I SA/Wa 1351/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J., E. K., S. J., E. K., K. J., M. J., A. C., B. J., I. B., H. J., A. J. i M. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 131/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 11000 (jedenaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących K. J., E. K., S. J., E. K., K. J., M. J., A. C., B. J., I. B., H. J., A. J. i M. J. sumy pieniężne w wysokości po 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. J., E. K., S. J., E. K., K. J., M. J., A. C., B. J., I. B., H. J., A. J. i M. J. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K. J., E. K., S. J., E. K., K. J., M. J., A. C., B. J., I. B., H. J., A. J. i M.J. pismem z [...] maja 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 131/15 uwzgledniającego skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku z [...] grudnia 2013 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość - w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz każdego skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok z 19 maja 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 131/15 wraz z aktami sprawy został przekazany Prezydentowi [...] 26 sierpnia 2015 r., w związku z czym termin na wykonanie wyroku upłynął bezskutecznie 26 października 2015 r. Z uwagi na bezczynność organu, kolejnymi wyrokami z 13 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 838/16 i z 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 25/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł, a następnie 10000 zł. Wyrokiem z 24 kwietnia 2020 r. Sąd przyznał ponadto na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości po 2000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 19 maja 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta, pismem z [...] marca 2021 r. ponownie wezwano organ do wykonania ww. wyroku z 19 maja 2015 r., jednakże bezskutecznie. Skarżący podkreślili, że od daty przekazania akt po wydaniu ww. wyroku, tj. 26 sierpnia 2015 r. upłynęło ponad pięć lat i osiem miesięcy, a organ nie podjął stosownych czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Bezczynność Prezydenta ma zatem charakter rażący. Skarżący przytoczyli ponadto art. 154 § 1 P.p.s.a. oraz art. 154 § 7 P.p.s.a. oraz stanowisko doktryny i stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do instytucji grzywny oraz sumy pieniężnej i zaznaczyli, że w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta w rozpoznaniu niniejszej sprawy ponoszą oni wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje to negatywnie na ich zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną. Kwota zasądzona na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną skarżącym przez długi okres oczekiwania na zakończenie niniejszego postępowania. Skarżący wskazali, że w sprawie bez wątpienia istnieje obawa dalszego niewykonywania przez organ ww. wyroku, zwłaszcza, że mimo kilkakrotnego podjęcia środków dyscyplinujących Prezydent nadal pozostaje w bezczynności i bezczynność ta jest całkowicie nieusprawiedliwiona. Mimo kierowania do organu szeregu pism z prośbą o wskazanie przyczyn pozostawania w bezczynności, pisma te pozostają bez odpowiedzi. Zdaniem skarżących ww. okoliczności, w tym ponad 5-letni okres niewykonywania wyroku oraz fakt ukarania już organu grzywną, uzasadniają uwzględnienie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w sprawie podjęte zostały czynności mające na celu wykreślenie granic nieruchomości na zdjęciach lotniczych z 1951 r., 1955 r. i 1960 r. Dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po otrzymaniu opracowania geodezyjnego. Organ wskazał ponadto, że w piśmie z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany, że postępowanie zostanie zakończone po uzupełnieniu materiału dowodowego w przewidywanym terminie do 30 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] marca 2021 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 19 maja 2015 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 19 maja 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 26 sierpnia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 26 października 2015 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg kolejnymi wyrokami z 13 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 838/16 oraz z 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 25/20 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł, a następnie 10000 zł. W orzeczeniu z [...] kwietnia 2020 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 19 maja 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku tym Sąd przyznał ponadto od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwocie po 2000 zł. Zauważyć trzeba, że z analizy akt wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 19 maja 2015 r. wraz z aktami sprawy Prezydent [...] podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Istotne jednak jest, że większość czynności mających na celu załatwienie wniosku o przyznanie odszkodowania, podjętych w istocie zostało w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r. Jak wynika z akt sprawy Prezydent [...] zwracał się wówczas do określonych podmiotów i instytucji o przesłanie informacji i dokumentów koniecznych do rozpoznania sprawy. W listopadzie 2016 r. sporządzona ponadto została opinia geodezyjna dotycząca nieruchomości. Kolejne działania mające na celu wyjaśnienie sprawy podjęte następnie zostały dopiero w grudniu 2019 r. Pismem z [...] grudnia 2019 r. zwrócono się o nadesłanie koniecznych dokumentów do Archiwum Państwowego w [...]. Poinformowano ponadto pełnomocnika skarżących, że decyzja wydana zostanie po uzupełnieniu materiału dowodowego w przewidywanym terminie do 30 czerwca 2020 r. Po uzyskaniu zaś stosownej informacji z Archiwum Państwowego w [...], co miało miejsce [...] maja 2020 r. Prezydent nie podejmował w istocie działań w sprawie. Pismem z [...] czerwca 2021 r. poinformowano natomiast pełnomocnika skarżących, że w sprawie podjęto czynności celem wykreślenia granic nieruchomości na zdjęciach lotniczych oraz że postępowanie zostanie zakończone po uzupełnieniu materiału dowodowego w przewidywanym terminie do 30 listopada 2021 r. Zdaniem Sądu okoliczności powyższe wskazują, że czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia podejmowane były przez Prezydenta sporadycznie, w dużych odstępach czasu i jak wskazano miały one miejsce głównie w latach 2015 – 2016. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że pomimo ww. dwóch orzeczeń wymierzających grzywnę sprawa nadal nie została załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o przyznanie odszkodowania. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 19 maja 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 13 września 2016 r. i 24 kwietnia 2020 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (w wysokości odpowiednio 1000 zł i 10000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 11000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny wzięto pod uwagę, że działania mające na zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie i miało to miejsce głównie w latach 2015 - 2016. Uwzględniono również, że sprawa o ustalenie odszkodowania toczy się już od niemal 8 lat. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 19 maja 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku z 19 maja 2015 r. termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy czynności mające na celu zakończenie postępowania podjęte zostały w 2015 r. i 2016 r. Następnie przez kilka lat - do grudnia 2019 r. organ nie podejmował działań w sprawie, nie wskazując przyczyn tak znacznej przerwy. Okoliczności usprawiedliwiających bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowią podnoszone w kierowanych do pełnomocnika skarżących twierdzenia dotyczące konieczności gromadzenia materiału dowodowego, zwłaszcza, że jak wyżej wskazano działania w sprawie nie były podejmowane regularnie i efektywnie. Trudno uznać, że organ interesował się na bieżąco sprawą. Nie ulega przy tym wątpliwości, że od niemal 6 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany. Sąd stwierdził ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 3000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, w tym okoliczność, że wcześniejszym wyrokiem przyznano już skarżącym sumę pieniężną w wysokości po 2000 zł. Uwzględniono przy tym czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.