I SA/Wa 1052/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 marca 2024 r. nr DO-II.7610.40.2024.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

I SA/Wa 1052/24 U Z A S A D N I E N I E Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 4 marca 2024 r. nr DO-II.7610.40.2024.KC utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 18 stycznia 2024 r. nr 188/2024 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w powiecie [...], mieście [...], obręb [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 0,1063 ha, KW nr [...] i nr [...] o pow. 0,2616 ha, KW nr [...]. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda Mazowiecki decyzją z 18 stycznia 2024 r., działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.) - dalej "ustawa o komercjalizacji", odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu. [...] S.A. z siedzibą w W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Minister Rozwoju i Technologii rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia wżycie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Zgodnie zatem z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest aby prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało Skarbowi Państwa, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Minister zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że nieruchomości położone w [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. 0,1063 ha i nr [...] o pow. 0,2616 ha, zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. stanowiły własność [...]. Jak wynika bowiem z akt przedmiotowej sprawy Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją [...] października 2013 r. nr [...] stwierdził nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej przy ul. [...] w [...], ozn. w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka [...] o pow. 0,1063 ha. Natomiast decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, na podstawie ww. przepisów, stwierdził nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej przy ul. [...] w [...], ozn. w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka [...] o pow. 0,2616 ha. Powołane decyzje komunalizacyjne z [...] października 2013 r. i z [...] grudnia 2013 r. stanowią podstawę wpisu prawa własności działki nr [...] na rzecz [...] do działu II księgi wieczystej nr [...], a także podstawę wpisu prawa własności działki nr [...] na rzecz [...] do działu II księgi wieczystej nr [...]. W ocenie Ministra Rozwoju i Technologii organ administracji nie miał i nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń w zakresie prawa od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zasada, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, wyrażona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r. poz. 1984), wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Organ administracji nie jest zatem uprawniony do badania, czy wpis w księdze wieczystej danego prawa jest prawidłowy i czy w tym zakresie stan prawny wynikający z treści księgi wieczystej jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to bowiem wyłączna kompetencja sądów powszechnych, rozstrzygana w postępowaniu cywilnym. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r., co oznacza, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister zaznaczył, że wymienione ww. art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ww. ustawy. Tym samym kwestia ewentualnego pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje bez znaczenia, skoro działki nr [...] i nr [...], nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. oraz obecnie. Decyzja organu I instancji jest więc prawidłowa. [...] S.A. w W. wniosły skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. - mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) błędne uznanie przez Ministra Rozwoju i Technologii, że organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności niniejszej sprawy oraz zgromadził pełny materiał dowodowy, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, w oparciu o nieprawidłowe uznanie, iż skarżącemu nie przysługują uprawnienia do nieruchomości, w sytuacji gdy organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności niniejszej sprawy i nie wyczerpał wszystkich możliwości, celem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie; 2. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] poprzez jego niezastosowanie oraz odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego; 3. art 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnych i ustawę o pracownikach samorządowych, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że przedmiotowe działki w dniu 27 maja 1990 r. stanowiły własność [...]. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego treść organ przytoczył. Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone: - grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, - grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...], - do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Przepis art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji [...] stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co oznacza, że oprócz posiadania gruntu przez [...], także 5 grudnia 1990 r. grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania [...] poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust. 3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym należy, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem sporne nieruchomości stanowiące działki oznaczone nr [...] i [...], w dacie istotnej dla uwłaszczenia, tj. 5 grudnia 1990 r. nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Nie były także własnością Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie ustawy o komercjalizacji. Nie ma przy tym znaczenia, że [...]posiadały nieruchomości 5 grudnia 1990 r., gdyż jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z przesłanek przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na gruncie. Jak wynika z treści ksiąg wieczystych odpowiednio nr [...] oraz [...] właścicielem działki nr [...] i [...] jest [...] gdzie podstawą wpisu w dziale II ksiąg wieczystych są pozostające w obrocie prawnym decyzje Wojewody Mazowieckiego z [...]. 10.2013r. oraz z [...].12.2013r. stwierdzające ich nabycie z dniem 27 maja 1990 r. Zważyć należy, że decyzje komunalizacyjne wydawane na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. mają charakter deklaratoryjny i stanowią wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian odnośnie własności Skarbu Państwa ze skutkiem na 27 maja 1990 r. Skoro właścicielem nieruchomości 5 grudnia 1990 r. oraz w dacie wejścia w życie ustawy z 8 września 2000 r. nie był Skarb Państwa, to oznacza, że nie została spełniona jedna z przesłanek z art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Prawidłowo więc organy obydwu instancji, mając na uwadze treść art. 34 ust.1, ust. 3 i ust.4 ustawy uznały, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku. Nie doszło więc, wbrew zarzutom skargi, do naruszenia tego przepisu. Organ przeprowadził postępowanie stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. i dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Jak wyżej zaznaczono brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czyniło niemożliwym uwłaszczenie skarżącego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 p.p.s.a.