w rejestrze PESEL wskazują adres zameldowania skarżącego w miejscowości W. Zdaniem organu weryfikacja adresu jest jedną z przesłanek zawartych w art. 2 ust. 15 pkt 3 ustawy o dodatku węglowym. Podkreślono, że art. 33 ustawy o ewidencji ludności wskazuje, że obywatel polski, który opuszcza miejsce stałego pobytu albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się, co nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący kwestionując dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne oraz dokonaną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, iż nie zamieszkuje pod adresem N. Wskazał, że zamieszkuje pod adresem N. Zajmuje jeden pokój w znajdującym się tam domu, który ogrzewa kozą. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożył 22 sierpnia 2022 r. We wniosku wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego, prowadzonego pod adresem N., gmina S., jest kocioł na paliwo stałe. W deklaracjach dotyczących źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, odpowiednio 12 lipca 2022r. i 22 sierpnia 2022r. - o identycznej treści, jako źródło ciepła skarżący podał kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, zaś jako rodzaj stosowanych paliw stałych wskazał węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Podkreślono, że wszystkie podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego oraz w deklaracjach dotyczących źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dane, skarżący składał będąc pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji odmówił przyznania T. S. dodatku węglowego wobec ustalenia, że: skarżący nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku – N., a ponadto, iż faktycznym źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego jest koza, ogrzewana drewnem kawałkowym bez wykorzystania węgla. Drewno kawałkowe nie jest zaś paliwem stałym, o którym mowa w powołanym art. 2 ust. 3 ustawy. Kolegium podkreśliło, że to na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, a zatem to strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wskazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych, bowiem późniejsze kwestionowanie przez stronę zachowującą się biernie ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji będzie w takim przypadku nieskuteczne. Ustalono, że Skarżący jest żonaty, a z akt sprawy nie wynika, aby małżonkowie byli w rzeczywistej czy formalnej separacji i rodzina nie mieszkała wspólnie. W miejscowości W. T. S. ma w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Wskazano, że w dniu 7 grudnia 2021 r. wraz z żoną E. S. przekazali dom w W. wraz z działką o pow., 1,1117 ha w formie darowizny synowi z zapisem na ich rzecz nieodpłatnej, dożywotniej służebności osobistej mieszkania, polegającej na prawie korzystania przez uprawnionych z całego budynku mieszkalnego, ogrzanego i oświetlonego, z dostępem do sieci wodno-kanalizacyjnej oraz wszelkich wspólnych urządzeń w tym domu. Obecność w miejscu zamieszkania całej rodziny potwierdzają również świadkowie. Pomimo podkreślania przez skarżącego, że zamieszkuje w miejscowości N. to zasady logiki i doświadczenia życiowego, zdaniem Kolegium, pozwalają przyjąć, że mało prawdopodobne jest przeniesienie ośrodka aktywności życiowej pod nowy adres w sytuacji, gdy w budynku brak jest łazienki, brak dostępu do wody czy brak wychodka na zewnątrz domu. Nie jest to miejsce służące zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Zresztą sam skarżący podaje, że podstawowe potrzeby życiowe, w tym kąpiel, posiłki, korzystanie z internetu zaspokaja w miejscowości W. Ognisko domowe skarżącego niewątpliwie jest więc zlokalizowane w W., gdzie ma zabezpieczone wszystkie potrzeby mieszkaniowe. W tej miejscowości koncentruje się jego życie osobiste i rodzinne. Tylko pod tym adresem pracownik socjalny mógł zastać odwołującego w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawie udzielenia pomocy, bez wcześniejszej zapowiedzi. Zdaniem Kolegium, pobyt skarżącego w miejscowości N. należy uznać za chwilowy i wykluczający stwierdzenie istnienia "corpus" jako faktycznego, stałego i trwałego przebywania w tym miejscu. Podkreślono, że warunkując przyznanie dodatku węglowego od faktu zamieszkiwania pod danym adresem, ustawodawca wskazał, że dodatek ten ma na celu wsparcie finansowe osób w zakupie paliw, z których korzystają, aby ogrzać swoje miejsca zamieszkania. Dodatek ten nie służy bynajmniej do ogrzania nieruchomości będących w trakcie remontu uniemożliwiającego zamieszkiwanie w nich, stanowiących własność osoby, która stara się o dodatek węglowy, jeśli nie zamieszkuje ona pod wskazanym we wniosku adresem. Ponadto koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, że źródło ogrzewania wykorzystywane w gospodarstwie domowym skarżącego jest koza ogrzewana drewnem kawałkowym bez wykorzystania węgla. Dodatek węglowy nie przysługuje zaś dla gospodarstw domowych, dla których rodzajem ogrzewania jest drewno kawałkowe, bowiem nie jest to paliwo stałe, o którym mowa w powołanym art. 2 ust. 3 u.d.w. Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu i przyznanie dodatku węglowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organów mieszka w domu w miejscowości N. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania T. S. dodatku węglowego. Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Według natomiast art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się m.in.: "osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe)" -pkt 1. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 12 ustawy). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ratio legis wprowadzonych w ustawie o dodatku rozwiązań to wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wyjaśniono, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, dostępny na stronie internetowej Sejmu RP www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego miało wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o dodatek węglowy w urzędzie Gminy S. w dniu 22 sierpnia 2022r. podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe znajdujące się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe. Jako adres miejsca zamieszkania podał B. N., [...] S. Również, w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania z 12 lipca 2022 r. i 22 sierpnia 2022r. skarżący - w danych adresowych podał ten sam adres zamieszkania W ramach czynności wyjaśniających organy dokonały weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w trakcie którego ustaliły m.in., że skarżący nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku – N., a ponadto ustalono, że faktycznym źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego jest koza, ogrzewana drewnem kawałkowym bez wykorzystania węgla. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Natomiast według art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stosownie do powyższego, w ocenie Sądu, powyższe okoliczności przesądzają, że w sytuacji skarżącego, który zamieszkuje w miejscowości W. i tu prowadzi gospodarstwo domowe zaś czasowo przebywa w innych miejscowościach - nie przysługuje dodatek węglowy na wnioskowany dom w miejscowości N., który ponadto ogrzewa kozą na drewno kawałkowe. Te ustalenia wynikają przede wszystkim z danych uzyskanych w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji (wyjaśnień urzędu gminy, wywiadu środowiskowego). Sąd podkreśla, że nawet okresowe przebywanie przez skarżącego w domu w miejscowości N. nie oznacza, że tu prowadzi on gospodarstwo domowe. Przy czym - co wymaga podkreślenia - nie można mówić o prowadzeniu kilku gospodarstw domowych, jak chce tego skarżący. W tym zakresie ustawodawca w przepisie art. 2 ust. 6 ustawy jednoznacznie bowiem określił, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że prowadzenie gospodarstwa możliwe jest wyłącznie w jednej lokalizacji. Sąd podkreśla, że ustawodawca w ustawie o dodatku węglowym konsekwentnie posługuje się pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w art. 2 ust. 7, stanowiącym, że dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Dostrzec też trzeba, że zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego. Natomiast to w ust. 7 art. 2 ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, dlatego celowe jest odwołanie się w tym zakresie (jak to uczyniło Kolegium) do art. 28 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Z powyższych przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego zaprezentowanego w skardze. Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało poprawnie i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd skargę oddalił.