I SA/Wa 100/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2024 r. sprawy ze skargi A. D. i G. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2023 r. nr DN.rn.625.109.2021 w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. D. i G. D. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania A. D. i G. D., decyzją z 27 listopada 2023 r. nr DN.rn.625.109.2021 utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 sierpnia 2021 r. nr 2295/2021 stwierdzającą, że nieruchomość obejmująca działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. 0,2200 ha, [...] o pow. 0,0584 ha i [...] o pow. 0,4808 ha, w obrębie [...], powiatu [...] o pow. 2,6183 ha, wchodzące w skład części dawnego majątku ziemskiego "[...]", obejmującego dwór wraz z oranżerią, parkiem, położonego dawniej na terenie gminy [...], powiatu [...] o całkowitej powierzchni 90 ha 2339 m2, podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) – dalej zwanego "dekretem". Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 12 czerwca 2010 r., sprecyzowanym pismami z 30 listopada 2011 r. i 3 lipca 2012 r., a następnie zmodyfikowanym pismami z 5 lutego 2013 r. G. D. i A. D. wystąpili do Wojewody Mazowieckiego o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona na terenie gminy [...], stanowiąca dom mieszkalny jednopiętrowy o 11 izbach wraz z podwórzem, parkiem i ogrodem o pow. 3,12 ha, wchodząca w skład tzw. resztówki z majątku "[...]" nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Pismem z 7 marca 2013 r. wnioskodawcy wskazali, że objęta wnioskiem nieruchomość obecnie znajduje się na działkach nr: [...], [...], [...], [...] i zajmuje pow. 2,7518 ha. W odpowiedzi na wezwanie Wojewody Mazowieckiego z 19 listopada 2013 r. wnioskodawcy przedłożyli przy piśmie z 26 lipca 2015 r. opinię geodezyjno-prawną ponownie modyfikując wniosek poprzez wskazanie, że w skład części mieszkalnej zespołu pałacowo-parkowego majątku wchodziły obecne działki nr: [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. 2,6183 ha. Decyzją nr 3876/2019 z 9 grudnia 2019 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że nieruchomość obejmująca działki nr: [...] o pow. 1,8591 ha, [...] o pow. 0,2200 ha, [...] o pow. 0,0584 ha i [...] o pow. 0,4808 ha, w obrębie [...], powiatu [...] o pow. 2,6183 ha, wchodzące w skład części dawnego majątku ziemskiego "[...]", obejmującego dwór wraz z oranżerią, parkiem, położonego dawniej na terenie gminy [...], powiatu [...] o całkowitej pow. [...], podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Po rozpatrzeniu odwołania A. D. i G. D. decyzją z 25 maja 2020 r. nr GZ.rn.625.29.2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że Wojewoda Mazowiecki nie ustalił, czy wnioskowana część nieruchomości - zespół dworsko-parkowy obejmujący obecne działki nr: [...], [...], [...], [...] - wchodziła w skład nieruchomości stanowiącej byłą własność A. L. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na rozbieżności co do nazwy nieruchomości nabytej przez A. L. - [...], Folwark [...], w związku z czym uznał, że wyjaśnienia wymaga, czy są to tożsame nieruchomości. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dostrzegł konieczność uzupełniania materiału dowodowego w sprawie i zwrócenia się o dodatkowe materiały archiwalne, w szczególności do Archiwum Państwowego w [...], Starostwa Powiatowego, Urzędu Gminy [...], jak również do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków i Wojskowego Biura Historycznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 9 sierpnia 2021 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że nieruchomość obejmująca działki ewidencyjne o obecnych nr: [...] o pow. 1,8591 ha, [...] o pow. 0,2200 ha, [...] o pow. 0,0584 ha, [...] o pow. 0,0083 ha, [...]