I SA/Wa 1206/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr KO-244/4103/123/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 14 kwietnia 2023 r., nr KO-244/4103/123/23, po rozpatrzeniu odwołania J. T. (dalej jako skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 14 lipca 2022 r. J. T. (która w dniu 4 sierpnia 2022 r. urodziła syna B.) wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J.G. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - wskazując, że J. G. przebywa cały czas w szpitalu w [...], gdzie odwiedza go córka. Kolejnym wnioskiem z 30 listopada 2022 r. (w tym dniu J.G. zakończył rehabilitację w [...]) skarżąca ponownie wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J.G.. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] grudnia 2023 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego - wskazując, że J.G. nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest bowiem powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność J.G. istnieje od 60-tego roku życia. Pismem z 13 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie tej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych - bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Na skutek rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] kwietnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z [...] grudnia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że nie budzi wątpliwości, iż skarżąca należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży na niej, obowiązek alimentacyjny względem ojca. Poza sporem pozostaje również fakt, że skarżąca nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest osobą zdrową, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego łub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Wskazało także, że skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem - J.G., ur. [...] maja 1961 r., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z [...] maja 2022 r., wydanym do dnia 31 maja 2024 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Niepełnosprawność ojca istnieje od 25 września 2021 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 kwietnia 2022 r. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem W. T. oraz czwórką dzieci: N. G. (kl. II Technikum ZDZ w [...]), K. G. (kl. V S.P. w [...]), S. M. (kl. O - SP. w [...]) oraz B. T. (4 m-ce). Ma przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko B. T. ur. [...] sierpnia 2022 r. - od dnia 4 sierpnia 2022 r. do dnia 3 sierpnia 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Przy czym skarżąca nie jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad swoim niepełnosprawnym ojcem - J.G. (rozwiedziony), gdyż ma on jeszcze syna P. G. Następnie Kolegium stwierdziło, że nie podziela stanowiska organu I instancji odmawiającego wnioskowanego świadczenia w oparciu o ustalenie, że nie jest spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała we wskazanym tym przepisem okresie. Wskazało, że w tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej. Wyrokiem tym Trybunał uznał, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16 orzekł, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W ocenie Kolegium, decyzję organu I instancji należało ocenić przy uwzględnieniu reprezentowanego przez sądy stanowiska - z którego jednoznacznie wynika, że orzekając w kwestii przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego ojca, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym podstawowy argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu, jest wadliwy i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie Kolegium znaczyło, że okoliczność ta nie miała wpływu na jego rozstrzygnięcie - gdyż z analizy całokształtu materiału dowodowego wynika, iż skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Wskazało, że w dniu 24 lutego 2023 r. w jego siedzibie stawiła się skarżąca, aby złożyć zeznania w charakterze strony w celu ustalenia, czy sprawowała ona opiekę nad ojcem w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz czy faktyczne sprawowanie opieki było niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową opiekuna. Skarżąca - po pouczeniu jej o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 k.k.) oraz o prawie do odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania - oświadczyła między innymi, że: 1/ zamieszkuje w [...] wspólnie z mężem i czwórką dzieci ([...] lat, [...] lat, [...] lat i [...] miesięcy) i tatą. Prowadzimy wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi, tata prowadzi odrębne gospodarstwo, dokłada mi się do rachunków za żywność i z jego środków kupuję tacie leki. Mieszkamy w domu jednorodzinnym stanowiącym własnością moją i męża. Mąż pracuje w [...] w godzinach od 6.00 do 15.00 -17.00. Źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę męża ok. [...] tys. zł, renta rodzinna dwójki starszych dzieci w kwocie ok. [...] zł i renta taty z ZUS w kwocie [...] zł. Oprócz mnie tata ma jeszcze syna – P. G., który mieszka w [...]. Tata ma swój dom w [...], jest współwłaścicielem połowy domu oraz jakiejś części drugiej połowy domu - odziedziczonej po bracie S. G., który zmarł około 4-5 lat temu. W tej chwili w tym domu zamieszkuje mój brat ze swoją konkubiną i dzieckiem. Tata opłaca podatek od nieruchomości za dom oraz reguluje z własnych środków inne opłaty związane z nieruchomością, opłaty np. za śmieci, Internet. Tata całe życie poświęcał się bratu, pomagał mu finansowo, opłacał wszystkie rachunki, kupował drzewo, opał. Tata przed wypadkiem cały czas mieszkał z bratem. (W tym miejscu Kolegium zobowiązało stronę do przedłożenia dokumentu np. akt notarialny lub potwierdzenie dziedziczenia potwierdzającego, że J.G. jest współwłaścicielem domu w [...]. Złożony do akt sprawy dokument w postaci prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] listopada 2021 r., sygn. akt [...] potwierdza w tym zakresie zeznania skarżącej); 2/ jest osobą zdrową, nie leczy na nic, wcześniej miała problemy z kręgosłupem. Nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Córka 16 lat chodzi do szkoły średniej do [...], [...] lat 12 chodzi do szkoły podstawowej w [...], [...] lat do "0" w [...], córkę dowozi codziennie do [...]a 5 km na autobus i odbiera jak wraca, synów zawozi i odbiera ze szkoły. W dniu 4 sierpnia 2022r. urodziła syna B. i w tej chwili przebywa na świadczeniu rodzicielskim. Nie korzysta z usług opiekunki, syn nie chodzi do żłobka. W ciągu dnia zajmuje się zarówno najmłodszym dzieckiem jak i pozostałymi dziećmi. Robi zakupy dla całej rodziny, sprząta, pierze dla całej rodziny, dzieli swój czas pomiędzy opieką nad dziećmi a tatą; 3/ tata zachorował 25 września 2021 r., spadł z rusztowania i doznał złamania kręgosłupa. Przebywał w szpitalu w [...] od 25 września 2021 r. do 12 października 2021 r. na [...], zaś od 12 października 2021 r. na oddziale [...] do 12 sierpnia 2022 r. Od 12 sierpnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. przebywał w [...] na rehabilitacji. Zabrała tatę do siebie 30 listopada 2022 r. Tata porusza się na wózku, ręce ma sprawne, sam się porusza na [...]). Do taty przychodzi rehabilitantka 3 razy w tygodniu z NFZ, tata ćwiczy również sam w domu. Pomaga tacie. Tata ma sprawne ręce, sam potrafi zjeść, wypić z kubka, jest [...]. Wstaje rano o 5.00, szykuje śniadanie dzieciom i tacie. Odwozi dzieci do szkoły i przedszkola, wtedy tata zostaje sam. Robi tacie poranną toaletę. Zmienia opatrunki przeciwodleżynowe, tata bierze leki 2 razy dziennie - przyjmuje je sam. Przesadza tatę na wózek przy pomocy podnośnika. Tata po śniadaniu odpoczywa, ogląda telewizję. Ja w tym czasie zajmuję się najmłodszym dzieckiem, wykonuję obowiązki domowe, gotuję obiad, sprzątam, piorę, jadę na zakupy. Potem wyjeżdżam około godziny 12.30 - 13.30 po dzieci do szkoły podstawowej. Po córkę do [...] jeździ ona lub mąż ją odbiera. Podaję obiad dzieciom, odrabiam lekcje z dziećmi, chodzę na wywiadówki. Wożę syna 12 letniego dwa