I SA/Wa 127/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] odmawiającą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na okres świadczeniowy 2013/2014 na dziecko A. W. - z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. M. W. - ojciec małoletniego A. W. - w dniu 19 sierpnia 2013 roku złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014. Do wniosku dołączył zaświadczenie od Komornika Sądowego w S. z dnia [...] sierpnia 2013 roku o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w S. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (tj. 2012 roku), oświadczenie członka rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c i 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz oświadczenie o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu za 2012 rok. Po rozpoznaniu tego wniosku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014 na dziecko A. W. W uzasadnieniu podał, że średniomiesięczna kwota dochodu rodziny wyniosła [...] zł. Następnie dokonał "przeliczenia dochodu rodziny na osobę", czyli uzyskaną kwotę miesięcznego dochodu rodziny ([...] zł.) podzielił przez liczbę członków rodziny ([...] osoby). Uzyskany w ten sposób dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Dodał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) stanowi, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł. Ponieważ w niniejszej sprawie miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę, o której mowa w art. 9 ust. 2 tj. 725,00 zł. - to świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniósł M. W. - kwestionując zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że w jego rodzinie nie nastąpiło przekroczenie dochodu, gdyż z dochodu osiągniętego w 2012 r. utrzymywało się [...] osób - więc dochód na jedną osobę w rodzinie wynosił [...] zł. Dodał, że dopiero z dochodu osiągniętego w 2013 r. korzystały tylko [...] osoby. Podniósł również swoją trudną sytuację majątkową stwierdzając, że jest osobą bezrobotną, od stycznia 2013 r. sam wychowuje dwoje dzieci i musiał się zadłużyć, aby utrzymać rodzinę. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Kolegium stwierdziło, że zasady pomocy Państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ww. ustawy - świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia. Przy czym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustala się, na okres świadczeniowy (tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego), począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy). Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy). Przy ustalaniu uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego brany jest pod uwagę dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (§ 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a, b, c rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Odnosząc zaprezentowaną powyżej analizę i wykładnię przepisów prawa do sprawy niniejszej Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana prawidłowo zarówno pod względem faktycznym i prawnym. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że rodzina odwołującego składa się z trzech osób. Łączny dochód rodziny za rok 2012, tj. rok poprzedzający okres zasiłkowy, wyniósł [...] zł. Średniomiesięczna kwota dochodu rodziny wyniosła [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie, miesięczny dochód wyniósł [...] zł. - a więc przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 725,00 zł. Dodało, że dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, bez znaczenia jest, że w roku 2012 rodzina odwołującego się liczyła pięć osób. M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. – podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i podnoszone zarzuty. Podniósł, że od 30 września 2013 r. jest osobą bezrobotną i nie ma żadnych oszczędności, z których mógłby utrzymać rodzinę. Jeszcze raz podkreślił, iż z dochodu osiągniętego w 2012 r. korzystało nie [...] a [...] osób. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdziło też, iż z akt sprawy administracyjnej wynika, że rodzina odwołującego składa się z trzech osób. Łączny dochód rodziny za rok 2012, tj. rok poprzedzający okres świadczeniowy, wyniósł [...] zł. Średniomiesięczna kwota dochodu rodziny wyniosła [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie, miesięczny dochód wyniósł [...]., a więc przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 725,00 zł. Następnie uznało, że z akt sprawy wynika ponadto - czego Kolegium nie uwzględniło dokonując ustaleń w sprawie - że w przypadku skarżącego miała miejsce utrata dochodu, bowiem w dniu 30 września 2013 r. zaprzestał on wykonywania działalności gospodarczej, a w dniu 1 października 2013 r. wykreślony został wpis działalności gospodarczej z rejestru. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi zaś, że w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Wobec powyższego należało od dochodu rodziny skarżącego odjąć przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu, tj. [...] zł - [...] zł. = [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie, miesięczny dochód wyniósł zatem [...] zł. ([...]: 12 = [...]: 3 = [...]). Podsumowując Kolegium uznało, że nawet po uwzględnieniu dochodu utraconego, dochód rodziny skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwotę 725,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie - bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S.przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] października 2013 r. odmawiającą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na okres świadczeniowy 2013/2014 na dziecko A. W. - z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż fakt, że rodzina M. w. w 2012 r. liczyła [...] osób nie ma znaczenia w sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił tego poglądu. Skoro do wyliczeń dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, organy przyjęły dochód rodziny osiągnięty w 2012 r. – to logicznym jest fakt, iż powinny podzielić ten dochód na rzeczywistą liczbę członków rodziny w tym okresie. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie sygn. akt II SA/Sz 353/13 LEX nr 1373908 stwierdzając, że: "Zmiana składu osobowego rodziny nie została wprost potraktowana przez ustawodawcę, jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu, jednakże wobec identycznych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W sytuacji zmian w wysokości dochodu, spowodowanych zarówno jego zwiększeniem, jak i zmniejszeniem, przy obliczeniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy wziąć pod uwagę uzyskanie dochodu lub jego utratę w roku następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, pomiędzy 1 stycznia tego roku aż do dnia złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż do 1 października, czyli do początku okresu świadczeniowego.". Ponadto Sąd wziął pod uwagę, że w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. samo przyznało, iż wydając decyzję nie uwzględniło faktu, że w przypadku skarżącego miała miejsce utrata dochodu. Następnie – powołując się na przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, który stanowi, iż w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu – samodzielnie dokonało wyliczeń i stwierdziło, że nawet w tej sytuacji dochód rodziny skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwotę 725,00 zł. Tymczasem ww. § 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. został uchylony przez § 1 pkt 7 rozporządzenia z 27 grudnia 2011 r. (DZ. U. 2011.298.1770) zmieniającego niniejsze rozporządzenie z dniem 1 stycznia 2012 r. Wobec powyższego organ II instancji wyliczył dochód rodziny posługując się przepisem, który już nie obowiązuje. Ponieważ organy orzekające w sprawie przyjęły do wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie tylko 3 osoby, a ponadto nie uwzględniły dochodu utraconego, dlatego też Sąd uchylił obie decyzje uznając, że został naruszony przepis art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 9 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę organy ustalą w sposób prawidłowy wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie – ustalając rzeczywistą liczbę członków rodziny w tym roku, z którego dochód zostanie przyjęty do wyliczeń oraz uwzględnią fakt utraty dochodu przez członka rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.