Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1293/24

Wyrok WSA w Warszawie z 25 września 2024 r., I SA/Wa 1293/24

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
25 września 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 2 kwietnia 2024 r. nr KO-1016/4103/598/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr GOPS.4243.58.2023.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 1 sierpnia 2023 r.,Nr GOPS.4243.58.2023 odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego utrzymało tą decyzję w mocy. Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Organ I instancji odmówił [...] świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania/rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym matkę [...], z uwagi na to, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia wskazane w art. 17 ust. Ib ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej - [...], która pozostaje pod opieką wnioskodawczyni, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Ponadto zdaniem organu wnioskodawczym, będąca rolnikiem nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania w nim pracy, przez co niespełniony został warunek z art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji, jakoby nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podała, że z dniem 16 marca 2023 r. została wyłączona z ubezpieczenia społecznego rolników, nie pracuje w gospodarstwie rolnym (załączyła decyzję Prezesa KRUS z dnia 11 sierpnia 2023 r., znak: 1418-DU.402.832.2023 o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. postanowiło z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującą, a także rezygnacją z prowadzenie gospodarstwa rolnego i wykonywania w nim pracy. W wyznaczonym terminie strona stawiła się w siedzibie Kolegium. Pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień odwołująca podała, że zamieszkuje w domu w miejscowości [...]. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synem lat 26, który pracuje i mamą. Mama ma 82 lata. Mamę wzięła do siebie kiedy w dniu 11 marca 2023 r. przeszła udar, przy czym jak mama wyszła ze szpitala do domu, to w piątej dobie przeszła drugi udar. Po drugim udarze miała udrożnianą tętnicę szyjną, ma wstawiony sten, przebywała w szpitalu w [...]. Odwołująca wraz z mamą jeździ na kontrolę do [...]. Do tej pory były trzy razy. Mama jest rehabilitowana w domu dwa razy w tygodniu. Dzięki rehabilitacji sama wstanie z łóżka i sama pójdzie do łazienki. Nie jest już pampersowana w ciągu dnia. Mama ma uszkodzone mięśnie przełyku. Trzeba jej rozdrabniać jedzenie i pilnować, żeby się nie zakrztusiła. Odwołująca podała, że przygotowuje posiłki. Mama czasem zje sama, a czasem trzeba ją nakarmić ponieważ drży jej ręka, ma początki Parkinsona. Mama jest sprawna intelektualnie, wszystko rozumie, mówi wyraźnie, jest z nią zachowany kontakt słowno-logiczny. Jest w pełni świadoma, o której ma wziąć leki - przy czym sama nie przygotuje sobie leków - kiedy ma mieć mierzone ciśnienie. Przy założonym stenie bardzo trzeba dbać o punktualne podawanie posiłków, leków, mierzyć ciśnienie. Przy wysokim ciśnieniu sten mógłby się uszkodzić. Odwołująca wskazała, że jak naszykuje mamie ubrania to sama się ubierze, wymaga tylko zapięcia guzików i ogólnie poprawienia ubrania. Odwołująca kąpie mamę dwa razy w tygodniu, mama nie umyje się sama, najwyżej wytrze się chusteczką. Mama ma swój pokój. W pokoju ma telewizor, naprzeciwko pokoju ma łazienkę. Mama nie zostaje sama. Jak odwołująca idzie na zakupy, z mamą zostaje mąż albo syn. Mąż jest na emeryturze. Odwołująca nie jest w stanie przewidzieć, co mogłoby się stać gdyby mama została sama, np. mogłaby wziąć cukierka i się zakrztusić. Odwołująca wskazała, że pracowała zawodowo około 14 lat za granicą, ostatnie 7 lat jako opiekunka osób starszych w Niemczech. Dodała, że w zasadzie to całe życie pracowała. Przed wyjazdem do Niemiec miała malutki sklep spożywczy w domu. Jak mama przeszła udar to wróciła z Niemiec, już nie wróciła do tej pracy, w ogóle przestała pracować, żeby zająć się mamą. Odwołująca podała, że wraz z mężem maja 2,5 ha ziemi. Ziemia jest obsiana pszenicą, gdyż nie może leżeć odłogiem. Mąż zajmuje się uprawa ziemi. Do orania i zasiania wynajmuje maszyny odwołująca nie wykonuje żadnych prac. Zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania jakiejkolwiek pracy w tym gospodarstwie. Dodała, że jakkolwiek wraz . z mężem posiadali ziemię, to cale życie pracowali zawodowo. Teraz z uwagi na opiekę nad mamą nie może podjąć żadnej pracy. Mając te okoliczności na uwadze oraz fakt, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. zwanej dalej "u.ś.w."), która na mocy art. 43 znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję. Wskazało, że nowe przepisy z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej - 82 lata, nie pozwalają na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ponieważ jednak wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 6 czerwca 2023 r., organ rozpoznał go w oparciu o przepisy dotychczasowe. Kolegium podkreśliło, że Skarżąca, będąca rolnikiem wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką [...]. Do wniosku załączyła oświadczenie z dnia 6 czerwca 2023 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, z którego wynika, że w dniu 16 marca 2013 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, albowiem stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na niej jako zstępnej pierwszego stopnia w linii prostej, obowiązek alimentacyjny względem matki. Poza sporem pozostaje również fakt, że odwołująca nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. [...], urodzona w dniu 26 grudnia 1941 r. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 12 maja 2023 r., Nr PZO.41043.4411.5.2023 - na stałe. Z treści tego orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od dnia 11 marca 2023 r., zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 kwietnia 2023 r. [...] jest wdową. Kolegium nie podzieliło poglądu zaprezentowanego przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium organ błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b ustawy, bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Organ wskazał następnie, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że Skarżąca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania w nim pracy, w celu sprawowania opieki nad matką. Kluczowa pozostaje zatem ocena czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaną opieką a zaprzestaniem prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w okolicznościach niniejszej sprawy zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia wnioskodawczyni prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie Kolegium wykonywane przez nią czynności nie kolidują z możliwością prowadzenia gospodarstwa rolnego. W przypadku prowadzenia gospodarstwa rolnego istnieje bowiem większa możliwość elastycznego planowania pracy i dostosowania jej do opieki nad osobą niepełnosprawną, niż w przypadku umowy o pracę. W niniejszej sprawie uwzględnienia zatem wymaga specyficzny charakter pracy w gospodarstwie rolnym. Organ przywołał uchwalę 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 – z której wynika, że w odniesieniu do pracy rolnika uwzględnić należy, że rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło powyższe wskazania w zakresie charakteru pracy rolnika, uznając je za aktualne. W rezultacie, zdaniem Kolegium, będąc rolnikiem Skarżąca ma możliwość zmiany organizacji pracy w gospodarstwie lub nawet zmniejszenia jej zakresu, a przede wszystkim - dostosowania w taki sposób, by w opisanych wyżej realiach dotyczących zdrowia matki odwołującej i zakresu oraz częstotliwości czynności opiekuńczych wobec matki (wyjaśnienia odwołującej złożone przed Kolegium) - pogodzić ich wykonywanie z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu zakres czynności, które Skarżąca wykonuje, opiekując się matką, nie jest na tyle intensywny i absorbujący, by stanowił obiektywną przeszkodę do kontynuowania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z wyjaśnień odwołującej złożonych przed Kolegium wynika, że mama jest po drugim udarze, miała udrożnianą tętnicę szyjną, ma wstawiony sten, przebywała w szpitalu w [...]. Teraz wraz z mamą jeździ na kontrolę do [...]. Mama jest rehabilitowana w domu dwa razy w tygodniu. Dzięki rehabilitacji sama wstanie z łóżka i sama pójdzie do łazienki. Nie jest już pampersowana w ciągu dnia, ma uszkodzone mięśnie przełyku. Trzeba jej rozdrabniać jedzenie i pilnować, żeby się nie zakrztusiła. Jest sprawna intelektualnie, wszystko rozumie, mówi wyraźnie, jest z nią zachowany kontakt słowno-logiczny. Jest w pełni świadoma, o której godzinie ma wziąć leki, kiedy ma mieć mierzone ciśnienie. Sama się ubierze. Skarżąca przygotowuje posiłki, czasami karmi mamę ponieważ drży jej ręka, przygotowuje leki, kąpie mamę. Mama ma swój pokój, a w nim telewizor, który ogląda. Zdaniem Kolegium świadczone przez odwołującą czynności wykonywane w ramach opieki nad niepełnosprawną możliwe są do pogodzenia z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w szczególności, że jest to małe gospodarstwo 2,5 ha. Skarżąca wniosła skargę na powyższe decyzje zarzucając im m.in.: 1. naruszenie przepisów postępowania m.in. a) art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie sprawy z zupełnym pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela ; b) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz zupełny brak czuwania organu nad tym aby strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa poprzez brak zażądania dokumentów dotyczących wyłączenia się z ubezpieczenia społecznego rolników (KRUS) - z uwagi na to że musi zajmować się matką praktycznie przez całą dobę i nie jest w stanie połączyć opieki z pracą w gospodarstwie; c) art. 77 k.p.a. przejawiający się w niedopełnieniu obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wyciągnięciu nieuprawnionych wniosków z materiałów znajdujących się w aktach sprawy poprzez przyjęcie do wydania decyzji, iż: 1) jest możliwe podjęcie przez nią aktywności zawodowej, którą mogłaby połączyć z opieką nad matką podczas gdy z uwagi na stan matki jest to niemożliwe. 2) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 12.05.2023 r. wskazujące że [...] wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby nie jest wystarczającym dokumentem potwierdzającym konieczność sprawowania nad nią stałej i długotrwałej opieki 3) przyczyną jej rezygnacji z pracy były powody inne niż konieczność sprawowania opieki nad matką - podczas gdy konieczność sprawowania opieki nad matką była jedyną przyczyną dla której wróciła z zagranicy gdzie legalnie pracowała (15 lat pracy za granicą, 10 lat pracy w kraju), stan matki w ostatnim czasie bardzo się pogorszył na co wskazywała i co potwierdza załączona dokumentacja medyczna, zatem nie powinno budzić niczyjej wątpliwości, iż jej stan zdrowia i konieczność sprawowania nad nią opieki był to wyłączną i jedyną przyczyną zwolnienia się przez Skarżącą z pracy jak też zrezygnowania w pracy w gospodarstwie rolnym. 4) stan matki nie pozwalał i nie pozwala na łączenie jakiejkolwiek pracy z opieką nad nią dlatego musiała zrezygnować i z pracy i z gospodarstwa (na dowód czego przedłożyła odpowiednie dokumenty z KRUS) d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji wyrażające się w niepełnym i niejasnym określeniu podstaw prawnych i faktycznych decyzji, braku omówienia które fakty i dlaczego organ uznał za udowodnione, określenia dowodów, którym dał wiarę, oraz brak należytego wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności - chodzi tu w szczególności o wyjaśnienia składane ustnie i pisemnie w toku postępowania przed GOPS i SKO i wywiad kuratora e) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenia postępowanie w sposób podważający zaufanie uczestników do władzy publicznej - poprzez pominięcie istotnych interesów strony wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonych decyzji i wydanie nowej decyzji bez przekazywania sprawy do Sądu ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji przez Sąd i przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką (gdyż połączone jest to z koniecznością rezygnacji z jakiegokolwiek zatrudnienia, jak też pracy w gospodarstwie) 2) zasądzenie na zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu wskazała argumenty na poparcie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych". Zgodnie z art.17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności jako prawidłowe Sąd ocenił stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozważania Kolegium w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd ocenia jednakże jako przedwczesne stanowisko organu odwoławczego, który przyjął, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy, to jest przesłanki istnienia związku przyczynowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącą opieki niepełnosprawnej matce a koniecznością rezygnacji przez nią z zatrudnienia jak również uznał, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia Skarżącej zatrudnienia, a w szczególności prowadzenia małego gospodarstwa rolnego. Jak wskazano