I SA/Wa 1272/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi T. S., J. A., K. A., L. K. i R. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 marca 2024 r. nr DAP-WN.727.59.2023/WWP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 listopada 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-358/2022/KPu; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz T. S., J. A., K. A., L. K. i R. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia 28 listopada 2023r., znak: DAP-WPK- 727-1-358/2022/KPu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991r., znak: GKG.III,7220/kom/9/545/91, stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...] w jednostce ewidencyjnej obr. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...]. Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda Nowosądecki decyzją z dnia 20 września 1991r., znak: GKG.III.7220/kom/9/545/91 działając na podstawie art, 18 ust, 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...], w jednostce ewidencyjnej obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności wystąpił [...]. Wskutek złożonego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z dnia 15 grudnia 2017r., znak: DAP-WPK-727-493/2016/KPu umarzającą postępowanie w sprawie. Minister SWiA decyzją z dnia 2 sierpnia 2018r., znak: DAP-WN-727- 20/2018/WWP, utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 15 grudnia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2019r.( sygn. akt: I SA/Wa 1837/18, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra SWiA z dnia 2 sierpnia 2018r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 15 grudnia 2017r., znak: DAP-WPK-727-493/2016/KPU. W wyroku sąd wskazał, że orzekający w sprawie organ nie dokonał oceny dowodów w postaci dokumentacji geodezyjnej i opinii geodezyjnej, które miały istotny wpływ na ocenę, czy skarżącym przysługiwała legitymacja czynna w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 w zw. z art. 28 Kpa wszczęcie postępowania uzależnione jest od wniosku strony. Stroną jest podmiot, który wykaże, że ma interes prawny we wszczęciu takiego postępowania. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne korzyści (uprawnienia ale i obowiązki). W niniejszej sprawie, jak zresztą wskazywał sam organ, strona musi wykazać stosownymi dokumentami, że to nie Skarbowi Państwa a stronie przysługiwało w dniu 10 maja 1990r. prawo własności do skomunalizowanego następnie mienia. W konsekwencji zapadłego wyroku, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego, Minister SWiA decyzją z dnia 28 listopada 2023r" znak: DAP-WPK-727-1-358/2022/KPU odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia wniosku Minister wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019r., sygn. akt: I SA/Wa 1837/18, którym organ jest związany. Wyjaśnił, że mocą decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991 r. stwierdzone zostało nieodpłatnie nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w jednostce ewidencyjnej obr. [...]. Z karty inwentaryzacyjnej nr 582 stanowiącej integralną część ww. decyzji komunalizacyjnjej, wynika iż jako tytuł Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym jako działka nr [...] wskazano księgę wieczystą KW [...]. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] wynika, że "księga wieczysta nr [...] zawierała (w wersji papierowej) wpis w dziale drugim ujawniający własność na rzecz Skarbu Państwa "na wniosek z dnia 8 stycznia 1980r., Dz.Kw 35/80 i na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z daty Kraków 6 lipca 1961r. Nr LJ.S.W.W.Ł.5/13/61 - przepisano z kw nr [...] - dnia 18 stycznia 1980r." Księga wieczysta nr [...] zawierała (w wersji papierowej) w dziale pierwszym wpis o odłączeniu nieruchomości z księgi wieczystej nr [...]. W dziale tej ujawniona była własność na rzecz Skarbu Państwa." Orzeczeniem Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 lipca 1961r. orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa m. in. nieruchomości objętej Iwh 613 oznaczonej pgr [...] stanowiącej dotychczas własność: [...] w % cz., [...] z [...] w 1/12 cz., [...] w 1/12 cz., [...] w 3/12, [...] z [...] w 1/12 cz. Równocześnie z akt sprawy wynika, iż z pgr [...] z Iwh [...] oraz pb [...], pb [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...] z Iwh [...] utworzone zostały: 1. część (0.0234 ha) działki nr [...], 2. działka nr [...] o pow. 0,3711 ha w obr. [...], która została zniesiona do działki nr [...] o pow. 0,2398 ha w obr. [...] objętej KW [...], która to, po tym powiększeniu zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 0,6109 ha. Następnie, działka nr [...] o pow. 0,6109 ha w obr. [...] została podzielona na nowe: działkę nr [...] o pow. 0,4713 ha, działkę nr [...] o pow. 0,698 ha i działkę nr [...] o pow. 0,698 ha, 3. działka nr [...] o 0,0481 ha. Realność objęta Iwh [...] księgi gruntowej gm. kat. [...] (...) zapisana dotychczas na rzecz [...] 3 im. w 1/3 cz., [...] w 1/3 cz. i [...] w 1/3 cz. została na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 6 września 1944r., o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13/45) przejęta na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Księga gruntowa Iwh [...] w gm. kat. [...] utraciła moc prawną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r., (Dz. U. Nr 28, poz. 141). Księga gruntowa Iwh [...] obejmowała pgr [...] - parcela ta została przeniesiona do KW [...] - w której jako właściciel wpisana jest Gmina [...] w miejsce Skarbu Państwa. Karta "B" Iwh [...] częściowo zniszczona na części nie zniszczonej kilkakrotnie figuruje nazwisko "[...]" - imiona nieczytelne z uwagi na zniszczenie części karty wyżej wymienionej księgi gruntowej. [...] jest poprzedniczką prawną wnioskodawców, czego dowodem są postanowienia spadkowe znajdujące się w aktach sprawy. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt: [...], oddalono apelację Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] i Wojewody Małopolskiego od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt: [...]. Wyrokiem zaś z dnia 21 kwietnia 2005r. stwierdzono, iż nie istnieją przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., (Dz. U. z 1945r" Nr 3, poz. 13 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwu m. in. 1/3 części udziałów w nieruchomościach objętych księgami gruntowymi Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...] oraz Iwh [...] gm. kat. [...], stanowiących własność [...], składającej się m.in. z parceli gr [...] objętej Iwh [...]. Minister wskazał, że w myśl art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek - co wynika z treści art. 28 Kpa. Wyjaśnił w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym - gdy zapadł wyrok stwierdzający, iż nie istniały przesłanki do przejęcia na rzecz Skarbu Państwu udziałów w skomunalizowanych nieruchomościach - spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości mają interes prawny (służy im przymiot strony) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wnioskodawcy nie muszą bowiem w celu udowodnienia swojego interesu prawnego dodatkowo wykazywać, że przysługiwało im prawo własności danej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Mają prawo wykazywać swój interes prawny wszelkimi dostępnymi dowodami, co nie oznacza, że w tym postępowaniu administracyjnym organ rozstrzyga spory o własność. Organ administracji dokonuje bowiem jedynie oceny, czy przedstawione przez strony dowody pozwalają na uznanie ich interesu prawnego do bycia stronami w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Następnie oceniając sprawę pod kątem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991 r. organ wskazał, że podstawą prawną jej wydania był art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, a także zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 27 maja 1990r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wyjaśnił, że w postępowaniu komunalizacyjnym organ bada, czy podlegające jej mienie stanowiło własność Skarbu Państwa na dzień wejścia tej ustawy w życie, tj. nadzień 27 maja 1990r. i w tym zakresie jest związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Wpis w księdze wieczystej odgrywa bowiem zasadniczą rolę przy ustalaniu stanu faktyczne - prawnego nieruchomości i następnie ocenie legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej. Z kolei wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano takiego wpisu do księgi wieczystej, jak i następnie samego wpisu, nie może nastąpić w postępowaniu nadzorczym. W konsekwencji, w związku z istnieniem w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) - zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej - wiąże organy administracji i sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie ono w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Wojewoda Nowosądecki wydając zatem decyzję komunalizacyjną obowiązany był uwzględnić stan prawny nieruchomości na dzień wydania tej decyzji, a więc taki, jaki wynikał w niniejszej sprawie z księgi wieczystej KW [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Stan ten z kolei wskazywał, iż na dzień komunalizacji z mocy prawa to Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z kolei wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt: [...] to nowa okoliczność, która nie mogła być znana Wojewodzie Nowosądeckiemu w dacie wydawania decyzji z dnia 20 września 1991 r. W czasie bowiem orzekania przez organ, to Skarb Państwa wpisany był jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla wskazanej w decyzji nieruchomości. Wobec tego, brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991r., znak: GKG.III.7220/kom/9/545/91 została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skargą z 2 maja 2024 r. Skarżący zaskarżyli wskazaną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 marca 2024 r. w całości zarzucając: 1. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na dokonaniu w zaskarżonej decyzji niewłaściwej oceny prawnej przepisów prawa i wskazań zawartych w orzeczonym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 roku, sygn. akt I SA/Wa 1853/18, w którym stwierdzone zostało: Aby prawidłowo rozstrzygnąć kwestię legitymacji czynnej skarżących jako następców prawnych [...], w świetle uzyskanego przez nich wyroku ustalającego organ powinien dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń czy rzeczywiście działka o obecnym nr ew. [...] odpowiada w części lub całości parceli [...] z LWH [...] czy też nie i czy nie nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które dawały podstawy do wpisu Skarbu Państwa na innej podstawie prawnej niż to wynika z zapisów w księgach wieczystych i wyroku ustalającego. Ustalenia te należy poczynić na datę 27 maja 1990 r. tj. datę wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające. Konieczne jest ustalenie czy wyżej przywołanym wyrokiem sądu powszechnego nie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. księgach wieczystych i hipotece. Strony postępowania administracyjnego uzyskały wyrok ustalający, z którego wynika, że określone w nim parcele nie podlegały działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ w takiej sytuacji, badając legitymację czynną skarżących powinien ustalić czy rzeczywiście w świetle tych ustaleń, doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 U.k.w.i.h. To bowiem skutkowałby przyjęciem po stronie skarżących istnienia legitymacji czynnej o ile nie nastąpiły zdarzenia inne, które wskazywałyby że skarb Państwa z innej podstawy prawnej stał się właścicielem ww nieruchomości gruntowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na uwadze ocenę prawną Sądu i ustali przede wszystkim na podstawie dokumentacja geodezyjnej i dokumentacji z badania ksiąg wieczystych - z postępowania przed sądem powszechnym oraz znajdującego się w akiach zaświadczenia, stan faktyczny i prawny nieruchomości odpowiadającej obecnej działce o nr ew. [...] i oceni czy ww. wyrokiem ustalającym nie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.i.h. ", co zostało potwierdzone w orzeczonym w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022r., sygn. akt I OSK 2109/19; 2. art 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 365 § 1 K.p.c. i art. 366 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegający na: a) nierzetelnym przenalizowaniu skutków prawnych wydanego w sprawie Skarżących prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...], którym stwierdzono, że parcele katastralne pb [...] o pow. 0,0570 ha i pgr [...] o pow. 0,3141 ha, obj. Iwh [...], z których powstała działka nr [...] o pow. 0,3711 ha, obr. [...], która to działka ostatecznie została zniesiona do przedmiotowej działki nr [...], obr. [...], a która nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; b) niedopuszczalnym pominięciu bezspornego i stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. faktu braku przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości w dniu nacjonalizacji tj. 13 września 1944r., a w konsekwencji także w dniu komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r.; c) oczywiście błędnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodów powołanych przez Skarżących w sprawie oraz błędnej ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności błędnym ustaleniu, iż tylko i wyłącznie parcela pgr [...] z Iwh [...] odpowiada działce nr [...], obr. [...] i pominięciu w ustaleniach w niniejszej sprawie parcel katastralnych pb [...] o pow. 0,0570 ha i pgr [...] o pow. 0,3141 ha, obj. Iwh [...]; d) niewyjaśnieniu przez Ministra w zaskarżonej decyzji losów prawnych prawa współwłasności udziału 3/12 części parceli pgr [...] stanowiącej'współwłasność [...], skoro jak ustalił Minister w zaskarżonej decyzji jedynie prawo współwłasności jej 1/12 cz. udziału w pgr. [...] zostało objęte orzeczeniem Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 lipca 196lr.; e) błędnym ustaleniu przez Ministra w zaskarżonej decyzji, że część działki gruntu posiadającą w dniu komunalizacji oznaczenie nr [...] zostało wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 lipca 1961 r., skoro Skarb Państwa nabył prawo współwłasności 1/3 udziału babki i teściowej Skarżących [...] do parcel katastralnych pb [...] o pow. 0,0570 ha i pgr [...] o pow. 0,3141 ha, obj. Iwh [...], które odpowiadają części działki nr [...], obr. [...] zgodnie z wymienioną w sentencji prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r. opinią biegłego sądowego - dokumentacja geodezyjna - kartograficzna oraz zestawienie działek ewidencyjnych sporządzonych dla ustalenia aktualnego oznaczenia w obowiązującym operacie ewidencji gruntu miasta [...] i księgach wieczystych przez biegłego sadowego w zakresie geodezji i kartografii mgr inż. [...] w okresie luty - kwiecień 2004; f) nierzetelnej ocenie wymienionej w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r. opinii biegłego sądowego - dokumentacja geodezyjna - kartograficzna oraz zestawienie działek ewidencyjnych sporządzonych dla ustalenia aktualnego oznaczenia w obowiązującym operacie ewidencji gruntu miasta [...] i księgach wieczystych przez biegłego sądowego w zakresie geodezji i kartografii mgr [...] w okresie luty - kwiecień 2004 (dalej: "Opinia"), a w szczególności dokumentów z Grupy B Opinii tj.: • Opisu nieruchomości, na którym widnieje pieczątka za zgodność z oryginałem [...], dnia 18 sierpnia 1954r., stanowiącego Załącznik nr 7 do Grupy B Opinii; • planu sytuacyjnego podziału parcel obj. Lwh [...] i kw [...] z 5.XI.1963, za nr [...], stanowiącej Załącznik nr 9 do Grupy B Opinii; • mapy uzupełniającej z projektem podziału działki nr [...] w obr. [...] położonej w [...] przy Al. [...] (I.skład, geod. 282/187/79 z daty 23 listopada 1979 r.), stanowiącej Załącznik nr 9 do Grupy B Opinii; 3. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., art. 7 K.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnegp rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości (części parceli pgr [...]) na dzień 27 maja 1990r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], ujawnionej w tym dniu w księdze wieczystej nr [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991 r., znak: GKG.III.7220/kom/9/545/91, a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 wzw. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, z późn. zm.); 4. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r.,Nr 32, poz. 191, z późn. zm.) poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego i przyjął, iż doszło do komunalizacji nieruchomości decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 września 1991 r., pomimo, iż wiedział, że w dniu 27 maja 1990r. Skarb Państwa nie był właścicielem spornej nieruchomości, a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, z późn. zm.); 5. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 roku (Dz. U 1982 nr 19 poz. 147) w zw. z art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 293 z zm., dalej: "k.p.c.") - poprzez bezpodstawne przyjęcie wbrew poglądowi ugruntowanemu w orzecznictwie, iż podważenie domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece na skutek wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w przedmiocie niepodpadania nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dochodzi do restytucji z mocą wsteczną przynależnego pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości, a prawo własności majątku ziemskiego nie wraca "w naturze" do właściciela, a tym samym zaskarżona decyzja narusza zagwarantowane Konstytucją RP prawo do sądu oraz zasadę proporcjonalności; 6. art 365 § 1 K.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż podważenie domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w niniejszej sprawie naruszałoby powołaną ostatnio normę, podczas gdy w rzeczywistości w takiej sytuacji organ ministerialny nie ustala niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym w sentencji orzeczenia, lecz jedynie w uzasadnieniu (jako przesłankę rozstrzygnięcia), a tym samym z obaleniem domniemania w takim postępowaniu nie wiążą się skutki przewidziane w art. 365 K.p.c. (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1960 r., sygn. akt 3 CR 328/60, LEK nr 1634043); 7. art. 365 § 1 K.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie skutków wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...], w którym Sąd ten potwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tym samym już doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; 8. art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) - poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz sprzecznej z utrwaloną praktyką organów administracji publicznej od blisko 30 lat (por. -wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2018r., 1OSK 2264/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 201 Ir., 1 OSK 676/10, Lex nr 1079799, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2019r., I SA/Wa 2040/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2017r., ISA/Wa 487/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020r., IVSA/Wa 2888/19, decyzji Ministra Rozwoju z dnia 6 lutego 2020r., znak sprawy; DO-1V.7613.112.2019.AD, decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lipca 2019 r., znak: DOZ-OAiK. 784.2019.KS, decyzja Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 27 września 2019 r., znak: DO. 2.6610.174.2016. KC, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r" sygn. akt: IOSK2282/19, IOSK2281/19, IOSK2109/19, IOSK2457/19, lOSK 2625/19, I OSK 2688/19, I OSK 2276/19, I OSK 2108/19, I OSK 2624/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.04.2023 r., I OSK 721/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31.10.2023 r., II SA/Kr 797/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 07.03.2024 r.,ISA/Wa 2520/23 - orzeczony w sprawie skarżących w tym samy czasie ale przez innego Ministra, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05.03.2024 r., 1 OSK 2238/22); 9. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki skoro w takiej samej sprawie Skarżących, tylko dotyczącej innej działki Minister Rozwoju i Technologii w decyzji z dnia 17.10.2023r., nr DO-II.7610.707.2019.AB stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2024r., sygn. akt I SA/Wa 2520/23 oddalił skargę na tą decyzję, uznając ją za wydaną zgodnie z obowiązującym prawem; 10. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z dnia 10 lipca 1993 r., nr 61, p. 284, dalej: "EKPC") i art. 14 EKPC w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 EKPC nie realizując wymogów dotyczących jednolitego stosowania prawa, prawa do rzetelnego, publicznego procesu sądowego obejmującego też zasadę pewności prawnej, a także zasady pewności prawnej gwarantującej stabilność prawną i przyczyniającą się do publicznego zaufania do organów administracyjnych, oraz całkowicie zlekceważył obowiązek utrzymywania spójności orzeczeń administracyjnych; 11. art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz i art. 14 EKPCz poprzez bezprawne wywłaszczenie poprzednika prawnego Skarżących z objętej postępowaniem nieruchomości z naruszeniem prawa krajowego obowiązującego w dacie wywłaszczenia (nacjonalizacji) oraz poprzez wytworzenie stanu niepewności Skarżących z powodu przeszkód, za które odpowiedzialne są władze RP, a także art. 14 EKPCz poprzez nierówne traktowanie, które nie jest obiektywne i racjonalnie usprawiedliwione, to znaczy, że owo nierówne traktowanie nie zmierza do realizacji legitymowanego celu a dpdatkowo, że między zastosowanymi środkami a zamierzonym celem nie istnieje' racjonalny stosunek proporcjonalności, a także poprzez nieuzasadnione odejście od utrwalonej linii orzeczniczej w podobnych sprawach. Mając to na uwadze Skarżący wnieśli o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 marca 2024 r., znak: DAP-WN.727.59.2023/WWP i poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 listopada 2023 r., znak DAP- WPK-727-l-358/2022/Kpu; 2. zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w pismach procesowych z 4 i 13 września 2024 r. złożonych do akt sprawy Skarżący wskazali argumenty na poparcie jej twierdzeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie przy tym do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Norma prawna zawarta w art. 153 P.p.s.a. przewiduje więc, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej chyba, że jej stan prawny uległ zmianie. W niniejszej sprawie organy administracji związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1837/18. Wyrokiem tym związany jest także Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę. W powołanym wyroku, w wyniku analizy i oceny akt sprawy Sąd szczegółowo wskazał w jaki sposób organy administracji powinny przeprowadzić postępowanie aby ustalić istnienie albo nieistnienie interesu prawnego po stronie Skarżących, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do zainicjowania postępowania nadzorczego wobec decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 1991 r. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Sąd wprost wskazał, że " zarzut naruszenia art. 156 K.p.a. w ogóle nie może być na tym etapie postępowania rozważany gdyż organ dokonywał jedynie oceny wniosku w aspekcie legitymacji czynnej skarżących. Na tym etapie postępowania w ogóle nie mógł odnosić się do przesłanek merytorycznych uzasadniających lub nie stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej". Pogląd ten podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 25 sierpnia 2022r. sygn. akt. I OSK 2109/19 podsumował, że " Zakres koniecznych ustaleń wskazanych przez Sąd I instancji nie wykracza poza ramy postępowania nadzorczego prowadzonego na podstawie art. 156 i nast. kpa, a dotyczy jedynie prawidłowego wykazania, czy wnioskodawcom przysługuje, czy też nie przysługuje przymiot strony uprawniający do wnioskowania o przeprowadzenie postępowania nadzorczego wobec decyzji komunalizacyjnej." Z uzasadnienia skargi jednoznacznie wynika, że Skarżący nie kwestionują tej części ustaleń i oceny Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z których wynika, że posiadają interes prawny w zainicjowaniu przedmiotowego postępowania nadzorczego. Podkreślają bowiem, że " organ w sposób prawidłowy ustalił, że wydanie przedmiotowego wyroku ( SO w [...] z 21.04.2005r. sygn. [...]) o niepodpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod działanie art. 2 ust.1 lit.b dekretu ( PKWN) pozwala przyjąć, że prawo własności nieruchomości nie przeszło dnia 13 września 1944r. na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, że następcy prawni dawnych właścicieli mają interes prawny i mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, tj. być stroną postępowania nieważnościowego." Skarżący zarzucają jednakże, że organ wadliwie odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji argumentując, że w dacie jej wydawania 20 września 1991 r. w dziale II księgi wieczystej ujawniony był jako właściciel Skarb Państwa a organ był tym wpisem związany na podstawie art. 626 ( 6) k.p.c. jak również domniemaniem iuris tantum obowiązującym na gruncie art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Organy administracji pominęły bowiem, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa nowelizująca kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa nowelizująca zmieniła brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. i dodała paragraf 3 do art. 158 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją (lub postanowieniem), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Według z kolei art. 2 ust. 2 ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją (lub postanowieniem), umarza się z mocy prawa. Powyższe oznacza, że aktualnie ustawodawca dopuszcza stwierdzenie nieważności decyzji w ciągu dziesięciu lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło więcej, niż dziesięć lat, ale mniej, niż trzydzieści lat, dopuszczalne jest procedowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale organ nie może stwierdzić jej nieważności, a jedynie wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Natomiast po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania bądź prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy). Następuje tu bowiem przedawnienie możliwości kontroli w trybie nadzorczym decyzji zapadłej przed 30-stu laty. (Por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex 2022; M. Miron, Znaczenie ostatecznej i prawomocnej decyzji w obrocie cywilnoprawnym, NPN nr 1/22 s. 33 i n., W. Chróścielewski, Wątpliwości dotyczące rozwiązań przyjętych w nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. odnoszących się do przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, ZNSA 2021, nr 5, s. 9-26.). W obecnym zatem stanie prawnym, nawet gdy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte przed upływem 30 lat od daty kontrolowanej decyzji, to z chwilą upływu ww. 30-letniego terminu odpada możliwość kontynuowania postępowania, staje się ono bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś możliwe jedynie w stosunku do decyzji zapadłej po 16 września 2011 r. przy czym termin ten ewoluuje z biegiem czasu. Oznacza to, że orzekając w ramach nadzoru np. w dniu 10 marca 2023 r. organ administracji nie może stwierdzić nieważności żadnej decyzji administracyjnej sprzed 10 marca 2013 r., może jedynie stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa, pod warunkiem, że nie zapadła przed 10 marca 1993 r. Skoro więc w kontrolowanej sprawie wnioskiem nadzorczym objęto decyzję Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 1991r., a postępowanie nadzorcze nie zostało zakończone przed 20 września 2021 r. a przy tym od wejścia do obrotu ww. decyzji upłynęło ponad 30 lat - to postępowanie nadzorcze jako niedopuszczalne po upływie tak określonego w k.p.a. terminu podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W sprawie wystąpiła tzw. następcza bezprzedmiotowość postępowania. Ma ona miejsce wtedy, gdy w toku postępowania odpadnie przesłanka decydująca o dopuszczalności jego prowadzenia, czyli o istnieniu sprawy administracyjnej, która może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ administracji. Owa następcza bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy nowelizującej k.p.a., ograniczających terminem maksymalnie 30 lat możliwość oceny decyzji administracyjnej w trybie nadzorczym. Zarówno zaskarżona decyzja z 15 marca 2024 r. jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna z 28 listopada 2023r., orzekały w przedmiocie nieważności decyzji wydanej 20 września 1991 r. Miało to zatem miejsce po upływie 30 lat od jej wejścia do obrotu prawnego, co wprost wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej prowadzonej dla będącej przedmiotem sporu nieruchomości. W dziale II księgi jako jej właściciela ujawniono bowiem w dniu 18 listopada 1991 r. Miasto [...], w oparciu o decyzję Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 2024r. nr GKG. III. 7220/KOM/9/545/91, na skutek wniosku złożonego 8 listopada 1991 r. To zaś oznacza, że objęta nadzorem decyzja weszła do obrotu prawnego. Należy bowiem podkreślić, że ustawodawca nie posłużył się zwrotem "doręczenia decyzji stronie", co zdaniem Sądu akcentuje, że istotny z punktu widzenia zastosowania omawianego przepisu jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, ten moment wywołuje zatem skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją. Z powyższych przyczyn zaskarżone decyzje należało uznać za wadliwe jako wydane z naruszeniem art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy. Niezależnie zatem od kwestii interpretacji przepisów "nowelizacji" dotyczących nadzoru nad decyzjami, w stosunku do których postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane przed upływem 30-stu lat od ich wydania (doręczenia lub ogłoszenia) aktualnie nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. W związku z przedstawioną argumentacją wszystkie inne zarzuty skargi pozostają bez wpływu na dokonane w sprawie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, natomiast umorzenie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.