I SA/Wa 1048/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi L. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 marca 2024 r. nr KOC/1043/Op/24 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 20 marca 2024 r., nr KOC/1043/Op/24 (sprostowanym postanowieniem z 22 maja 2024 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia L. W. na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r., nr DPŚ-1.513.82.2024.AJK o zawieszeniu z urzędu postępowania o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z 4 stycznia 2024 r. L. W. wystąpił o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak przedłożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył L. W. wskazując, że na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 19 maja 2020 r. przyznano mu prawo do zasiłku stałego na czas określony wyznaczony datą ważności orzeczenia, tj. do 19 maja 2023 r. Na podstawie przepisów art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a następnie art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności została przedłużona do 30 września 2024 r. i powinna być podstawą dalszej wypłaty zasiłku stałego. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że zgodnie z 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z art. 106 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 901) w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: 1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; 2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że strona legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 16 sierpnia 2023 r. oraz Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 6 listopada 2023 r. Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności L. W. złożył odwołanie do Sądu Rejonowego dla [...]. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 365 § 1 k.c. (prawidłowo k.p.c.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co ma znaczenie dla możliwości rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z 2 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2991/17). Kolegium uznało, że spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniająca zawieszenie postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Natomiast z mocy art. 15h ust. 4 tej ustawy, jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej, o której mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z ust. 1 i 2, na podstawie decyzji wydanej z urzędu. Ponadto, na podstawie przepisu art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 852), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności: 1) upłynąłby do dnia 31 grudnia 2020 r. zachowuje ważność do 31 grudnia 2023 r., 2) upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r., 3) upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszego przepisu - zachowuje ważność do 30 września 2024 r., - jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis wszedł w życie 6 sierpnia 2023 r. Stosownie natomiast do art. 1 ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r. poz. 2768) orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 852 i 1429) w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Kolegium wskazało, że wnioskodawca legitymował się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 19 maja 2020 r. wydanym do 19 maja 2023 r. Natomiast orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 16 sierpnia 2023 r., utrzymanym w mocy w zakresie ustalonego stopnia niepełnosprawności, orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 6 listopada 2023 r., zaliczono skarżącego do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. Przepisy ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw i ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wskazują na zachowanie ważności orzeczeń nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie zostało już wydane ostateczne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 6 listopada 2023 r. Poprzednie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wnioskodawcy nie może zatem stanowić podstawy do ustalenia uprawnienia do zasiłku stałego, skoro jego ważność upłynęła w dniu wydania ostatecznego orzeczenia z 6 listopada 2023 r. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożył L. W.. Wskazał, że na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 19 maja 2020 r. przyznano mu prawo do zasiłku stałego oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne na czas określony wyznaczony datą ważności orzeczenia, tj. do 19 maja 2023 r. Skarżący przywołał treść przepisów art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. oraz art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. i wywiódł, że ważność orzeczenia z 19 maja 2020 r. została przedłużona do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej, niż do wydania nowego orzeczenia. Wskazał, że odwołał się od orzeczenia na podstawie którego zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Skarżący zarzucił, że Kolegium w sposób mechaniczny i bezkrytyczny przyjęło, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności ma walor orzeczenia ostatecznego i prawomocnego, które wiązałoby organ I instancji. Wskazał, że Kolegium nie wyjaśniało na podstawie jakich przesłanek przyjęło, że poprzednie orzeczenie nie zachowało swojej ważności oraz błędnie uznało, iż przepis art. 106 ust. 7 ustawy ma w tym przypadku zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarżący wnioskiem z 4 stycznia 2024 r. wystąpił o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jednym z kryteriów przyznania tego świadczenia jest niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy. Natomiast definicję całkowitej niezdolności do pracy zwiera przepis art. 6 pkt 1 ustawy. Jest nią, m.in. legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia. Skarżący legitymował się orzeczeniem z 19 maja 2020 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 19 maja 2023 r. Natomiast składając 4 stycznia 2024 r. wniosek o zasiłek stały skarżący legitymował się już nowym orzeczeniem - Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 6 listopada 2023 r. utrzymującym w mocy orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 16 sierpnia 2023 r., którym zaliczono skarżącego do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. Od ostatecznego orzeczenia z 6 listopada 2023 r. skarżący złożył odwołanie do sądu powszechnego. Sprawa nie została zakończona na datę wydania zaskarżonego postanowienia. Skoro skarżącemu zostało wydane nowe orzeczenie, to nie sposób podzielić zarzutów skargi, że w sprawie miał zastosowanie przepis art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przepis art. 15h ust. 1 pkt 1 i pkt 2 wyżej powołanej ustawy stanowił, że orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zachowują ważność we wskazanych okresach, jednakże, co istotne, w każdym przypadku, nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 15h powołanej ustawy utracił moc 6 czerwca 2023 r. na podstawie art. 10 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw. Z kolei powołany w skardze przepis art. 23 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, także w swojej treści stanowił, że orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zachowują ważność we wskazanych w przepisie terminach jednakże, w każdym przypadku nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przepis ten został uchylony 30 grudnia 2023 r. z mocy art. 5 ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Podnieść należy, że skoro wydane zostało nowe ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności, to nie można uznać, że nadal obowiązuje orzeczenie poprzednio wydane i wywołuje określone skutki prawne. Orzeczenie z 19 maja 2020 r., wobec wydania skarżącemu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie pozostaje już w obrocie prawnym. Natomiast art. 1 wyżej powołanej ustawy z 19 grudnia 2023 r. in fine w zakresie terminów ważności orzeczenia stanowi: "jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne". Jak wyżej zaznaczono skarżący legitymuje się nowym ostatecznym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 6 listopada 2023 r. Od orzeczenia tego odwołał się do sądu powszechnego. Skarżący nie kwestionuje, że na datę wydania zaskarżonego postanowienia Kolegium nie został wydany wyrok sądu powszechnego. Dopiero prawomocny wyrok tego sądu w kwestii stopnia niepełnosprawności skarżącego będzie dla organu wiążący i pozwoli ocenić czy złożony wniosek jest zasadny. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co ma istotne znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, właściwie zastosował przepisy będące podstawą rozstrzygnięcia, wyjaśnił motywy, jakimi kierował się wydając postanowienie. Uzasadnił przy tym swoje stanowisko. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa.