I SA/Wa 1326/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Magdalena Durzyńska asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr KOA/2060/Ac/23 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "organ" lub "Kolegium") postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. nr KOA/2060/Ac/23 stwierdziło uchybienie przez M. K. (dalej jako "skarżący") terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] (dalej jako "Burmistrz") z [...] grudnia 2022 r. nr [...] o ustaleniu jednorazowej opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł na rzecz Miasta [...] z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...], na skutek stworzenia warunków do podłączenia do sieci kanalizacyjnej. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Burmistrz zawiadomieniem z 11 marca 2022 r. poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...] przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] na skutek stworzenia warunków do podłączenia do sieci kanalizacyjnej. Burmistrz decyzją z [...] grudnia 2022 r. ustalił skarżącemu jednorazową opłatę adiacencką w wysokości [...] zł na rzecz Miasta [...] z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek stworzenia warunków do podłączenia do sieci kanalizacyjnej oraz zobowiązał ww. do wniesienia opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2022 r. Skarżący w dniu 17 marca 2023 r. wniósł odwołanie od ww. decyzji żądając wstrzymania pobierania opłaty adiacenckiej i jej egzekucji z jego niskiej emerytury. Wskazał, że jest świadomy przekroczenia terminu odwołania, jednak prosi o zrozumienie jego sytuacji zdrowotnej i finansowej. [...]. W 2022 r. został skierowany na [...], jednak tuż przed wyznaczonym terminem rozchorował się na [...]. Kolejnego terminu operacji już nie wyznaczono. Choroba [...]. Skarżący jedynie dzięki zaangażowaniu rodziny jest w stanie zrealizować zobowiązania związane z przyłączeniem nieruchomości do sieci wodno-kanalizacyjnej. Wobec powyższego wniósł o pozytywne rozpoznanie odwołania i zrozumienie jego sytuacji. Kolegium postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Określony w ww. przepisie termin jest terminem zawitym co powoduje, że organy administracji nie posiadają uprawnień do jego przedłużenia. Zachowanie tego terminu jest z kolei warunkiem dopuszczalności rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, a jego niedotrzymanie powoduje negatywne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania i bezskuteczności wniesionego odwołania. Ponadto, w przypadku uchybienia terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. ustawodawca zobligował organ odwoławczy do wydania postanowienia o uchybieniu terminu, na podstawie art. 134 K.p.a. Jak natomiast wynika z akt sprawy, decyzja z 8 grudnia 2022 r. została odebrana przez skarżącego w dniu 13 grudnia 2022 r. Biorąc pod uwagę 14-dniowy termin do złożenia odwołania od tej decyzji ostatnim dniem do jego złożenia był 28 grudnia 2022 r. (27 grudnia 2022 r. to dzień wolny od pracy). Natomiast skarżący złożył odwołanie w dniu 17 marca 2023 r., a więc po upływie ustawowo określonego terminu. Będąc świadomym uchybienia terminu, nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminowi. Skoro więc skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu i termin ten nie został przywrócony, to Kolegium nie miło innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie do wniesienia odwołania, co wynika z art. 134 K.p.a. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i wskazał, że już raz został zobowiązany do uiszczenia opłaty adiacenckiej. Kolejna taka opłata od trzech jego działek (trzy odrębne decyzje) jest dla niego zbyt dużym wydatkiem. Skarżący wyjaśnił, że jestem emerytem z uposażeniem około [...] zł miesięcznie. W 2017 r. miał poważny wypadek samochodowy i przez długi czas był rehabilitowany. Nie wychodził z domu i brał silne leki przeciwbólowe. Nie odbierał części korespondencji i wierzył, że urzędnicy przychylą się do problemu. Mimo tego nie uwzględniono jego wniosku ani o rozłożenie pierwszej opłaty adiacenckiej na raty ani o jej umorzenie. Opłatę tę już prawie spłacił, mimo że praktycznie nie było możliwości podłączenia się w prostej linii z domu do wodociągu. Było to ponadto duże obciążenie finansowe i musiał korzystać z pomocy rodziny. Tymczasem obecnie ponownie ustalono dla niego trzema decyzjami nr [...],[...] i [...] z [...] grudnia 2023 r. opłatę adiacencką. Skarżący wyjaśnił, że mieszka w [...] ponad 50 lat. Tu płaci podatki. Oddał 800 m swojej ziemi pod ulicę [...] i nikt mu za to nie zapłacił. Niezrozumiałe jest w konsekwencji dla skarżącego, że błędy proceduralne i niedotrzymanie kilkutygodniowego terminu odwołania są powodem dla tak wysokiej kary. Wobec powyższego skarżący wystąpił do Sądu o wstrzymanie egzekucji opłaty adiacenckiej ustanowionej decyzjami nr [...], [...] i [...] z [...] grudnia 2023 r., jak też wzięcie pod uwagę, że karę w wysokości ok. [...] zł już zapłacił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tryb i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 § 1 i § 2 K.p.a., stanowiąc, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dnia od daty jej doręczenia. Natomiast według art. 134 K.