I SA/Wa 1182/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 230/17 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz W. G. sumę pieniężną w kwocie 7.000 (siedem tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz W. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 18 kwietnia 2024 r. W. G. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku tutejszego Sądu z 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 230/17. Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 14 września 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" działka nr [...], projektowany hip. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 230/17 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 10 sierpnia 2017 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 10 listopada 2017 r. Następnie prawomocnymi wyrokami z 29 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 324/18 oraz 21 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 62/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości odpowiednio 1000 zł i 2000 zł z tytułu niewykonania wyroku z 15 maja 2017 r. Pismem z 29 marca 2024 r. skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania powołanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 230/17. Następnie skarżąca złożyła do tut. Sądu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, w której wniosła o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku z 14 września 2015 r. biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2023 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 9 lutego 2024 r., przyznanie, stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a., na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 7 000,00 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo dwukrotnego ukarania grzywną Prezydent w dalszym ciągu nie podejmuje jakichkolwiek czynności w celu rozpoznania wniosku skarżącej. Skarżąca podniosła, że od lat oczekuje na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za odebrany po wojnie rodzinny majątek, a dalsze lekceważenie wyroków tut. Sądu przez organ może doprowadzić do tego, że nie doczeka wydania rozstrzygnięcia. Skarżąca dodała, że bez zasądzenia sumy pieniężnej we wskazanej w skardze wysokości nie nastąpi rekompensata za bezprawne zachowanie organu, który nie tylko narusza zasadę szybkości postępowania, ale również lekceważy wyroki sądów administracyjnych w tym poczucie praworządności, a przede wszystkim prawa strony, która w dalszym ciągu oczekuje na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. należą do niezwykle złożonych. Nie bez znaczenia dla długości trwania postępowania odszkodowawczego pozostaje zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności lub podejmowanie kolejnych. Prezydent wskazał, że podjął szereg działań zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania, co czyni skargę niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Wniesienie skargi nastąpiło w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 359, dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanej normy wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, przed wniesieniem skargi strona obowiązana jest wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 230/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 14 września 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" działka nr [...], projektowany hip. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Kwestię terminu załatwienia sprawy, po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu, reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 15 maja 2017 r. wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi zostały doręczone Prezydentowi w dniu 10 sierpnia 2017 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powołanym wyrokiem upłynął zatem w dniu 10 listopada 2017 r. (art. 57 § 3 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej zwanej "k.p.a."). Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie niewykonania wyroku z 15 maja 2017 r. organ nie załatwił sprawy zgodnie z tym wyrokiem. Przy tym z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już dwukrotnie grzywny, co nastąpiło wyrokami tut. Sądu z 29 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 324/18 w wysokości 1000 złotych oraz 21 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 62/19 w wysokości 2000 złotych. Akta sprawy potwierdzają, że spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z 29 marca 2024 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 15 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 230/17. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów odrębnych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, to jest biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu jej załatwienia wyznaczonego wyrokiem z 15 maja 2017 r. oraz fakt, że organ nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5.000 złotych będzie stanowić adekwatną sankcję dla Prezydenta m. st. Warszawy za niewykonanie powyższego wyroku. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że po uchyleniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. przez Wojewodę Mazowieckiego postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy z 3 marca 2021 r. o zawieszeniu przedmiotowego postępowania pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania sprawy Prezydent podjął dopiero 10 kwietnia 2024 r., co nastąpiło już po wystosowaniu przez skarżącą wezwania do wykonania wyroku. Przy tym organu nie zmobilizował do działania fakt, że Sąd już dwukrotnie ukarał go grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania. Dlatego też Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie opieszale, co skutkowało stwierdzeniem, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 15 maja 2017 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Ponadto, Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dla zaprzestania bezczynności organu w wykonaniu wyroku nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację ma skarżąca wskazując na konieczność zasądzenia od organu sumy pieniężnej. To, że przyznanie tego środka ma charakter kompensacyjny nie podważa stanowiska, że może on być zasądzony tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (7.000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (5.000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno spełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta m. st. Warszawy do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o przyznanie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).