I SA/Wa 1242/16

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata K. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. D., Z. K., W. G., E. K., C. W., M. G., S. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania adwokatowi K. S. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. oddalił skargę A. D., Z. K., W. G., E. K., C. W., M. G., S. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2016 r., nr [...]. Postanowieniem z 28 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu – A. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z 25 września 2017 r., poinformowała o wyznaczeniu adwokata K. S. pełnomocnikiem z urzędu dla A. D.. W dniu 31 października 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez adwokata od powyższego wyroku Sądu wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokata ustanowionego z urzędu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 grudnia 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną A. D. ze względu na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu 20 grudnia 2017 r. (data stempla biura podawczego) zażalenie. W zażaleniu zawarł wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokata ustanowionego z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 maja 2018 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym oddalił zażalenie na postanowienie Sądu z 1 grudnia 2017 r. W dniu 25 czerwca 2018 r. do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2018 r. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 t.j.). W niniejszej sprawie, postępowanie sądowe w drugiej instancji zainicjowane wniesioną skargą kasacyjną, jak również postępowanie zażaleniowe zostało wszczęte po wejściu w życie ww. rozporządzenia, a zatem zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ww. rozporządzenia. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, oraz za sporządzenie i wniesienie zażalenia. Postanowieniem z 1 grudnia 2017 r. Sąd odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu z uwagi na nieusunięcie w terminie jej braków formalnych poprzez nadesłanie 58 odpisów oświadczenia, że pełnomocnik wnosi o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy. Skarga kasacyjna została zatem z przyczyn formalnych odrzucona i nie podlegała merytorycznej ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zażalenie na powyższe postanowienie odrzucające skargę kasacyjną zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniem z 9 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 433/18. W ocenie orzekającego, nie można zatem uznać, że w zakresie postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona i że w tym zakresie należy się pełnomocnikowi wynagrodzenie. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za postępowania zażaleniowe wskazać należy, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia ze względu na brak złożenia przez pełnomocnika oświadczenia, że koszty postępowania zażaleniowego nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Stosownie do treści § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 t.j.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Podkreślić należy, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego w okresie obowiązywania poprzedniego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które zachowuje aktualność na gruncie rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., wynika, że brak powyższego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1001/14). W orzecznictwie podkreśla się, że powyższe oświadczenie jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu (postanowienie NSA z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GZ 273/09). Występując o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu pełnomocnik powinien zatem wyraźnie i jednoznacznie oświadczyć, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części i oświadczenie to powinno być zawarte we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W rozpoznawanej sprawie wniosek adwokata K. S. zawarty w zażaleniu z 11 grudnia 2017 r., jak również w piśmie z 21 czerwca 2018 r. takiego oświadczenia nie zawiera. W sprawie nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku pełnomocnika w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Z powyższych względów, w oparciu o powołane wyżej przepisy rozporządzenia oraz art. 250 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.