I SA/Wa 1042/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. nr KOA/1088/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 marca 2023 r., nr KOA/1088/Sr/23, po rozpatrzeniu odwołania A. G. , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 16 stycznia 2023 r., nr 12/O/DW/2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 31 sierpnia 2022 r. A. G. (dalej jako skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta P. o wypłatę dodatku węglowego Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent Miasta P. decyzją z 9 listopada 2022 r., nr 123/O/DW/2022, odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 14 grudnia 2022 r., nr KOA/5382/Sr/22, uchyliło decyzję Prezydent Miasta P. z 9 listopada 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydenta Miasta P. decyzją z 16 stycznia 2023 r., nr 12/O/DW/2023, ponownie odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Skarżący pismem z 30 stycznia 2023 r. złożył odwołanie, zarzucając organowi I instancji błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 2 ust. 1, 5 i 5a ustawy o dodatku węglowym oraz naruszenie przepisów prawa procesowego. Na skutek rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 marca 2021 r., nr KOA/1088/Sr/23, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.). Wskazało również, że z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym oraz art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków wynika, iż dodatek węglowy przysługuje gospodarstwom domowym, które spełniają jednocześnie następujące warunki: a) głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy musi być kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, b) wskazane przez wnioskodawcę źródło ogrzewania zasilane jest węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego, c) wskazane przez wnioskodawcę źródło ogrzewania musi być wpisane lub zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 2l listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, d) wpisanie bądź zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB uprawniające do przyznania dodatku węglowego musi być zrealizowane do dnia 11 sierpnia 2022 r. Wskazany termin nie dotyczy nowych źródeł ogrzewania, tj. wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB (o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków). Kolegium stwierdziło, że dodatek węglowy przysługuje, jeśli wskazane przez wnioskodawcę źródło ogrzewania zasilane jest węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego, co w tej sprawie nie miało miejsca. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji 1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. - w zakresie zasady legalizmu oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie sprawy w sposób wszechstronny. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi i rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem obie strony postępowania złożyły wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 16 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm.), dalej jako ustawa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, w świetle art. 2 ust. 2 ustawy, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 15 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Stosownie do art. 15a ustawy dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym, d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych; 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W myśl 15b ustawy jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Zgodnie z art. 15c. i 15d ustawy wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, zaś w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Wskazać trzeba, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy określa przesłanki, które warunkują przyznanie dodatku węglowego. Do przesłanek tych należą: 1) wniosek został złożony przez osobę fizyczną pozostającą w gospodarstwie domowym (jednoosobowym albo wieloosobowym); 2) głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, 3) źródło ogrzewania zasilane jest paliwem stałym przez które rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, 4) wskazane przez wnioskodawcę źródło ogrzewania musi być wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, 5) wpisanie bądź zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB uprawniające do przyznania dodatku węglowego musi być zrealizowane do dnia 11 sierpnia 2022 r. Podkreślić przy tym trzeba, że wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Co oznacza, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia przyznanie wnioskodawcy dodatku węglowego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnia część wzmiankowanych wyżej przesłanek. Zamieszkuje on bowiem w trzyosobowym gospodarstwie domowym. Główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego stanowi kominek, który został zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków w dniu 26 kwietnia 2022 r. Jednak skarżący nie spełnia przesłanki zasilania źródła ogrzewania w swoim gospodarstwie domowym paliwem stałym w rozumieniu ustawy (art. 2 ust. 2 ustawy). Należy wskazać na ratio legis wprowadzenia przez ustawodawcę do porządku prawnego instytucji dodatku węglowego. W uzasadnieniu do projektu ustawy o dodatku węglowym projektodawca wskazał m. in., że projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa (uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o dodatku węglowym druk nr 2471 z 2022 r.). Zatem celem ustawy o dodatku węglowym jest zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Przy czym mowa jest o gospodarstwach domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi w rozumieniu tej ustawy, tj. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Tymczasem z ustaleń organu I instancji wynika, że głównym źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym skarżącego jest kominek. W kominku skarżący pali drewnem kawałkowym, które składowane jest w koszyku wiklinowym. Zaś jego zapas składowany jest za domem. Kominek w ubiegłych sezonach grzewczych był również opalany drewnem. Z tych ustaleń wynika również, że skarżący nie kupił węgla, nie posiada rachunku imiennego za zakup węgla. Nie stwierdzono występowania węgla w miejscu zamieszkania skarżącego. Skarżący jedynie eksperymentalnie pozyskał węgiel od rodziców. Eksperyment spalania węgla w kominku przebiegł pomyślnie. W jego ocenie tego rodzaju instalacja nadaje się do spalania węgla i zamierza on z tej możliwości korzystać. Podkreślić trzeba, że eksperymentalne spalanie węgla w kominku przez skarżącego nie pozwala na uznanie, że spełniona została omawiana przesłanka. Eksperymentalny oznacza bowiem dokonywany na próbę, próbnie, przeprowadzony po raz pierwszy. Tymczasem art. 2 ust. 1 ustawy stanowi, że źródło ogrzewania ma być zasilane paliwem stałym. Pojęcie zasilane należy rozumieć w ten sposób, że paliwo stałe jest dostarczane do źródła ogrzewania w sposób ciągły, permanentny, przez dłuższy okres czasu, a nie jednorazowy, czy kilkukrotny – jak ma to miejsce w przypadku skarżącego. Ponadto, zasady doświadczenia życiowego wskazują na to, że w kominku pali się drewnem kawałkowym, a nie węglem kamiennym. Kominki nie są bowiem przystosowane do spalenia tego rodzaju węgla. Wynika to chociażby z faktu, że węgiel ma wyższą temperaturę spalania niż drewno. Palenie węglem kamiennym w kominku może prowadzić do jego uszkodzenia, a tym samym do poważnych konsekwencji, np. takich jak: zaczadzenie, czy też powstanie pożaru. Należy zatem stwierdzić, że organy orzekające obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek do przyznania dodatku węglowego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Organy zebrały wystarczający do rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy, który następnie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły i wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, które uzasadniły zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec tego zarzuty skargi okazały się całkowicie nieuprawnione. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.