wyżej, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził własne, uzupełniające postępowanie wyjaśniające w ramach którego Skarżąca wskazała, że 14 lat pracowała w Niemczech, przy czym ostatnie 7 jako opiekunka osób starszych. Wcześniej prowadziła w domu mały sklep. Wróciła do Polski gdy mama zachorowała, aby się nią opiekować. Organ odnotował ponadto, że [...] razem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 16 marca 2013r. W tak ustalonym stanie faktycznym organ pominął kwestię zaprzestania przez Skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego we wskazanej dacie i uznał, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką ponieważ zakres tej opieki umożliwia prowadzenie niewielkiego gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, stanowisko organu jest wzajemnie sprzeczne i niezrozumiałe. Kolegium z jednej strony nie zaprzecza stwierdzeniu, że Skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, z drugiej zaś ocenia, że jego prowadzenie nie koliduje z opieką nad chorą matką. Organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.o.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego potwierdzenia tego faktu. O uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od udokumentowania powyższego organ - stosownie do art. 9 k.p.a. – obowiązany był pouczyć stronę. Zgodnie zaś z art. 79 a. k.p.a., zobowiązany był do wskazania niespełnionych przez stronę przesłanek do wydania decyzji zgodnej z jej żądaniem, w tym także dodatkowych dowodów. W § 1 tego przepisu wprost wskazano, że organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej ze zgłoszonym żądaniem. Zaznaczyć należy, że pozyskane przez organ pismo KRUS w [...] z 11 sierpnia 2023r. nie stanowi jednoznacznej odpowiedzi na zagadnienie zaistniałe w sprawie a mianowicie czy [...] jest zarejestrowana w KRUS oraz czy ARiMR potwierdza, że figuruje w ewidencji producentów rolnych i jest uprawniona do pobierania dopłat. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega bowiem tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Odnośnie zaś oceny zakresu opieki nad [...] ze strony Skarżącej istotnym w sprawie niniejszej jest zdaniem Sądu, że treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga osoba orzeczeniem tym się legitymująca. Z kolei do organu administracji należy ustalenie czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia czy w danej sytuacji sprawowana nad osobą niepełnosprawną opieka odpowiada wymogom określonym w art. 17 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21). Obowiązku wyjaśnienia tego aspektu sprawy organy administracji jednakże, zdaniem Sądu, nie dopełniły w sposób prawidłowy. W szczególności ocena Kolegium w tym zakresie oparta została jedynie na wyrywkowych oświadczeniach Skarżącej z pominięciem podstawowego dowodu w postaci wywiadu środowiskowego. Z jego treści oraz dokumentów medycznych zgromadzonych w sprawie organy powinny wyprowadzić jednoznaczny wniosek na jakie konkretnie schorzenia cierpi matka Skarżącej i jakiej w związku z tym wymaga opieki ze strony córki oraz jaki jest zakres tej opieki. Organy obu instancji nie wyjaśniły przede wszystkim, czy [...] jest w stanie wykonywać przy sobie elementarne czynności codziennej egzystencji oraz czy może pozostać w domu sama w czasie ewentualnej pracy wnioskodawczyni w przypadku gdyby ta zdecydowała się tą pracę podjąć. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77, 80 i 107 par.3 k.p.a. , które miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią, że z dniem 1 stycznia 2024r. 1 stycznia 2024 r. - na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: "u.ś.w.") znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. wykluczając obecne możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej. Ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustali, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą nad matką spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki w dniu złożenia wniosku i nie później niż do 31 grudnia 2023r., to przyjąć należy że w tej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku tj. do dnia 31 grudnia 2023 r. i stosować należy przepisy dotychczasowe. Mając te okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
6 czerwca 2024
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Justyna Wtulich-Gruszczyńska Przemysław Żmich

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny