I SA/Wa 1270/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi T. S., K. A., L. K., J. A. i R. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 marca 2024 r. nr DAP-WN.727.63.2023/WWP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 18 marca 2024 r. nr DAP-WN.727.63.2023/WWP Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej też jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 listopada 2023r. znak: DAP-WPK-727-1-361/2022/KPu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r. znak: GKG,lll.7220/kom/9/897/92 stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w jednostce ewidencyjnej obr. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] (...). W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [....] wystąpili T. S., R. S., K. A., L. K. oraz J. A. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie administracyjne (dalej jako skarżący), a następnie wydał decyzję z dnia 15 grudnia 2017r. znak: DAP-WPK-727-494/2016/KPu umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej, następnie decyzją z dnia 2 sierpnia 2018r. znak: DAP-WN-727-21/2018/WWP minister utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 15 grudnia 2017r. ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 kwietnia 2019r. sygn. akt: I SA/Wa 1856/18 uchylił obie decyzje ministra i wskazał, że orzekający w sprawie organ nie dokonał oceny dowodów w postaci dokumentacji geodezyjnej i opinii geodezyjnej, które miały istotny wpływ na ocenę, czy skarżącym przysługiwała legitymacja czynna w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 w zw. z art. 28 kpa wszczęcie postępowania uzależnione jest od wniosku strony, a stroną jest podmiot, który wykaże, że ma interes prawny we wszczęciu takiego postępowania. W konsekwencji zapadłego wyroku, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], minister odmówił stwierdzenia nieważności nadzorowanej decyzji Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r. a zaskarżoną aktualnie decyzją minister utrzymał w mocy swoją własną odmowną decyzję. Organ podał m.in., że realność objęta Iwh [...] księgi gruntowej gm. kat. [...] (...) zapisana dotychczas na rzecz H. K. 3 im. w 1/3 cz., H. I. w 1/3 cz. i A. K. z H. w 1/3 cz. została na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 6 września 1944r., o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13/45) przejęta na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Księga gruntowa Iwh [...] w gm. kat. [...] utraciła moc prawną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r., (Dz. U. Nr 28, poz. 141), zaś K. z H. A. jest poprzedniczką prawną skarżących. Organ ustalił ponadto, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt: [...], oddalono apelację Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] i Wojewody [...] od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r. sygn. akt: [...]. W ww wyroku stwierdzono, iż nie istnieją przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., (Dz. U. z 1945r" Nr 3, poz. 13 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwu m. in. 1/3 części udziałów w nieruchomościach objętych księgami gruntowymi [...] gm. kat. [....], stanowiących własność K. A. z H., składającej się m.in. z pgr [...]. Wskazując na powyższe a także na orzecznictwo, organ wyjaśnił, że w przypadku ustalenia ostateczną decyzją administracyjną, że w danej sprawie nie istniały przesłanki do przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tym samym Skarb Państwa nie nabył własności danej nieruchomości, to spadkobierca przeddekretowego właściciela nieruchomości ma interes prawny i może żądać stwierdzenia nieważności zapadłej w sprawie decyzji komunalizacyjnej. Odnośnie do oceny, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r. znak: GKG.III.7220/kom/9/897/92, a w ślad za tym - czy istnieją przesłanki wyłączające unieważnienie, minister podkreślił, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 kpa), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Instytucja ta służy eliminacji z obrotu prawnego jedynie takich rozstrzygnięć, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawa i systemu prawnego. Zważył przy tym, iż organ w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji powinien zbadać, czy w związku z wydaniem decyzji objętej kontrolą wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa, tj. czy decyzja: 1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Minister wyjaśnił, że przesłanki stwierdzenia nieważności zostały w powyższym przepisie wyliczone wyczerpująco, zatem nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniające. Dalej minister podał, że przy wydawaniu kontrolowanej decyzji Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r. znak: GKG.III.7220/kom/9/897/92, nie zaistniała żadna z wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa przesłanek, która skutkowałaby koniecznością orzeczenia nieważności decyzji. Po pierwsze wskazał, iż podstawę prawną jej wydania stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, a także zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu jej wejścia w życie (tj. 27 maja 1990r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Po drugie, w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990r. właściwy organ bada, czy podlegające jej mienie stanowiło własność Skarbu Państwa na dzień wejścia tej ustawy w życie, tj. na dzień 27 maja 1990r. i w tym zakresie jest związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Wg ministra wpis w księdze wieczystej odgrywa zasadniczą rolę przy ustalaniu stanu faktyczno - prawnego nieruchomości, zwłaszcza wobec treści art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i zasady jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) – tj. domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej. Wskazując na powyższe minister uznał, że Wojewoda [...] wydając decyzję komunalizacyjną zobowiązany był uwzględnić wynikający z księgi wieczystej stan prawny nieruchomości wskazujący na prawo własności Skarbu Państwa. Wg ministra wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005r. sygn. akt: [....] to nowa okoliczność, która nie mogła być znana Wojewodzie [...] w dacie wydawania decyzji z dnia 6 lipca 1992r., a wobec tego, brak jest podstaw do uznania, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji organ uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992r. znak: GKG.III.7220/kom/9/897/92 nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa - co skutkowałoby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Skarżący zaskarżyli w całości decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 marca 2024r. znak: DAP- WN.727.63.2023/WWP. Zarzucili ministrowi: 1. naruszenie art. 153 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na dokonaniu w zaskarżonej decyzji niewłaściwej oceny prawnej przepisów prawa i wskazań zawartych w orzeczonym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1856/18, w którym stwierdzone zostało: "Aby prawidłowo rozstrzygnąć kwestię legitymacji czynnej skarżących jako następców prawnych K. z H. A., w świetle uzyskanego przez nich wyroku ustalającego organ powinien dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń czy rzeczywiście działka o obecnym nr ew. [...] odpowiada w części lub całości parceli stanowiącej uprzednio przedmiot własności m.in. K. z H. A. i czy nie nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które dawały podstawy do wpisu Skarbu Państwa na innej podstawie prawnej niż to wynika z zapisów w księgach wieczystych i wyroku ustalającego. Ustalenia te należy poczynić na datę 27 maja 1990 r. tj. datę wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 10 maja 11990 r. Przepisy wprowadzające. Organ powinien ustalić czy wyżej przywołanym wyrokiem sądu powszechnego nie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. księgach wieczystych i hipotece (...). Strony postępowania administracyjnego uzyskały wyrok ustalający, z którego wynika, że określone w nim parcele nie podlegały działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wśród nich znajduje się parcela [...] o pow. [...] ha i parcela [...] o pow. [...] ha. odpowiadające Lwh [...]. Jak wynika z badań biegłego sądowego J. P. (grupa H), działka ta powstała z części nieruchomości Lwhl [...] tj. z pgr [...], która z kołei powstała z pgr [...], która utworzona została z podziału działki pgr [...]. Ta ostatnia, jak to wynika z wyżej powołanego wyroku ustalającego nie podlegała działaniu ustawy o przeprowadzeniu reformy rolnej. (...) Organ ustalając czy skarżący mają legitymację czynną powinien dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń w zakresie dotyczącym podstaw prawnych odjęcia prawa własności poprzedniczce prawnej skarżących tym bardziej, że jak wynika z wyroku ustalającego sądu powszechnego, który organ powinien wziąć pod uwagę, Sąd ten ustalił, że K. A. była właścicielką parceli pgr [...], objętej LWh [...] i niesporne jest, że nieruchomości objęte lwh [...] nie zostały przejęte na podstawie dekretu o reformie rolnej; 2. art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 365 § 1 kpc i art. 366 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegający na: a) nierzetelnym przenalizowaniu skutków prawnych wydanego w sprawie skarżących prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [....] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...], którym stwierdzono, że parcela katastralna pgr [...] odpowiadająca m.in. przedmiotowej działce nr [...] obr.[...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; b) niedopuszczalnym pominięciu bezspornego i stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. faktu braku przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości w dniu nacjonalizacji tj. 13 września 1944r., a w konsekwencji także w dniu komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r.; c) oczywiście błędnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodów powołanych przez skarżących w sprawie oraz błędnej ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym; 3. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa, art. 7 kpa oraz art. 8 kpa w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 kpa) poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości (części parceli pgr [...]) na dzień 27 maja 1990r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], ujawnionej w tym dniu w księdze wieczystej nr [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992 r., znak: GKG.III.7220/kom/9/897/92, a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, z późn. zm.); 4. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, z późn. zm.) poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] i przyjął, iż doszło do komunalizacji nieruchomości decyzją Wojewody [...] z dnia 6 lipca 1992 r., pomimo, iż wiedział, że w dniu 27 maja 1990r. Skarb Państwa nie był właścicielem spornej nieruchomości, a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, z późn. zm.); 5. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) - poprzez bezpodstawne przyjęcie wbrew poglądowi ugruntowanemu w orzecznictwie, iż podważenie domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest w postępowaniu administracyjnym i/lub sądowo-administracyjnym niedopuszczalne, a na skutek wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...] w przedmiocie niepodpadania nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dochodzi do restytucji z mocą wsteczną przynależnego pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości, a prawo własności majątku ziemskiego nie wraca "w naturze" do właściciela, a tym samym zaskarżona decyzja narusza zagwarantowane Konstytucją RP prawo do sądu oraz zasadę proporcjonalności; 6. art. 365 § 1 kpc w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż podważenie domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w niniejszej sprawie naruszałoby powołaną ostatnio normę, podczas gdy w rzeczywistości w takiej sytuacji organ ministerialny nie ustala niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym w sentencji orzeczenia, lecz jedynie w uzasadnieniu (jako przesłankę rozstrzygnięcia), a tym samym z obaleniem domniemania w takim postępowaniu nie wiążą się skutki przewidziane w art. 365 kpc (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1960 r., sygn. akt 3 CR 328/60, LEX nr 1634043); 7. art. 365 § 1 kpc w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie skutków wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...], w którym Sąd ten potwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tym samym już doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; 8. art. 8 kpa w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 kpa) - poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz sprzecznej z utrwaloną praktyką organów administracji publicznej od blisko 30 lat (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2018r., IOSK 2264/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 201 Ir., I OSK 676/10, Lex nr 1079799, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2019r., I SA/Wa 2040/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2017r., I SA/Wa 487/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020r., IVSA/Wa 2888/19, decyzji Ministra Rozwoju z dnia 6 lutego 2020r., znak sprawy: DO-IV.7613.112.2019.AD, decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lipca 2019 r., znak: DOZ-OAiK. 784.2019.KS, decyzja Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 27 września 2019 r., znak: DO.2.6610.174.2016.KC, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt: I OSK 2282/19,1 OSK 2281/19,1 OSK2109/19,1 OSK 2457/19, IOSK 2625/19, 1 OSK 2688/19, I OSK 2276/19, I OSK 2108/19, I OSK 2624/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.04.2023 r., I OSK 721/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31.10.2023 r., II SA/Kr 797/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 07.03.2024 r., I SA/Wa 2520/23 - orzeczony w sprawie skarżących w tym samy czasie ale przez innego Ministra, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05.03.2024 r., I OSK 2238/22); 9. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki skoro w takiej samej sprawie skarżących, tylko dotyczącej innej działki Minister Rozwoju i Technologii w decyzji z dnia 17.10.2023r., nr DO-II.7610.707.2019. AB stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2024r., sygn. akt I SA/Wa 2520/23 oddalił skargę na tą decyzję, uznając ją za wydaną zgodnie z obowiązującym prawem; 10. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z dnia 10 lipca 1993 r., nr 61, p. 284, dalej: "EKPC") i art. 14 EKPC w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 EKPC nie realizując wymogów dotyczących jednolitego stosowania prawa, prawa do rzetelnego, publicznego procesu sądowego obejmującego też zasadę pewności prawnej, a także zasady pewności prawnej gwarantującej stabilność prawną i przyczyniającą się do publicznego zaufania do organów administracyjnych, oraz całkowicie zlekceważył obowiązek utrzymywania spójności orzeczeń administracyjnych; 11. art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz i art. 14 EKPCz poprzez bezprawne wywłaszczenie poprzednika prawnego skarżących z objętej postępowaniem nieruchomości z naruszeniem prawa krajowego obowiązującego w dacie wywłaszczenia (nacjonalizacji) oraz poprzez wytworzenie stanu niepewności skarżących z powodu przeszkód, za które odpowiedzialne są władze RP, a także art. 14 EKPCz poprzez nierówne traktowanie, które nie jest obiektywne i racjonalnie usprawiedliwione, to znaczy, że owo nierówne traktowanie nie zmierza do realizacji legitymowanego celu a dodatkowo, że między zastosowanymi środkami a zamierzonym celem nie istnieje racjonalny stosunek proporcjonalności, a także poprzez nieuzasadnione odejście od utrwalonej linii orzeczniczej w podobnych sprawach. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 marca 2024 r., znak: DAP-WN.727.63.2023/WWP i poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 listopada 2023 r. znak DAP-WPK-727-l-361/2022/Kpu a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy art.156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy sporna decyzja komunalizacyjna została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Swoistość tego trybu postępowania administracyjnego polega na tym, że organ nadzorczy nie przeprowadza w nim postępowania wyjaśniającego co do meritum sprawy od początku, lecz bada czy na podstawie istniejącego materiału dowodowego można przyjąć, że doszło do nieważności postępowania. Rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa to oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, które występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich jednoznaczną niezgodność. Nie mamy do czynienia z tego rodzaju wadliwością decyzji administracyjnej gdy istnieją wątpliwości co do zakwalifikowania stanu prawnego pod określony w sprawie stan faktyczny, a więc gdy zachodzi konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ewentualnej wadliwości weryfikowanej w ramach nadzoru decyzji. Podobnie, błędna interpretacja, wykładnia czy wadliwe zastosowanie przepisów składających się na podstawę prawną decyzji nie mogą być kwalifikowane jako przesłanka nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2021 r., II GSK 1818/21, LEX nr 3273301). Przede wszystkim w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa ani art. 153 ppsa. Organ był związany zapadłym wyrokiem tut. Sądu z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1856/18 i zastosował się do jego zaleceń – na korzyść skarżących. Trzeba podkreślić, że kwestia związania wyrokiem WSA i NSA – dotyczyła jedynie interesu prawnego skarżących i zakwestionowania pierwotnie prezentowanego przez organ (i również niekonsekwentnie ocenianego przez orzecznictwo) stanowiska co do braku u skarżących przymiotu strony w zakresie możliwości zainicjowania trybu nadzwyczajnego w stosunku do decyzji komunalizacyjnej, której nie byli stroną. Wbrew zarzutom skargi organ nie pominął kwestii ww wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt [...], przeciwnie, w związku z jego uwzględnieniem i związaniem wytycznymi – przypisał skarżącym status strony postępowania nadzwyczajnego; zakwestionował jednak rażące naruszenie prawa przy wydawaniu deklaratoryjnej decyzji wojewody. Materialnoprawną podstawę weryfikowanej w trybie nadzoru decyzji komunalizacyjnej Wojewody stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie ma stan prawny istniejący w dacie komunalizacji. Nie budzi wątpliwości, że w dacie następującej z mocy samego prawa komunalizacji (1990) i w dacie orzekania deklaratoryjną decyzją wojewody (1992) – w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa. Organ orzekający o komunalizacji nie naruszył zatem prawa gdyż wpisem w księdze wieczystej był związany na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 1984, dalej ukwh). W świetle (niejednolitego) orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można organowi administracji zarzucić rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy orzekał będąc związany treścią wpisu w księdze wieczystej. Naruszenie prawa mające charakter rażący musi być oczywiste w dacie orzekania przez organ, a nie wygenerowane kilka lat później (por. wyrok NSA z 2019-04-29, I OSK 3703/18, Lex nr 2677671). Wszelkie spory dotyczące ochrony własności i innych praw rzeczowych, jak i ochrona posiadania zostały w istocie wyłączone z postępowania komunalizacyjnego, nie powinny być zatem przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym, o czym w istocie przesądził ustawodawca w art. 19 ustawy. Jak wskazano, roszczenia takie mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Już choćby sam fakt tak licznego orzecznictwa różnie wykładającego związanie organu treścią wpisu w dziale drugim księgi wieczystej – wyklucza uznanie, że w 1992r. w sprawie kontrolowanej komunalizacji doszło do rażącego naruszenia prawa. W zaskarżonej decyzji nie doszło zatem ani do naruszenia art. 156 § 2 kpa ani art. 158 § 2 kpa. Organ rzeczowo odniósł się do istoty sprawy i szeroko punkt po punkcie uzasadnił swoje stanowisko, i stanowisko to nie budzi wątpliwości Sądu. Nie ma więc podstaw by zarzucić organowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. Ponadto restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że powinna mieć ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu kardynalnego naruszenia przepisów. Szeroka wykładnia pojęcia rażącego naruszenia prawa prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy trybem instancyjnej kontroli decyzji, a trybami nadzwyczajnymi (tak m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r. VII SA/Wa 2639/23). W konsekwencji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że przesłanka nieważnościowa wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 kpa materializuje się wówczas, gdy w chwili wydania danego aktu dochodzi do uchybienia, obowiązującego przepisu, które ma charakter kwalifikowany. Tylko wtedy mamy do czynienia z sytuacją "wydania" decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Nie może zaś zostać uznana za wydaną z naruszeniem prawa i to w stopniu rażącym decyzja, która w dacie jej wydawania była rozstrzygnięciem prawidłowym, a dopiero na skutek okoliczności, które ujawniły się później, zmiany stanu prawnego, czy zmiany sposobu interpretacji danego przepisu - okazała się być wadliwa. W rozpoznawanej sprawie minister prawidłowo ustalił, że deklaratoryjną decyzją Wojewody została skomunalizowana nieruchomość Skarbu Państwa. Wątpliwość co do kwestii prawa własności pojawiła się dopiero wraz z zapadnięciem prawomocnego wyroku ustalającego kwestię niepodlegania ww nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN, co miało miejsce ponad dekadę później. Stąd wyrok Sądu powszechnego zapadły w sprawie i eksponowany w zarzutach skargi – stanowi przesłankę wznowieniową określoną w 145 § 1 pkt 5 kpa a nie przesłankę nieważnościową. Tryby weryfikacji decyzji administracyjnych nie są konkurencyjne i pozostają w ścisłym zarachowaniu przesłanek uzasadniających ich zastosowanie. Stąd niedopuszczalne jest zamienne stosowanie przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 i n kpa) i stwierdzenia nieważności (art. 156 i n kpa). Sąd przyjął, że organ orzekający w 1992r. nie tylko nie naruszył prawa w sposób rażący, ale też nie naruszył prawa w ogóle, a wpisem do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości był oczywiście związany. W wyroku I OSK 3703/18 (LEX nr 2677671) Naczelny Sąd Administracyjny wykluczył możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej opartej na ustaleniach poczynionych w oparciu o wpisy w powszechnie dostępnym i publicznym rejestrze ksiąg wieczystych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie można mówić o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy w momencie orzekania przez organ stosuje on powołany przez niego przepis (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy), zgodnie z jego treścią i jednolitym orzecznictwem, biorąc pod uwagę stan prawny nieruchomości miarodajny dla oceny stanu własnościowego nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Wbrew zarzutom skargi, ani w sprawie dotyczącej komunalizacji ani tym bardziej w sprawie nadzoru nad mającą z mocy samego prawa komunalizacją, zadaniem organu nie było też ustalenie kwestii prawa własności – odmiennie niż wynikało to z treści księgi wieczystej, ani też w ogóle prawa własności i stanu prawnego nieruchomości. Minister przeanalizował przedstawione mu dokumenty a następnie rzeczowo opisał dokonane w sprawie ustalenia – w kontekście przesłanek nieważności decyzji administracyjnej. Domaganie się od ministra właściwego w sprawach weryfikacji decyzji komunalizacyjnych (czy też od Sądu Administracyjnego) ustalania i weryfikowania we własnym zakresie stanów prawnych nieruchomości - nie znajduje podstaw prawnych. W toku procedury administracyjnej nie dokonuje się ustaleń odnośnie do prawidłowości i zasadności prawa własności ujawnionego w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z 2019-04-29, I OSK 3703/18, Lex nr 2677671). Nade wszystko strona skarżąca nie uwzględniła, że kontrolowana decyzja zapadła w postępowaniu nadzorczym, gdzie nie czyni się dodatkowych ustaleń a ewentualna nieważność orzeczenia powinna być oczywista w dacie jego wydawania. Nie są przy tym zasadne zarzuty co do naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Organ nie zakwestionował wyroku ustalającego sądu powszechnego (z 2005r.), zwrócił jednak uwagę, że wojewoda orzekając w 1992r. nie miał podstaw by podważać domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie doszło też do naruszenia przywołanych w skardze przepisów obecnej Konstytucji czy art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). W kontrolowanym orzeczeniu odmawiającym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1992r. nie doszło do pozbawienia strony skarżącej prawa własności, organ nie naruszył więc normy zawartej w tym akcie prawnym. I wreszcie, wyrok zapadły w sprawie I SA/Wa 2520/23 nie dotyczył komunalizacji, zaś kwestie stwierdzonej ex post wadliwości decyzji uwłaszczeniowej czy komunalizacyjnej – z uwagi na później wydany akt (wyrok czy decyzję administracyjną) pozostają rozbieżne w orzecznictwie, co według Sądu orzekającego w ninijeszej sprawie, nie uzasadnia stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1992r. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.