razy w tygodniu na zajęcia dodatkowe z piłki nożnej; 4/ tata jest pod opieką lekarza rodzinnego w [...], Neurologa, Neurochirurga i Urologa; 5/ pytała się w GOPS o usługi opiekuńcze, ale poinformowano ją, że tata ma za wysoką rentę. Nie myślała o usługach odpłatnych, bo są zbyt drogie i tata nie chce z nich korzystać. Tata chce, żebym to ja się nim opiekowała. Jak odchowa najmłodsze dziecko, to chciałaby wrócić do pracy; 6/ dziś z moim najmłodszym dzieckiem została jej mama. Mama nie pracuje, w razie potrzeby z moim dzieckiem zostaje mama albo mąż - bierze urlop; 7/ w 2005 r. ukończyła Liceum Profilowane w [...]. Pracowała w kwiaciarniach jako florystka od 2006 r. do 2010 r. W 2006 r. urodziła córkę. W 2010 r. podjęła pracę w [...] do 2011 r. W 2011 roku urodziła syna. Potem prowadziła kursy florystyczne w latach 2013-2014. W latach 2016-2017 również pracowała w kwiaciarniach. Własną działalność otworzyła w 2015 r. jako komis dziecięcy. Zamknęła ją w 2018 r. W lipcu 2021 roku otworzyła działalność polegającą na sprzedaży ubrań przez Internet a 29 czerwca 2022 r. zamknęła działalność. Zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, nie otrzymywała ofert pracy, ponieważ przez rok jest na urlopie macierzyńskim i Urząd Pracy nie oferuje pracy w takiej sytuacji; 8/ obecnie ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne już drugi raz i drugi raz otrzymała odmowę, dlatego tata zdecydował się wziąć pełnomocnika [...]. To tata skontaktował się z pełnomocnikiem, znalazł go przez Internet. W czerwcu 2021 r. poinformowano mnie w GOPS, że aby ubiegać się o świadczenie muszę zamknąć działalność, a mimo tego, że zamknęłam działalność to dostała odmowę. Następnie Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z synem J.G. – P. G. celem ustalenia, w jaki sposób wywiązuje się on z obowiązku alimentacyjnego wobec swojego niepełnosprawnego ojca i czy legitymuje się on orzeczeniem o niepełnosprawności. Z treści przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczeń syna wynika, że od czasu gdy siostra (skarżąca) zabrała ojca do siebie do domu, nie ma on możliwości odwiedzania go i świadczenia mu jakiejkolwiek pomocy i wsparcia w czynnościach dnia codziennego. Według jego twierdzeń siostra utrudnia i uniemożliwia mu wejście i kontakt fizyczny z ojcem. Chciałby mieć możliwość świadczenia pomocy ojcu i wsparcia fizycznego, czy też udzielenia pomocy w formie usługowej w miarę swych możliwości. Dodał, że nie legitymuje się stopniem niepełnosprawności. W ocenie Kolegium, przedstawione powyżej okoliczności faktyczne wyraźnie wskazują, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Rezygnacja z zatrudnienia musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia. Zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012r., I OSK 2454/11). Zdaniem Kolegium - taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała. W sytuacji bowiem, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej - jak ma to miejsce w tej sprawie - taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Podkreśliło, że skarżąca jest osobą w wieku aktywności zawodowej, nie ma przeszkód zdrowotnych w podjęciu pracy. W toku zeznań w dniu 24 lutego 2023 r. oświadczyła pod odpowiedzialnością karną m.in., że " ... Jak odchowam najmłodsze dziecko to chciałabym wrócić do pracy.... Zarejestrowałam się jako osoba bezrobotna, nie otrzymywałam ofert pracy ponieważ przez rok jestem na urlopie macierzyńskim i Urząd Pracy nie oferuje pracy w takiej sytuacji... ". Okoliczności sprawy ewidentnie wskazują, że skarżąca nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad ojcem - z uwagi na sprawowanie opieki nad swoimi dziećmi, z uwagi na brak ofert pracy, czy też ze względu na własne wybory, np. utrudnianie bratu kontaktu bezpośredniego z ojcem. Skarżąca ma przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko: B. T., ur. [...] sierpnia 2022 r. - od dnia 4 sierpnia 2022 r. do dnia 3 sierpnia 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Kolegium zgodziło się z twierdzeniem organu I instancji, że nie jest możliwa ze strony skarżącej stała opieka nad ojcem - J.G., ponieważ ma ona obowiązki wobec swoich dzieci. W toku zeznań w dniu 24 lutego 2023 r. oświadczyła pod odpowiedzialnością kamą, że: " ... W dniu 4 sierpnia 2022 r. urodziłam syna B. i w tej chwili przebywam na świadczeniu rodzicielskim. W ciągu dnia zajmuję się zarówno najmłodszym dzieckiem jak i pozostałymi dziećmi. Robię zakupy dla całej rodziny, sprzątam piorę dla całej rodziny, dzielę swój czas pomiędzy opieką nad swoimi dziećmi a tatą...". Zatem opieka sprawowana przez skarżącą nad ojcem nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art, 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie nosi bowiem cech opieki stałej i długotrwałej. Czynności wykonywane w domu przez skarżącą sprowadzają się w istocie do wykonywania zwykłych, normalnych czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym przeciętnym gospodarstwie domowym: " ... Tata po śniadaniu odpoczywa, ogląda telewizję, ja w tym czasie zajmuje się najmłodszym dzieckiem, wykonuje obowiązku domowe, gotuję obiad, sprzątam, piorę, jadę na zakupy. Potem wyjeżdżam około godziny 12.30 - 13.30 po dzieci do szkoły podstawowej. Po córkę do [...] jeżdżę ja lub mąż ją odbiera. Podaję obiad dzieciom, odrabiam lekcje z dziećmi, chodzę na wywiadówki. Wożę syna 12 letniego dwa razy w tygodniu na zajęcia dodatkowe z piłki nożnej...". Czynności te mają charakter prowadzenia gospodarstwa domowego, nie są niczym nadzwyczajnym, tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania skarżącej z ojcem i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia: stała lub długoterminowa, wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Ponadto, skarżąca nie jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem - J.G., gdyż opiekę tą może także sprawować syn – P. G., który taką pomoc deklaruje. W ocenie Kolegium, brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem. Natomiast rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie muszą być spowodowane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Kolegium podkreśliło, iż nie kwestionuje stanu zdrowia ojca skarżącej ani też faktu, że skarżąca - z uwagi na fakt wspólnego zamieszkiwania - wspomaga ojca w codziennych czynnościach. Jednak świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako "wynagrodzenie" za świadczenie pomocy bliskim członkom rodziny, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku skarżącej. Skarżąca - z uwagi na ciążący na niej, a wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec ojca - ma obowiązek udzielenia swojemu ojcu pomocy i wsparcia. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (w tej sprawie ojcem), gdyż wynika ona z prawnego obowiązku alimentacyjnego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub za rezygnację z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Natomiast okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad ojcem. Ponadto, skarżąca może liczyć na pomoc brata, który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i deklaruje chęć udzielenia pomocy ojcu. Ustawodawca nie zagwarantował w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego prawa do wyboru przez nich samych tej osoby, która będzie się opiekowała osobą niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem - tak aby nie była nim obciążona tylko jedna osoba. Na realizację obowiązku alimentacyjnego nie ma wpływu odległość miejsca zamieszkania dorosłego od osoby niepełnosprawnej. Również praca zawodowa dzieci osoby wymagającej opieki nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego - nie jest ona bowiem obiektywną przeszkodą w wywiązaniu się z obowiązku alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że ojciec skarżącej - pomimo posiadania orzeczenia o niepełnosprawności - nie jest osobą leżącą na stałe, sam porusza się na wózku, ręce ma sprawne. Z akt sprawy i zeznań skarżącej wynika, że J.G. ma sprawne ręce, sam potrafi zjeść, sam przyjmuje leki, potrafi sam wypić z kubka. Zatem wskazane okoliczności faktyczne powodują, że skarżąca nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało też, iż pełnomocnik skarżącej w piśmie z 13 marca 2023 r. został poinformowany, iż w sprawie zostało zakończone postępowanie dowodowe i pouczony o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w siedzibie Kolegium w terminie 7 dnia od daty doręczenia pisma. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; 2. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawnym ojcem, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 14 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem - J.G. Podstawą prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej jako u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W stosunku bowiem do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W tej sytuacji w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Jak podkreśla się w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia ustawowe wymagania do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca, będąc córką osoby wymagającej opieki, należy do grona osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Niesporne jest również, że ojciec skarżącej - J.G. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 13 maja 2022 r., nr [...], przy czym ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 21 kwietnia 2022 r., niepełnosprawność istnieje od 25 września 2021 r., a orzeczenie wydano do 31 maja 2024 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że J.G. wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie, wymaga korzystania w systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z ustaleń Kolegium poczynionych w trakcie przesłuchania skarżącej w dniu 24 lutego 2023 r. wynika także, że jej ojciec w dniu 25 września 2021 r. spadł z rusztowania i doznał złamania kręgosłupa. Przebywał w szpitalu w [...] od 25 września 2021 r. do 12 sierpnia 2022 r., zaś od 12 sierpnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. przebywał w [...] na rehabilitacji. Ma sprawne ręce, sam się porusza na wózku (odpycha rękoma). Sam potrafi zjeść i wypić z kubka, przychodzi do niego rehabilitantka z NFZ trzy razy w tygodniu. Ćwiczy również sam w domu. Jest [...]. Bierze leki 2 razy dziennie - przyjmuje je sam. Korzysta z opatrunków przeciwodleżynowych. Ojciec po śniadaniu odpoczywa, ogląda telewizję. Pozostaje pod opieką lekarza rodzinnego w [...], Neurologa, Neurochirurga i Urologa. Nie przysługuje mu pomoc w formie usług opiekuńczych, ponieważ ma za wysoką rentę. Natomiast usługi odpłatne są zbyt drogie. Opieka nad osobą niepełnosprawną, która jest sparaliżowana od pasa w dół, ma tylko sprawne ręce, jest podnoszona z łóżka przy pomocy podnośnika, porusza się na wózku, jest ciężką pracą dla osoby sprawującą taką opiekę. Nie jest również łatwym zadaniem dla opiekuna sprawowanie czynności higienicznych i utrzymanie w czystości osoby z taką niepełnosprawnością. Nie budzi więc wątpliwości, że spełniona została pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 4 u.ś.r. - dotycząca sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagającej stałej lub długotrwałej opieki. W trakcie przesłuchania skarżąca wskazała także, że mieszka w stanowiącym własność jej i męża domu jednorodzinnym w [...] wspólnie z mężem, czwórką dzieci (16 lat, 12 lat, 7 lat i 7 miesięcy) i ojcem. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi, zaś ojciec prowadzi odrębne gospodarstwo. Natomiast dokłada się jej do rachunków za żywność. Z jego środków kupuje mu leki. Źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę męża ok. [...] zł, renta rodzinna dwójki starszych dzieci w kwocie ok. [...] zł i renta ojca z ZUS w kwocie [...] zł. Mąż pracuje w [...] w godzinach od 6.00 do 15.00 -17.00. Jej ojciec ma swój dom w miejscowości [...], jest współwłaścicielem połowy domu oraz jakiejś części drugiej połowy domu - odziedziczonej po bracie S. G., który zmarł około 4- 5 lat temu. Obecnie w tym domu zamieszkuje jej brat – P. G. ze swoją konkubiną i dzieckiem. Przy czym ojciec opłaca podatek od nieruchomości za dom oraz reguluje z własnych środków inne opłaty związane z nieruchomością, opłaty np. za śmieci, Internet. Ojciec przed wypadkiem cały czas mieszkał z jej bratem. Ojciec całe życie poświęcał się bratu, pomagał mu finansowo, opłacał wszystkie rachunki, kupował drzewo, opał. W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo stwierdziło, że nie została spełniona przez skarżącą przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak jest bowiem w okolicznościach tej sprawy bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Z trakcie przesłuchania skarżąca wskazała, że w 2005 r. ukończyła Liceum Profilowane w [...]. W latach 2006-2010 pracowała w kwiaciarniach jako florystka. W 2006 r. urodziła córkę. W 2010 r. podjęła pracę w [...] do 2011 r. W 2011 r. urodziła syna. W latach 2013-2014 prowadziła kursy florystyczne, zaś w latach 2016 -2017 pracowała w kwiaciarniach. W międzyczasie w 2015 r. otworzyła własną działalność jako komis dziecięcy, przy czym zamknęła ją w 2018 r. (Przy czym odpowiedzi z systemu [...] z 30 listopada 2022 r. wynika, że rozpoczęcie działalności gospodarczej pod firmą Komis Dziecięcy i art. Wielobranżowe "[...]" J. G. nastąpiło w dniu 1 lipca 2013 r., zaś zaprzestanie działalności nastąpiło w dniu 29 czerwca 2015 r., k.9 akt admin.). Następnie w lipcu 2021 r. otworzyła działalność polegającą na sprzedaży ubrań przez Internet, którą zamknęła w dniu 9 czerwca 2022 r. Co istotne, skarżąca w dniu 4 sierpnia 2022 r. urodziła syna B. i przebywa na świadczeniu rodzicielskim. Zatem skarżąca składając w dniu 30 listopada 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była matką blisko czteromiesięcznego noworodka. Fakt ten nie pozwala na przyjęcie, że rezygnacja skarżącej z zatrudnienia nastąpiła w związku koniecznością opieki nad ojcem - J.G.. Tym bardziej, że ojciec skarżącej do 30 listopada 2022 r. przebywał poza jej domem rodzinnym, albowiem do tej daty przebywał w [...] na rehabilitacji. Niewątpliwie wpływ na rezygnację z zatrudnienia miało urodzenie się syna B.. Była to główna i zasadnicza przyczyna rezygnacji skarżącej z zatrudnienia. Natomiast opieka nad niepełnosprawnym ojcem sprawowana jest niejako przy okazji i równolegle do opieki nad noworodkiem i pozostałą trójką dzieci. Zatem opieka nad ojcem nie była główną i jedyną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia. Podobnie fakt niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą nie jest spowodowany potrzebą opieki nad ojcem, lecz mają na to wpływ inne przyczyny. Niepodejmowanie przez skarżącą, która jest w wieku produkcyjnym i nie ma przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy, zatrudnienia spowodowane jest narodzinami w sierpniu 2022 r. syna B. Oczywiste jest, że nowonarodzone dziecko wymaga stałej opieki ze strony matki, w tym karmienia klika razy na dobę. Skarżąca sama wskazała na ten fakt, oświadczając w trakcie przesłuchania: "W ciągu dnia zajmuję się zarówno najmłodszym dzieckiem jak i pozostałymi dziećmi.". "Jak odchowam najmłodsze dziecko to chciałabym wrócić do pracy.". "Zarejestrowałam się jako osoba bezrobotna nie otrzymywałam ofert pracy ponieważ przez rok jestem na urlopie macierzyńskim i Urząd Pracy nie oferuje pracy w takiej sytuacji.". Z tych oświadczeń skarżącej jasno wynika, że przeszkodą w podjęciu pracy przez skarżąca jest konieczność opieki i "odchowania" nowonarodzonego syna B.. Natomiast przeszkody tej nie stanowi sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Dodatkowo, zgodzić należy się z organem odwoławczym, że sprawowane przez skarżącą opieka nad ojcem nie nosi cech opieki stałej i długotrwałej, a więc nie spełnia ona wymogów opieki określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W trakcie przesłuchania skarżąca oświadczyła, że wstaje o 5.00 rano, następnie szykuje śniadanie dzieciom i ojcu. Odwozi dzieci do szkoły i przedszkola. W tym czasie ojciec zostaje sam w domu. Następnie robi ojcu poranną toaletę, zmienia opatrunki przeciwodleżynowe. Jest on [...]. Przesadza ojca na wózek przy pomocy podnośnika. Po śniadaniu ojciec odpoczywa, ogląda telewizję. Przy czym ojciec sam potrafi zjeść, wypić z kubka. Ona w tym czasie zajmuje się najmłodszym dzieckiem, wykonuje obowiązki domowe, gotuje obiad, sprząta, pierze dla całej rodziny, jedzie na zakupy dla całej rodziny. Potem wyjeżdża ok. 12.30 - 13.30 po dzieci do szkoły podstawowej. Podaje obiad dzieciom, odrabia lekcje z dziećmi, chodzi na wywiadówki. Dowozi córkę codziennie do [...] na autobus i odbiera jak wraca. Synów zawozi i odbiera ze szkoły. Wozi też 12 letniego syna dwa razy w tygodniu na zajęcia dodatkowe z piłki nożnej. W ciągu dnia zajmuje się zarówno najmłodszym dzieckiem, jak i pozostałymi dziećmi. Dzieli czas pomiędzy opieką nad swoimi dziećmi a tatą. Z opisu codziennej aktywności skarżącej wynika, że przede wszystkim skarżąca zajmuje się opieką nad dziećmi i prowadzeniem gospodarstwa domowego. Opieka nad ojcem dokonywana jest obok obowiązków rodzicielskich. Zaś główna aktywność skarżącej skierowana jest na opiekę i wychowanie dzieci. Jak trafnie stwierdziło Kolegium, wykonywane przez skarżącą czynności mają charakter normalnych czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym przeciętnym gospodarstwie domowym. Czynności te mają charakter standardowych obowiązków domowych, które wykonywane są w przeciętnym gospodarstwie domowym. Wynikają one ze wspólnego zamieszkiwania pod jednym dachem skarżącej z ojcem. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 powołanej ustawy obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (§ 1). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Zatem w świetle art. 128 i art. 129 § 1 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy skarżąca ma prawny obowiązek udzielenia ojcu pomocy, opieki i wsparcia. Jednak obok obowiązku prawnego na skarżącej, jako córce, ciąży również moralny obowiązek opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Skoro więc skarżąca mieszka wraz z ojcem pod tym samym adresem, to może opiekować się niepełnosprawnym ojcem. Należy stanowczo podkreślić, iż świadczenie pielęgnacyjne nie ma charakteru wynagrodzenia za świadczenie pomocy ojcu przez córkę. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca ma brata – P. G. Pracuje on zawodowo, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ma pozytywny stosunek do ojca. Chciałby się widywać z ojcem i pomagać mu chociażby usługowo w miarę jego i swoich możliwości. Dotychczas pomagał mu w formie usługowej podczas jego pobytu w szpitalu. Nie deklaruje pomocy finansowej, ponieważ sytuacja ojca tego nie wymaga, gdyż ma on wysoki dochód. Mógłby, pomimo własnych problemów zdrowotnych, pomagać ojcu usługowo, czy wspierać go psychicznie. Jednak jest to niemożliwe ponieważ od momentu kiedy skarżąca zabrała ojca do siebie, to nie pozwala mu na odwiedziny i utrudnia kontakt fizyczny. Kontaktuje się z ojcem za pomocą mediów społecznościowych. Niewątpliwie na bracie skarżącej również spoczywa wzmiankowany wyżej obowiązek alimentacyjny względem ojca. Ciąży na nim zarówno prawny, jak i moralny, obowiązek zapewnienia ojcu pomocy, opieki i wsparcia. Mógłby on przejąć część obowiązków opieki nad ojcem, zwłaszcza, że wyraża taką chęć, tak aby konieczność opieki nie spoczywała wyłącznie na skarżącej. Mógłby chociażby współfinansować odpłatne usługi opiekuńcze dla ojca. Jednak, w okolicznościach sprawy, wymagałoby to zmiany postawy skarżącej, poprawy relacji z bratem i zaprzestania uniemożliwiania bratu bezpośrednich kontaktów z ojcem. Reasumując, Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku w sposób wyczerpujący zebrało i wnikliwie rozpatrzyło cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podjęło prawidłowe rozstrzygnięcie, które przekonująco uzasadniło zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.