I SA/Wa 1054/18

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku N. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi N. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika.

N. W. wnioskiem z dnia 28 czerwca 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi N. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką oraz wnuczką. Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada również papierów wartościowych, wierzytelności i innych praw majątkowych. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawczyni i jej córki w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, które przeznaczane są na utrzymanie i leczenie. We wcześniej składanych do Sądu pismach skarżąca zaznaczyła, że sytuacja materialna i zdrowotna rodziny jest bardzo ciężka oraz że żaden radca prawny nie chce podjąć się prowadzenia sprawy. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 4 lipca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym potwierdzających wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez wnioskodawczynię i pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym córkę wnioskodawczyni, wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu potwierdzającego, że wnuczka wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną i nie osiąga jakiegokolwiek dochodu, a także dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. Wezwanie doręczone zostało w dniu 9 lipca 2018 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 16 lipca 2018 r. Mimo upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem z dnia 4 lipca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo powyższego wezwania skarżąca nie przedstawiła żądanych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewykonanie wezwania uniemożliwia - w ocenie starszego referendarza sądowego - rzeczywistą i pełną ocenę stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Jak wskazano przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli wnioskodawca przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jego sytuacji materialnej i finansowej. Negatywne skutki niewykonania wezwania lub wykonania go w sposób wybiórczy obciążają natomiast stronę, do której wezwania zostały skierowane. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że mimo iż skarżąca nie sprecyzowała jednoznacznie zakresu wniosku, to w związku z tym, iż w składanych do Sądu pismach wnioskodawczyni podnosiła, że sytuacja materialna i zdrowotna rodziny jest bardzo ciężka oraz że żaden radca prawny nie chce podjąć się prowadzenia sprawy starszy referendarz sądowy uznał, że skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.