I SA/Wa 1192/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. D., K. N., P. N. i Z. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 156/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. D., K. N., P. N. i Z. N. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] maja 2019 r. A. D., Z. N., K. N. i P. N. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] ozn. jako "[...]" dz. [...] nr rej. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że termin wyznaczony w ww. wyroku upłynął a w okresie jego biegu organ nie podjął żadnej czynności w sprawie, jak również nie wskazał skarżącym nowego terminu na jej rozstrzygnięcie, pomimo pisemnego wezwania do wykonania wyroku. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 13 stycznia 2014 r., a zatem termin określony w ww. wyroku upływał z dniem 13 marca 2015 r. Organ o ponad cztery lata przekroczył termin wyznaczony w ww. wyroku i dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Skoro zaś prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/14 sprawy nie rozpatrzył a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu jak również przebieg postępowania przed organem Sąd uznał, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Okoliczności podniesione w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonywania wyroku Sądu. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 16 lipca 2014 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Termin do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość upływał 13 marca 2015 r., zaś prezydent dotychczas nie wydał decyzji w sprawie, pomimo trzykrotnych pisemnych wezwań do wykonania wyroku. Jedyną odnotowaną czynnością po otrzymaniu przez organ akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem jest zwrócenie się do Dyrektora Archiwum Państwowego o udzielenie informacji o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości przed wejściem w życie dekretu warszawskiego, co nastąpiło przy piśmie z 26 marca 2019 r. Prezydent nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających niedotrzymanie terminu wyznaczonego przez Sąd i zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa.