I SA/Wa 111/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.S. i W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Zarządu [...] W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odmawiającą A.S. i W.S. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że w wykonaniu decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], w dniu [...] listopada 2008 r. zawarto w formie aktu notarialnego Rep. A [...] umowę o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...], odnośnie części działki ewid. nr [...] o pow. [...] m² oraz działki ewid. nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] na rzecz A.B. w ½ części oraz A.W. w ½ części. Prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało w trybie i na zasadach dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Część gruntu działki ewid. nr [...] o pow. [...] m² oraz część gruntu pochodzącego z działki ewid. nr [...] o pow. [...] m² oddany został w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym. Umową zawartą w dniu [...] grudnia 2008 r., Rep. A Nr [...] A.B. i A.W. sprzedali prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości składającej się z działek ewid. nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m² wraz z naniesieniami A. i W.S.. Wnioskiem złożonym w dniu 29 grudnia 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia 2 marca 2011 r. A. i W.S. wystąpili m.in. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości podnosząc, że są "następcami prawnymi właściciela dekretowego". Decyzją Zarządu [...] W. z dnia [...] września 2011 r. odmówiono przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości podnosząc, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 1 ust. 1 i ust. 1a oraz ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A.S. i W.S. nie zgadzając się z zasadnością powyższego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy podkreślił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić m.in. osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., również wtedy, gdy prawo użytkowania wieczystego uzyskały po dniu 13 października 2005 r. (art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy). Kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie czy skarżący są w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy następcami prawnymi osób, które uzyskały prawo użytkowania wieczystego w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie bezsporne jest, że swoje następstwo prawne odwołujący wywodzą z czynności prawnej, tj. umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2008 r., mocą której A.B. i A.W. sprzedali prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości A.S. i W.S.. Przez użyte w powołanym wyżej przepisie pojęcie "następca prawny" rozumieć należy natomiast wyłącznie osoby, które uzyskały prawo w drodze sukcesji uniwersalnej (dziedziczenia), nie zaś osoby, które nabyły to prawo w drodze sukcesji syngularnej, tj. na podstawie umowy cywilnoprawnej o sprzedaży prawa. W związku z powyższym, skoro skarżących nie można zakwalifikować jako następców prawnych osób, którym przyznano prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., to nie przysługuje im roszczenie o przekształcenie nabytego w drodze czynności prawnej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Na poparcie powyższego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przytoczyło stosowne orzecznictwo sądowoadministracyne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A.S. i W.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako naruszających prawo. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg postępowania przed organami administracji publicznej podnosząc w szczególności, że nabywając nieruchomość w drodze aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2008 r. byli przekonani, iż są następcami prawnymi osób, które ją sprzedawały, a tym samym, że będą mieli możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zdaniem skarżących organ dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl art. 1 ust. 1a ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Stosownie do art. 1 ust. 2 tej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika zatem, że możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługuje co do zasady wyłącznie tym użytkownikom wieczystym, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., ewentualnie następcom prawnym użytkowników wieczystych szczegółowo określonych w art. 1 ust. 3 ustawy. Wyjątki od powyższej zasady przewiduje natomiast przepis art. 1 ust. 4, zgodnie z którym przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że prawo użytkowania wieczystego objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości, przed nabyciem go przez skarżących, przysługiwało A.B. i A.W., którzy nabyli to prawo w trybie i na zasadach określonych w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w dniu [...] listopada 2008 r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]), a więc po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (tj. po dniu 13 października 2005 r.). A.S. i W.S. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabyli natomiast na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 2008 r., Rep. A Nr [...], a więc – co jest oczywiste - również po dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Jak zaś wyżej wskazano wyjątki od zasady, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., przewiduje art. 1 ust. 4 tej ustawy. Z treści powyższego przepisu wynika natomiast, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, uzyskanego po dniu 13 października 2005 r., przysługuje wyłącznie osobom, które uzyskały powyższe prawo na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (art. 1 ust. 1a pkt 2) oraz właścicielom lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 pkt 1). Z przepisu tego w żaden sposób nie wynika zaś, aby prawo to przysługiwało osobom, które (tak jak w niniejszej sprawie) nabyły prawo użytkowania wieczystego, od osób, które uzyskały to prawo na zasadach i trybie określonym w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., po dniu wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Przy czym podkreślić trzeba, że przepis art. 1 ust. 3 powołanej ustawy przewiduje co prawda, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również następcy prawni osób, o których mowa m.in. w ust. 1a pkt 2 ustawy, tj. następcy prawni użytkowników wieczystych nieruchomości, którzy uzyskali powyższe prawo na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jednakże przepis ten dotyczy sytuacji, gdy z żądaniem występują następcy prawni użytkowników wieczystych, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, mimo błędnego uzasadnienia, są zgodne z prawem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżącym nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości, nie spełniają oni bowiem warunków określonych w art. 1 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zajął się wyjaśnieniem pojęcia "następca prawny", o którym mowa w art. 1 ust. 3 powołanej ustawy i wykazaniem, że skarżący nie są następcami prawnymi osób, którym przyznano prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jednakże przepis ten, w stanie faktycznym ustalonym w rozpoznawanej sprawie, który jest bezsporny, w ogóle nie może mieć zastosowania. Kwestią zasadniczą było bowiem ustalenie czy w sprawie może mieć zastosowanie art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 2 powołanej ustawy. Uchybienie powyższe – zdaniem Sądu – nie jest jednakże uchybieniem, które miało wpływ na wynik sprawy. Oczywiste bowiem jest, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. od spełnienia, których możliwe jest wydanie decyzji uwzględniającej wniosek. Odmawiając zatem przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości organy obu instancji nie naruszyły prawa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.