I SA/Wa 133/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy jego przywrócenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z 21 listopada 2022 r. nr KOC/6126/Zs/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie: w pkt 1 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia a w pkt 2 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe dotyczyło postanowienia z 9 września 2022 r. znak [...] Prezydenta m. st. Warszawy, którym odmówiono Spółdzielni Mieszkaniowej [...], dalej "Skarżąca", wydania zaświadczenia w trybie ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów – w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obr. [...] położonej przy ulicy [...] w [...]. Postanowienie zostało doręczone 19 września 2023 r. a zażalenie zostało nadane 3 października 2022 r. W zażaleniu strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, tłumacząc uchybienie załamaniem nerwowym pełnomocnika. SKO rozpoznając sprawę wskazało, że termin na wniesienie zażalenia upływał 26 września 2022 r. Zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało wniesione 3 października 2022 r. Więc w terminie o jakim mowa w art. 58 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, dalej "kpa", (t.j. D.U. 2023, poz. 775). Dalej SKO, powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, odniosło się do obiektywnego miernika staranności przy dochowywaniu terminu na podjęcie czynności procesowej. Wskazywało, że przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest możliwe gdy strona wykaże, że nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największej miary staranności. Do okoliczności powodujących, przywrócenie terminu należą: nagła choroba gdy strona nie mogła się posłużyć inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. SKO uznało, że wskazywane przez pełnomocnika przyczyny: przejście [...] od 22 września do 2 października 2022 r. i wydane zwolnienie lekarskie były sytuacją nagłą. Jednakże pełnomocnik nie wykazał aby nie mógł ustanowić zastępstwa procesowego do dokonania czynności procesowej. Pełnomocnik będący radcą prawnym nie uprawdopodobnił, że podjął próbę udzielenia dalszego pełnomocnictwa lub zawiadomienia dziekana o konieczności wyznaczenia z urzędu zastępcy prawnego. Tym samym, na podstawie art. 58 § 1 kpa, SKO nie uwzględniło wniosku o przywrócenie terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca, zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie i zwrot kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 i 2 kpa poprzez ich błędne niezastosowanie w sytuacji gdy strona w należyty sposób uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, która nie miała możliwości skorzystania z pomocy innego pełnomocnika przez wzgląd na zaistniałą sytuację życiową pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U.2022.2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (postanowienia). Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie niesporne było, że Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Organ przy tym nie kwestionował terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wymaga uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony a nadto złożenia go w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, o czym stanowi art. 58 kpa. O braku winy mówimy wtedy gdy wywiązanie się z obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia czyli gdy strona nie mogła jej usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W cenie Sądu organ dokonał oceny wniosku o przywrócenie terminu z naruszeniem art. 58 § 1 kpa, gdyż Skarżąca uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Podane przez Skarżącą powody uzasadniają spełniania przesłanki o jakiej mowa w art. 58 § 1 kpa. Brak winy do sytuacja w której strona, dokładając należytej staranności, nie mogła dopełnić czynności procesowych. Musi zatem uprawdopodobnić, że z powodu nagłych i niemożliwych do usunięcia przyczyn nie można było dochować terminu na podjęcie czynności. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik, któremu zlecono sporządzenie zażalenia od postanowienia, które było doręczone 19 września 2022 r., w okresie od 22 września do 2 października 2022 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego wydanego przez lekarza [...]. Do złożonego zwolnienia dołączone receptę m.in. na leki na zaburzenia depresyjne, zaburzenia snu. Oba te dowody uprawdopodobniają zły stan zdrowia pełnomocnika Skarżącej. Organ twierdzi, że pełnomocnik, jako profesjonalista, mógł zapewnić sobie zastępstwo. Pełnomocnik natomiast wywodzi, że prowadzi jednoosobową kancelarię prawniczą a więc nie było to możliwe – co nie zostało przez organ podważone a oznacza, że pełnomocnik w ramach wykonywanej pracy nie miał możliwości zapewnienia sobie zastępstwa procesowego w postaci osoby z którą pracuje i która ma uprawnienia do wniesienia zażalenia w terminie. Trudno wymagać od pełnomocnika aby natychmiast znalazł zastępcę spośród obcych radców prawnych czy adwokatów i to w tak krótkim czasie. Sporządzenie zażalenia wymaga znajomości sprawy a fakt, że podpisuje się pod nim profesjonalista nakłada na niego obowiązek rzetelnego przygotowania się. W istocie oznacza to, duże trudności w znalezienia zastępcy prawnego w sytuacji gdy aktualny pełnomocnik nie pracuje w kancelarii z innymi prawnikami. Jednocześnie Sąd uznał w okolicznościach tej sprawy, że z uwagi na rodzaj dolegliwości na jakie cierpiał pełnomocnik Skarżącej, natury psychicznej, obiektywnie pełnomocnik nie był w stanie samodzielnie sporządzić zażalenia ani też ustanowić zastępcy. W takim stanie zdrowia podejmowanie czynności czy to życia codziennego czy procesowych zazwyczaj jest wysoce utrudnione, czy wręcz niemożliwe a wiedza na ten temat jest powszechnie dostępna choćby w internecie. Organ nie wykazał przy tym aby twierdzenia pełnomocnika co do jego stanu zdrowia nie były prawdziwe. Są oczywiście sytuacje w których osoba posiadająca zwolnienie lekarskie jest w stanie podejmować czynności procesowe np. w sytuacji gdy choroba nie jest na tym poważna że wyklucza daną osobę na dany okres z bieżącego funkcjonowania. Jednakże w sytuacji gdy osoba przeszła załamanie nerwowe, praktycznie natychmiast skorzystała z pomocy psychiatry i otrzymała od niego zwolnienie lekarskie, oznacza uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 119 pkt 3 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259), w zw. z § 14.1.1. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U., poz. 1804 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przywróci Spółdzielni termin do wniesienia zażalenia.