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Podkreślić należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie przekroczenia czternastodniowego terminu wskazanego w art. 129 § 2 K.p.a., jak również wyjaśnieniem, czy strona występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powinien zatem wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu (jeśli taki został złożony), który, co wynika wprost z art. 58 § 1 K.p.a., podlega obowiązkowi załatwienia w pierwszej kolejności. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku wydania postanowienia o przywróceniu terminu wyłączona jest dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest niezgodne z prawem (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2017, s. 709; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016, art. 134, teza 14; Z. Kmieciak, Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, LEX nr 124769, G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Marzysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269; komentarz do art. 134, teza 9, LEX nr 85072). Podobne stanowisko wyrażane jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2021 r. sygn. akt II GSK 744/21, LEX nr 3248570). Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 13 grudnia 2022 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 28 grudnia 2022 r. (27 grudnia 2022 r. był dniem wolnym od pracy). Odwołanie od tej decyzji skarżący złożył zaś dopiero w dniu 17 marca 2023 r. W niniejszej sprawie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiło dokładne ustalenia odnośnie do uchybienia przez skarżącego terminu do złożenia odwołania, jak też skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej decyzję, jednak w kwestii żądania przywrócenia terminu ograniczyło się do stwierdzenia, że skarżący będąc świadomym uchybienia terminu, nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminowi. Tymczasem w odwołaniu z 17 marca 2023 r. od ww. decyzji, skarżący podnosił nie tylko, że jest świadomy przekroczenia terminu do wniesienia odwołania, ale także wskazywał na swoją złą sytuację zdrowotną. [...]. W 2022 r. został skierowany na operację do szpitala, jednak tuż przed wyznaczonym terminem rozchorował się na [...]. [...]. Często ból nie pozwala mu wyjąć z domu i ma wpływ na jego sposób myślenia. Wobec powyższego wniósł o pozytywne rozpoznanie odwołania i zrozumienie jego sytuacji. Podobną argumentację skarżący powtórzył następnie w skardze, z której treścią zapoznał się organ. W ocenie Sądu, mając na względzie treść odwołania skarżącego (wskazującego na chorobę i złą sytuacje zdrowotną w 2022 r.), a podtrzymanego w skardze, Kolegium winno jednoznacznie ustalić, czy skarżący prócz odwołania, jednocześnie nie wnosił o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W szczególności, w razie wątpliwości, powinien zwrócić się do skarżącego w trybie art. 64 § 2 K.p.a. o wskazanie w terminie siedmiu dni, czy ww. piśmie obok odwołania - zawarł on wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania pisma w tym zakresie. Wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu bez przeprowadzenia tych czynności, w ocenie Sądu, narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 8 oraz art. 134 K.p.a. Wprowadzający zasadę prawdy obiektywnej art. 7 K.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jego rozwinięcie stanowi art. 77 § 1 K.p.a. formułujący obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei według art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zatem organ administracji publicznej obowiązany jest do przeprowadzenia wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu powinien uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie przedwczesne było wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak bowiem wskazano już powyżej, stwierdzenie przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyjaśni, czy skarżący w odwołaniu wnosił również o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dopiero jednoznaczne ustalenia w tym zakresie pozwolą organowi na dokonanie oceny kwestii zachowania terminu do złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 ww. ustawy. Na powyższe koszty składa się wpis od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.