I SA/Wa 1131/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. O., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 5 marca 2015 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Pismem z dnia 14 listopada 2008 r. M. U. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez W. i W. małż. H.(U.) w miejscowości R., gm. K., pow. [...], woj. [...]. Pismem z dnia 1 listopada 2008 r. K. W. upoważniła M. U. do reprezentowania jej w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za wyżej opisane mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił K. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez W. H. (U.) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości R., pow. [...], woj. [...]. Organ I instancji ustalił na potwierdzenie faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie zaświadczenia archiwalnego z dnia 9 października 2008 r., że wg stanu na 7 lutego 1931 r. W. H. posiada [...] ha ziemi. W. U. zmarł [...] listopada 1943r. w K., a jego żona W. U. zmarła [...] stycznia 1941r. w R. Następstwo prawne po W. U. (H.) organ ustalił na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 2011 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po W. U. (H.) na podstawie ustawy nabyły dzieci: M. U., K. W. i R. U. (H.) po 1/3 części każde z nich. Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] marca 2014 r. wynika, że spadek po R.U. (H.) na podstawie ustawy nabyli: siostra K. W. i brat M. U. po ½ części każde z nich, a z postanowienia Sądu Rejonowego dla L. z dnia [...] grudnia 2014r. sygn. akt [...] wynika, że na podstawie testamentu spadek po M. U. nabyli: syn B. U. i córka S.U. po ½ części każde z nich. Organ ustalił na podstawie pisma K. W. z dnia 23 września 2014 r., że zamieszkuje ona w L., a z wniosku o stwierdzenie praw do spadku po W. H. wynika, że zamieszkuje ona w L. od 1945 r., co świadczy o tym, że nigdy nie opuściła byłego terytorium RP, tzn. nie była repatriantką. Nie została więc spełniona przesłanka z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. W. reprezentowana przez pełnomocnika S. U. Rozpatrując sprawę niniejszą Minister Skarbu Państwa wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro K. W. jako współwłaściciel nieruchomości pozostawionej nie powróciła na obecne terytorium Polski, to znaczy, że nie skorzystała z możliwości repatriacji zgodnie z tzw. "układami republikańskimi". W związku z powyższym Minister stwierdził, że nie pozostawiła nieruchomości w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej, jak również nie opuściła nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a zatem nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawowych do nabycia prawa do rekompensaty, określona w art. 2 pkt 1 ww. ustawy. Minister podniósł, iż okoliczność, że K. W. musiała przymusowo opuścić gospodarstwo rodzinne w miejscowości R., w świetle przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie jest wystarczającą podstawą potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że sprawa dotycząca prawa do rekompensaty wynikająca z uprawnień M. U. zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. W. podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca. Skarżąca podniosła, że nie opuściła byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pozostała w L. z przyczyn od niej niezależnych związanych z tym, że jej mąż miał zakaz opuszczania L., a ona jako małżonka w związku z tym nie mogła się repatriować, gdyż oznaczało by to rozłąkę z mężem. Ponadto miała także zobowiązania wobec rodziny, która przygarnęła ją po wojnie, niosła pomoc represjonowanym Polakom. Prawo do rekompensaty zdaniem skarżącej wynika z faktu, że zmuszona była opuścić swoje ojczyste tereny w R. bez prawa powrotu, a warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do rekompensaty za pozostawienie mienia nie jest opuszczenie byłego terytorium państwa polskiego, a jedynie pozostawienie mienia. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 29 grudnia 2015 r. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; - art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedną z przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty jest wymóg repatriacji z byłego terytorium państwa polskiego; - art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do rekompensaty, ponieważ skarżąca do dzisiaj zamieszkuje w L. na terenie U. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kwestia pozostawienia swojego majątku poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia lub w związku z wojną a kwestia pobytu/zamieszkiwania na terenach byłego czy obecnego państwa polskiego to dwie różne rzeczy, których nie można utożsamiać. Skarżąca mieszka w L. i w okolicznościach związanych z II wojną światową opuściła w warunkach przymusu dawne Kresy Wschodnie pozostawiając tam swoje mienie, w związku z czym przysługuje jej prawo do rekompensaty. Na poparcie swojego stanowiska przywołano wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt I OSK 182/09. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej była ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090, dalej jako "ustawa z 8 lipca 2005 r."). Zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; 2) posiada obywatelstwo polskie. W niniejszej sprawie prawidłowo organy orzekające ustaliły, że K. W. po opuszczeniu nieruchomości w R. woj. [...] nie repatriowała się z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (kwestia ta jest bezsporna), w związku z czym pomimo posiadania obywatelstwa polskiego nie mogła uzyskać prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego. Brak repatriacji bowiem w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005r. oznacza, że właściciel nie pozostawił nieruchomości, a co za tym idzie nie nabył prawa do rekompensaty. Nie można zatem mówić o pozostawieniu nieruchomości w przypadku osób, które nigdy nie opuściły byłych terenów państwa polskiego. Fakt pozostawienia nieruchomości przez skarżącą w R. nie jest wystarczającą podstawą, jak słusznie podniósł Minister do nabycia prawa do rekompensaty. Bowiem jak wskazano wyżej konieczną przesłanką jest opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co w przypadku skarżącej i co nie jest kwestionowane, nigdy nie nastąpiło. Zamieszkuje ona przez cały czas w L., a więc na byłym terytorium RP. Przywołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt I OSK 182/09 nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w rozpoznawanej przez NSA sprawie osoba, która pozostawiła mienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej opuściła je i nigdy na nie powróciła . W sprawie tej kwestią sporną było ustalenie, czy osoba opuszczająca byłe terytorium RP w związku z II wojną światową musiała zamieszkać na obecnym terytorium państwa polskiego. W żaden sposób z wyroku powyższego, wbrew zarzutom skargi, nie można wyprowadzić wniosku by wystarczającym do uzyskania prawa do rekompensaty, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, było przymusowe opuszczenie mienia i pozostanie nadal na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tyle że w innym miejscu. W tej sytuacji zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a uzasadnienie wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Przy czym zauważyć należy, że kwestia braku repatriacji K. W. nie była w sprawie kwestionowana. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.