/5 o pow. 0,4725 ha, w obrębie [...], powiatu [...] o łącznej pow. 2,6183 ha, wchodzące w skład części dawnego majątku ziemskiego "Osiedle [...]" obejmującego dwór wraz z oranżerią, parkiem, położonego dawniej na terenie gminy [...], powiatu [...] o całkowitej pow. [...], podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W uzasadnieniu wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie stwierdzono dowodów na istnienie odrębnej, wydzielonej fizycznie i prawnie nieruchomości ziemskiej w postaci zespołu dworsko-parkowego. Brak jest również dowodów potwierdzających możliwość prawidłowego funkcjonowania zespołu dworsko-parkowego bez gospodarstwa rolnego, jak również gospodarstwa rolnego bez tego zespołu. Odwołanie od ww. decyzji złożyli A. D. i G. D. wnosząc o uchylenie jej i orzeczenie, że nieruchomość obejmująca działki nr: [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 2,6183 ha, wchodząca w skład dawnego majątku ziemskiego [...], obejmująca dwór z oranżerią i parkiem nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazali, że organ I instancji zrealizował jedynie część wytycznych organu odwoławczego zawartych w decyzji z 25 maja 2020 r., ponieważ nie ustalono jakie funkcje pełniły budynki posadowione na objętej wnioskiem nieruchomości, a także, czy istniał związek funkcjonalny pomiędzy rolniczą, a nierolniczą częścią majątku. Ponadto, w ocenie skarżących, już mapa historyczna [...] potwierdza, że zespół dworsko-parkowy posiadał wyraźne granice oraz niezależny dojazd. W odwołaniu zakwestionowano również stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że skoro budynek dworu przeznaczono na szkołę, oznacza to, że spełniał on jeden z celów reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 27 listopada 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (w pierwotnym brzmieniu) na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni. Minister zauważył, że zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt l OPS 2/06 wskazał, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadały celom, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Zatem nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu to taka, która ma charakter rolniczy nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Dalej Minister podał, że administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ustanawia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem". Z przekazanej przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z 29 kwietnia 2021 r. księgi hipotecznej pn. "Osiedle (skreślone) Folwark [...]" wynika, że w księdze tej następowały zmiany w zakresie nazwy nieruchomości. Pierwsze strony tego dokumentu zostały wykreślone, zapisy niewykreślone zaczynają się od strony 16 na której znajduje się informacja o treści działu I księgi hipotecznej, zgodnie z którą [...] powiatu [...], województwa [...] wydzielone z księgi "Folwark [...]" tegoż powiatu zawiera ogólnej pow. [...]. Wpis ten opatrzony jest datą 9 czerwca 1936 r. Dział ll księgi hipotecznej zawiera informację, że właścicielką nieruchomości jest A. L., na mocy aktu z 15 lutego 1936 r. Na stronie 22 ww. dokumentu znajduje się informacja w formie dopisku, że nieruchomość znana wcześniej jako "Folwark [...]" obecnie nazywa się "Osiedle [...]". Wskazany wyżej dokument pozwolił wyjaśnić kwestię rozbieżności w nazwie majątku będącego przedmiotem postępowania. Zgodnie z informacją zawartą w przekazanej przez Urząd Miejski w [...] przy piśmie z 30 marca 2021 r. kserokopii dokumentu pn. "Profile podłużne i poprzeczne ulic w części majątku [...]" z 13 czerwca 1933 r. w dacie sporządzenia tego dokumentu właścicielem folwarku "[...]" był ks. prałat Z. K., który z ogólnej pow. majątku [...] wynoszącej 136 ha 5113 m2 wydzielił do parcelacji część o pow. 47 ha 3808 m2. Plan rozparcelowanych gruntów w majątku [...] sporządzony w 1933 r. przez mierniczego przysięgłego W. B. pokazuje położenie parcel wchodzących w skład ww. wydzielonego obszaru o pow. 47 ha 3808 m2 i umożliwia ustalenie (dzięki zaznaczonym na nim terenom kolejowym oraz ulicy [...]), że zespół dworsko-parkowy majątku [...] nie wchodził w skład tego obszaru, lecz znajdował się na terenie nieruchomości, której ostatnią właścicielką przed wejściem w życie dekretu była A. L. Urząd Miejski w [...] przekazał również m.in. kserokopię szkicu klasyfikacyjnego majątku [...] w gminie [...] pow. [...] sporządzonego w 1945 r. przez mierniczego J. T., na którym widnieje informacja o jego zatwierdzeniu prawomocną decyzją Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z 4 lipca 1945 r. Szkic ten został sporządzony na potrzeby parcelacji majątku [...]. Widoczny jest na nim obszar ośrodka państwowego (resztówki). W dokumencie tym zawarto również informację o pow. ogólnej majątku (93 ha 3600 m2) oraz pow. poszczególnych użytków: - ogrody i place zabudow. - 1 ha 0600 m2, - grunty orne - 70 ha 1500 m2, - łąki - 15 ha 2700 m2, - podwórza - 0 ha 6500 m2, - parki - 1 ha 4100 m2, - woda - 1 ha 0000 m2. Podobne informacje zawarte są w ewidencjach i wykazach nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi przekazanych przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z 17 lutego 2012 r. oraz przez pełnomocnika wnioskodawców przy piśmie z 5 lutego 2013 r. (materiały archiwalne pozyskane z Archiwum Państwowego m.st. Warszawy). Minister zaznaczył, że pow. majątku [...] wskazana w księdze hipotecznej "[...]" różni się nieznacznie od pow. nieruchomości ziemskiej [...], wskazywanej w dokumentach związanych z jej przejęciem na cele reformy rolnej. Zauważył jednak że rozbieżność ta jest nieznaczna (wynosząca ok. 3-4%) i mogła powstać w momencie sporządzania szkicu na potrzeby parcelacji majątku. Zdaniem Ministra nie ulega wątpliwości, że przejęty na cele reformy rolnej majątek [...] w gminie [...] jest tożsamy z nieruchomością, dla której prowadzona była przywołana wyżej księga hipoteczna "[...]". W części zebranych w sprawie ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi wskazano podstawę przejęcia nieruchomości [...] na rzecz Skarbu Państwa - art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jednak dokumenty te nie zawierały nazwiska właściciela majątku. Najistotniejszym, o największej wartości dowodowej dokumentem potwierdzającym, że właścicielką majątku [...] przed jego przejęciem na cele reformy rolnej była A. L., jest przywołana wyżej księga hipoteczna tej nieruchomości ziemskiej. Przekazane przez Urząd Gminy [...] protokoły przekazania gospodarstwa z 5 maja 1950 r. wskazują jako byłą właścicielkę nieruchomości "dr. L.". Część źródeł (Ewidencja Parków Województwa Stołecznego, Park: [...] - [...] sporządzona w 1977 r. przez Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Rolnictwa, czy załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXIV.340.2021 Rady Miejskiej w [...] z dnia 29 września 2021 r., tj. Zmiana Nr 3 Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...]), jako byłego właściciela wskazuje również dr L. bądź państwa L. W przywołanym wyżej załączniku nr 1 do Uchwały Nr XXXIV.340.2021 Rady Miejskiej w [...] z 29 września 2021 r., na str. 57 podano informację, że "ostatnim właścicielem majątku [...] był dr medycyny pan L. na stale mieszkający w [...]. Jego dobrami administrował zarządca p. K., który majątek doprowadził do rozkwitu, wprowadził innowacje rolnicze, a okoliczni chłopi uczyli się od niego gospodarki rolnej. Dwór i majątek ziemski pozostał w rękach państwa L. do końca ll wojny światowej.". Odnosząc się do kwestii ustalenia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a rolniczą częścią majątku Minister uznał, że stanowisko Wojewody Mazowieckiego w tej kwestii jest prawidłowe. Przede wszystkim widoczny na fotografiach lotniczych z 1947 r. i 1953 r., przekazanych przez Wojskowe Biuro Historyczne przy piśmie z 10 sierpnia 2021 r., układ dróg prowadzących na teren zespołu dworsko-parkowego wskazuje, że na teren tego zespołu można było dostać się nie tylko reprezentacyjną aleją (zgodnie z informacją zawartą w przywołanej wyżej Ewidencji Parków Województwa Stołecznego, Park: [...] - [...], była to aleja lipowa, a poza granicami parku - dębowa), lecz również trzema innymi drogami, z części rolniczych majątku. Od południa na teren parku prowadziła droga bezpośrednio z sadu. Analiza ww. fotografii lotniczych pozwala stwierdzić, że była to jedyna droga umożliwiająca transport płodów rolnych z tej części majątku. Od strony północnej na teren zespołu prowadziły dwie drogi, z czego przynajmniej jedna łączyła go z zabudowaniami o charakterze gospodarczym. Nie ulega zatem wątpliwości, że przez teren zespołu były przewożone płody rolne z sadu graniczącego z parkiem od strony południowej. Ponadto z zebranej w sprawie dokumentacji, w tym Ewidencji Parków Województwa Stołecznego, Park: [...] - [...], czy przekazanego przez pełnomocnika wnioskodawców przy piśmie z 5 lutego 2013 r. protokołu lustracyjnego majątku [...] z opisem budynków sporządzonego 9 marca 1950 r. wynika, że w obrębie parku, obok dworu, znajdował się dom ogrodnika z oranżerią (przy czym w protokole lustracyjnym przy tym obiekcie umieszczono adnotację "nie ma"). W przekazanym przez pełnomocnika wnioskodawców przy piśmie z 5 lutego 2013 r. załączniku do protokołu z 9 marca 1950 r. w sprawie opisu resztówki majątku [...] w gm. [...] opisano ten budynek w następujący sposób: "Oranżeria murowana, wraz z mieszkaniem pokój z kuchnią dla ogrodnika o wymiarach: 10x6x4x2. Zniszczona w 75% nadaje się do odbudowy. Mury zniszczone i brak dachu, oraz wiązania." Minister wskazał, że część zgormadzonych w sprawie dokumentów określa ten budynek wyłącznie jako "oranżerię" (przekazany przez Urząd Miasta [...] protokół zdawczo-odbiorczy ośrodka [...] z 7 kwietnia 1950 r., w którym wskazano dodatkowo, że po oranżerii "pozostało tylko miejsce") lub kwiaciarnię (przekazany przez Urząd Miasta [...] protokół z przekazania 5 lutego 1945 r. resztówek z rozparcelowanych majątków [...] i [...]). Budynek ten, jak wynika z fotografii lotniczych z 1947 r. i 1953 r. oraz cytowanego opisu z załącznika do protokołu z 9 marca 1950 r. składał się z dwóch części, najprawdopodobniej zatem pełnił funkcję zarówno domu ogrodnika, jak i oranżerii. Mając na względzie, że sam park był niewielki, a w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdowały się użytki o charakterze rolniczym Minister uznał, że ogrodnik nie był zatrudniony wyłącznie do zajmowania się parkiem, ale również sadem i ogrodem warzywnym (z ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi przekazanych przez Archiwum Akt Nowych, wynika, że na terenie majątku [...] znajdowały się ogrody warzywne o pow. ok. 1,1 ha). Z opisu układu kompozycyjnego założenia zawartego w Ewidencji Parków Województwa Stołecznego, Park: [...] - [...] wynika, że park miał charakter ogrodu dworskiego z fragmentem użytkowym (sad) oraz ozdobnym. W dokumencie tym znajduje się zapis, że "część użytkową ogrodu zajmował sad zaczynający się w odległości paru metrów od północnej ściany budynku (...). W części użytkowej znajdował się też domek ogrodnika/pomiędzy aleją lipową a sadem/. Całość tworzyła niewielki, wielofunkcyjny ogród dworski". Zdaniem Ministra z cytowanego wyżej opisu, jak również pozostałych przytoczonych wyżej dokumentów, wynika jednoznacznie, że zespół dworsko-parkowy nie stanowił wydzielonej, niezależnej od rolniczej części majątku, enklawy o charakterze wyłącznie mieszkaniowo-rekreacyjnym. Użytki o charakterze rolniczym znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie budynku dworu (w odległości zaledwie kilku metrów). Obok budynku dworu przechodził ciąg komunikacyjny, który niewątpliwie wykorzystywany był do przewożenia płodów rolnych z sadu. Jak wynika z przywołanego wyżej załącznika nr 1 do Uchwały Nr XXXlV.340.2021 Rady Miejskiej w [...] z 29 września 2021 r. dr L., a zatem najprawdopodobniej również jego żona - właścicielka majątku, nie mieszkał na stałe w [...], lecz w [...], a majątkiem opiekował się zarządca. Choć na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji nie udało się ustalić miejsca sprawowania zarządu nad rolniczą częścią majątku (w żadnym z zebranych dokumentów nie wymieniono budynku rządcówki, ani nie wskazano, gdzie mieściło się biuro zarządcy) nie ulega wątpliwości, że teren zespołu dworsko-parkowego stanowił centrum majątku i był ściśle związany z jego rolniczą częścią. Widoczny na fotografiach lotniczych z 1947 r. i 1953 r. obszar zespołu dworsko-parkowego był znacznie mniejszy niż obszar objęty sprecyzowanym wnioskiem A. D. i G. D. Na obszarze objętym wnioskiem znajdował się nie tylko ww. zespół, lecz również użytki rolne, w tym sad. Obszar resztówki, którego powierzchnia, zgodnie z protokołem spisanym 9 marca 1950 r. (przekazanym przez pełnomocnika wnioskodawców przy piśmie z 5 lutego 2013 r.) wynosiła ok. 3,5 ha, obejmował nie tylko zespół dworsko- parkowy, ale również ok. 0,5 ha gruntów ornych i 1 ha sadu (w którym rosło 196 drzew owocowych, nie był to zatem przydomowy sad, przeznaczony wyłącznie dla potrzeb mieszkańców dworu), a na jej terenie znajdowały się, oprócz dworu i oranżerii z domkiem ogrodnika, również obora, spichlerz, stajnia, kuźnia, czworak i dwie piwnice, zatem obiekty o przeznaczeniu niewątpliwie rolniczym. Minister uznał, że powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że Wojewoda Mazowiecki prawidłowo stwierdził, że nieruchomość obejmująca działki nr: [...] o pow. 1,8591 ha, [...] o pow. 0,2200 ha, [...] o pow. 0,0584 ha, [...] o pow. 0,0083 ha, [...] o pow. 0,4725 ha, w obrębie [...], powiatu [...] o łącznej pow. 2,6183 ha, wchodzące w skład części dawnego majątku ziemskiego "[...]", obejmującego dwór wraz z oranżerią i parkiem, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister wskazał, że Wojewoda Mazowiecki istotnie nie uzasadnił w sposób wyczerpujący swojego stanowiska, nie uwzględnił również istotnego dowodu, który wpłynął do organu l instancji po wydaniu decyzji (fotografii lotniczych z 1947 r. i 1953 r.). Dla ustalenia, czy dana nieruchomość ziemska, lub jej część, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu znaczenie ma jej funkcja przed wejściem w życie dekretu, a nie sposób jej wykorzystania po jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa. Do uznania, że dana część nieruchomości ziemskiej nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie było konieczne jej prawne wydzielenie od pozostałej części majątku. W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy ustalił, że pomimo ww. uchybień rozstrzygnięcie wydane przez organ l instancji jest prawidłowe. Wojewoda Mazowiecki zawarł w uzasadnieniu decyzji informację, że stronami oprócz spadkobierców byłej właścicielki majątku [...], tj. G. D. i A. D., są również obecni właściciele nieruchomości objętych postępowaniem, jeśli nie są chronieni rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, o której mowa w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, czyli: Gmina [...] - właściciel działki nr [...] i [...] oraz Powiat Miński, właściciel działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...]. Pomimo tego Wojewoda Mazowiecki nie doręczył Powiatowi Mińskiemu decyzji nr 2295/2021 z 9 sierpnia 2021 r. Jednak w świetle wydanego rozstrzygnięcia nie miało to wpływu na prawa i obowiązki tej strony postępowania. Nie jest to zatem uchybienie na tyle istotne, aby musiało skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, w szczególności mając na uwadze okoliczność, że Starosta Miński (będący organem reprezentującym Powiat Miński według art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym) posiadał wiedzę o tym postępowaniu, prowadził bowiem w przedmiotowej sprawie korespondencję z Wojewodą Mazowieckim. Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 27 listopada 2023 r. A. D. i G. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: I. prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na treść decyzji, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego przy dowolności jego oceny, w szczególności poprzez wyrażenie nieuprawnionego poglądu, że jedynie istnienie odrębnej, wydzielonej fizycznie i prawnie nieruchomości ziemskiej stanowiącej zespół dworsko-parkowy stanowiłoby o braku związku z pozostałymi gruntami o charakterze rolniczym, a także pominięcie wniosku zawartego w opinii geodezyjno-prawnej o braku funkcjonalnego wydzielenia zespołu pałacowo-parkowego od rolniczej części majątku, jak również pominięcie przy ocenie materiału dowodowego faktu istnienia zarządcy w zakresie części rolniczej i sprawowania przez niego nadzoru nad działalnością rolniczą; II. prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię tych przepisów poprzez uznanie, że część nieruchomości stanowiąca dom mieszkalny z podwórzem i parkiem nadawała się do realizacji reformy rolnej oraz że fakt rezerwacji nieruchomości ziemskiej dla szkoły przesądza o spełnieniu warunków przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej. W skardze skarżący wnieśli o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; II. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zebrano obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy. Materiał ten został poddany szczegółowej i wnikliwej analizie. Dokonane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalenia zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu wydanej decyzji. Minister na str. 9 zaskarżonej decyzji wprost przyznał, że "zgodzić się również należy z Odwołującymi, że do uznania, że dana część nieruchomości ziemskiej nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, nie było konieczne jej prawne wydzielenie od pozostałej części majątku". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi szczegółowo przeanalizował zebrane w sprawi dokumenty, aby na podstawie całokształtu materiału dowodowego ustalić, czy pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym, a rolniczą częścią majątku istniał związek funkcjonalny. Z pewnością o istnieniu lub nie tego związku nie może przesądzać zdanie wyrażone przez geodetę inż. A. Z. w opinii geodezyjno-prawnej, że działki nr: [...], [...], [...], [...] wchodziły w skład części mieszkalnej majątku. Ponadto organ odwoławczy nie pominął okoliczności, że w majątku zatrudniony był zarządca. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wymienił dokumenty, które tę okoliczność potwierdzały i nie kwestionował ich wiarygodności. Sam fakt zatrudniania zarządcy przez właściciela majątku nie przesądzał o tym, że część dworsko-parkowa nie pozostawała w związku funkcjonalnym z rolniczą częścią majątku. Tymi dowodami były w szczególności fotografie lotnicze ukazujące układ dróg przechodzących przez park, które niewątpliwie były wykorzystywane do przewożenia płodów rolnych, a także łączyły teren zespołu dworsko-parkowego z zabudowaniami o charakterze gospodarczym. Z kolei w Ewidencji Parków Województwa Stołecznego, Park: [...] - [...] wskazano, że park miał charakter ogrodu dworskiego z fragmentem użytkowym (sad) oraz ozdobnym, a ponadto na terenie zespołu dworsko-parkowego znajdował się domek ogrodnika. W wyniku analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że teren zespołu dworsko-parkowego stanowił centrum majątku i był ściśle związany z jego rolniczą częścią. Minister podał, że nie tylko nie wskazywał na okoliczność przeznaczenia budynku mieszkalnego na szkołę jako przesłankę do uznania, że objęta wnioskiem część majątku podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, ale wprost stwierdził (str. 9 zaskarżonej decyzji), że "dla ustalenia, czy dana nieruchomość ziemska lub jej część, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, znaczenie ma jej funkcja przed wejściem w życie dekretu, a nie sposób jej wykorzystania po jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa". Organ odwoławczy podał, że odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów dotyczących kwestii braku wyodrębnienia prawnego i fizycznego zespołu dworsko-parkowego, a także przeznaczenia terenu dworu na szkołę jako czynników warunkujących uznanie, że objęta wnioskiem część majątku ziemskiego "[...]" nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jak również w kwestii niewystarczającego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. A. D. i G. D. w piśmie z 11 czerwca 2024 r. podtrzymali skargę i jej wnioski oraz przedstawili dodatkowe zarzuty względem zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z 9 sierpnia 2021 r. podczas, gdy organ winien był zastosować 138 § 1 pkt 2 bądź art. 138 § 2 i 2a kpa, a tym samym uchylić zaskarżoną wadliwą decyzję Wojewody i orzec co do istoty sprawy bądź przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, ze względu na liczne naruszenia zarówno przepisów postępowania (w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa), jak i przepisów prawa materialnego (art. 1 i art. 2 ust. 1 lit. e dekretu), a także niewyjaśnienie przez ten organ istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktycznych granic zespołu dworsko-parkowego [...] według stanu na 1 września 1939 r. lub 13 września 1944 r.; 2) art. 136 w zw. z art. 15 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na błędnych ustaleniach poczynionych przez organ I instancji i zaniechanie przeprowadzenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie podczas, gdy: a) sprawa administracyjna winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy, b) zarówno organ I, jak i II instancji winny przeprowadzić własne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do należytego wyjaśnienia sprawy, a więc według stanu zespołu dworsko-parkowego na datę 1 września 1939 r., a nie według stanu na lata powojenne. Rolą organu odwoławczego nie jest bowiem jedynie weryfikacja decyzji administracyjnej, tylko ponowne i samodzielne rozpoznanie sprawy administracyjnej, c) brak właściwego i należytego uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 kpa; 3) art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 kpa w zw. z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny sprawy oraz materiału dowodowego w niej zgromadzonego, a także dokonanie ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy wbrew zasadom logicznego rozumowania z jednoczesnym pomieszaniem różnych czasokresów (przedwojennego i powojennego oraz poprzez niedopuszczalne i wybiórcze traktowanie materiału dowodowego, w szczególności polegające na błędnym i niepopartym należytym materiałem dowodowym przyjęciu, że pomiędzy częścią nieruchomości objętych wnioskiem dekretowym obejmującą zespół dworsko-parkowego w [...], stanowiący byłą własność A. L. żony lekarza-chirurga S. L., w zakresie przeważającej części działki nr [...] (o pow. 1,8591 ha), obj. Kw nr [...], jak również obejmującej części pozostałych działek wskazanych we wniosku (nr [...], [...] i [...]) stanowiących obecnie część zespołu, wszystkie działki z obrębu [...], gmina [...], powiat miński, o łącznej pow. 2,5943 ha (wcześniej 2,6183 ha - dz. nr [...] o pow. 0,0083 ha), a pozostałą częścią znacjonalizowanego na podstawie dekretu majątku "[...]", położonego poza terenem zespołu w dawnej gminie [...] z powiatu [...] istniał związek funkcjonalny w związku z czym zespół dworsko-parkowy [...] podlegał reformie rolnej, podczas gdy nieruchomość objęta wnioskiem (przynajmniej w znacznej części obejmującej dwór i otaczający go park i pierwotną aleję dojazdową do dworu) w niniejszej sprawie stanowi integralną część zespołu dworsko-parkowego [...], który w całości pełnił funkcje wyłącznie mieszkalne, reprezentacyjne oraz rekreacyjne (a nie jak wadliwie ustalił Minister rolnicze) i jako całość nigdy nie stanowił "nieruchomości ziemskiej" w rozumieniu nadanym temu pojęciu przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, a zatem nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego kompleks dworsko-parkowy był całkowicie zbędny i bezużyteczny, a nadto część dworsko-parkowa mogła funkcjonować całkowicie samodzielnie bez gospodarstwa rolnego służąc jako miejsce zamieszkania dla rodziny właścicielki i jej męża wykonującego zawód lekarza-chirurga (co dodatkowo potwierdzają liczne znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia z okresu przedwojennego oraz okoliczność, że częścią rolniczą zarządzał rządca o nazwisku Kuźma); 4) art. 7, art. 10 § 1, art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia i rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji na skutek niedopuszczalnego zaniechania rozróżnienia opisu stanu faktycznego nieruchomości w czasie (rozróżnienie okresu relewantnego, bo przedwojennego, od okresu okupacji niemieckiej oraz od czasów PRL-u nie ma dla organu większego znaczenia) błędne ustalenie, iż objęte wnioskiem nieruchomości (a przynajmniej znaczna część działki z dworem o nr [...]) były lub mogły być w dacie 1 września 1939 r. wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej przez inne osoby oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegająca na: a) zaniechaniu jednoznacznego ustalenia lokalizacji i granic części dworsko-parkowej niezwiązanej w żaden sposób z prowadzeniem gospodarstwa rolnego poprzez dopuszczenie "z urzędu" dowodu z opinii geodezyjnej w ramach której biegły geodeta dokonałby naniesienia na obecną mapę ewidencyjną rzeczywistych granic dworu i otaczającego go parku, a to w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy przedwojenne mapy, zdjęcia, w tym zdjęcia bramy wjazdowej do parku, a także zdjęcia lotnicze z 1947 r. oraz przy wykorzystaniu złożonej do akt sprawy opinii geodezyjnej z 2015 r. oraz licznych informacji potwierdzających, że powierzchnia parku wynosiła między 1,41 ha/1,46 ha (np. protokół z 23 stycznia 1947 r.), a 1,70 ha (np. Ewidencja Parków Województwa Stołecznego z 1977 r.), a do tego należało doliczyć pow. ok. 1 ha pod budynkami dworu i oranżerii oraz wewnętrzne drogi dojazdowe i teren przed głównym wejściem do dworu wraz z klombem, b) niedostrzeżeniu, że na terenie budynku dworu nie było żadnego pomieszczenia, w którym przed wojną prowadzone byłoby biuro lub kancelaria rządcy majątku albowiem wszystkie pomieszczenia budynku dworu pełniły wyłącznie funkcje mieszkalno-reprezentacyjne, a rządca o nazwisku Kuźma (mowa o nim na str. 57 dokumentu pt. " Zmiany Nr 3 Studium oraz na str. 21 publikacji "W cieniu dworów", a także na str. 57 "[...] dawniej [...]") mieszkał poza dworem i zarządzał poza zespołem rolniczą częścią majątku ziemskiego albowiem ani właścicielka majątku, ani jej mąż (znany chirurg), którzy na stałe mieszkali na terenie dworu aż do rozpoczęcia akcji "[...]" latem 1944 r., co potwierdzają liczne i wykonane w różnych porach roku zdjęcia rodzinne (np. 11 zdjęć zamieszczonych i szczegółowo opisanych w Załączniku do odwołania) nie zajmowali się tym na co dzień i nie sprawowali stałego i bezpośredniego nadzoru nad działaniem gospodarstwa rolnego, c) sprzecznym ze stanem faktycznym ustaleniu, że w miejscu oranżerii już w okresie przedwojennym, najpóźniej 1 września 1939 r. (istotnym dla sprawy) rzekomo znajdował się tzw. domek ogrodnika, podczas gdy z żadnych dokumentów i map z tego okresu taki wniosek nie wynikał, zresztą w Protokole z 23 stycznia 1947 r. brak informacji na ten temat, a w Protokole zdawczo-odbiorczym z 7 kwietnia 1950 r. jest mowa jedynie o budynku dworu oraz "miejscu po [zniszczonej - przyp. JF] oranżerii". Po raz pierwszy informacja o rzekomym "domku ogrodnika" i o "poczcie" w miejscu oranżerii/ kwiaciarni/ cieplarni (urzędnicy PKWN stosowali różne nazewnictwo) pojawia się dopiero "po wyzwoleniu" i opuszczeniu dworu przez właścicieli w związku z działaniami wojennymi, tj. w okresie PRL-u w załączniku do protokołu z 9 marca 1950 r. oraz w Ewidencji Parków Województwa Stołecznego z 1977 r. Tym samym organ w sposób niedopuszczalny mieszając różne czasokresy (powojenny, z okresem przedwojennym lub okupacyjnym) zaniechał dokładnego ustalenia kiedy i w jakich okolicznościach zniszczona została oranżeria oraz kiedy powstał rzekomy "domek ogrodnika", kto konkretnie i w jakim czasie w nim (o ile w ogóle) mieszkał, skoro już w okresie okupacji niemieckiej oranżeria została całkowicie zniszczona. Organ zaniechał również ustalenia, czy jakaś konkretna osoba (brak ustaleń danych osobowych takiej osoby) kiedykolwiek zatrudniona była przez właścicieli w charakterze ogrodnika, a także czy taka osoba (z pewnością wchodząca w skład "służby dworskiej", a nie "folwarcznej") nawet gdyby teoretycznie była zatrudniona przez właścicieli, to czy musiałaby dodatkowo pracować poza terenem samego zespołu dworsko-parkowego w części majątku o charakterze rolniczym, d) sprzecznym ze stanem faktycznym ustaleniu, że w okresie przedwojennym istotnym dla sprawy albowiem (jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych – okres okupacji niemieckiej nie mógł być miarodajny dla oceny związku funkcjonalnego między budynkiem dworu, a resztą majątku ziemskiego) na teren zespołu "można było dostać się nie tylko reprezentacyjną aleją [lipowo-dębową przyp. JF], lecz również trzema innymi drogami, z części rolniczych majątku", podczas gdy okoliczność ta nie wynika z żadnej przedwojennej mapy lub zdjęć, a nowe ścieżki poprzeczne do alei wjazdowej powstały już po parcelacji dokonanej w 1945 r., co wynikało z bezprawnego znacjonalizowania majątku "[...]", rozgrabienia mienia dworskiego i zawłaszczeniu części tego majątku znajdującego się po obu stronach zespołu; e) błędnym i niepopartym należytym materiałem dowodowym przyjęciu, że cały zespół dworsko-parkowy [...], a więc także w zakresie działki nr [...] (lub jej znacznej części), na której usytuowany jest budynek dworu (niewątpliwie niemającej żadnego związku funkcjonalnego z częścią rolną) był w chwili przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu nieruchomością o charakterze rolnym lub funkcjonalnie powiązany z częścią rolniczą, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału wynika, iż zespół ten pełnił wyłącznie funkcje rezydencjalno-reprezentacyjne i mieszkalno-rekreacyjne, a więc nie posiadał charakteru rolnego albowiem dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego kompleks dworsko-parkowy był całkowicie zbędny i bezużyteczny, a część dworsko-parkowa mogła funkcjonować całkowicie samodzielnie bez gospodarstwa rolnego służąc jako miejsce zamieszkania dla rodziny właścicielki i jej męża lekarza-chirurga, f) błędnym i niepopartym należytym materiałem dowodowym przyjęciu, opartym na interpretowaniu wątpliwości wbrew treści art. 81a § 1 kpa na niekorzyść skarżących, że budynek "oranżerii" był wykorzystywany dla celów mieszkalnych NN ogrodnika (którego danych osobowych oraz ewentualnego okresu zamieszkiwania organ nigdy nie ustalił), a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że między częścią majątku będącego przedmiotem niniejszej skargi, a częścią majątku ziemskiego zachodził związek funkcjonalny, podczas gdy dokonując prawidłowej oceny dowodów z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należało uznać, że "oranżeria" (zwana też w niektórych protokołach jako cieplarnia/ kwiaciarnia), jako budowla typowo ogrodowa z dużymi przeszkleniami (oknami) na południe, dodatkowo ogrzewana, przeznaczona była do stałej uprawy lub przechowywania w okresie zimy egzotycznych roślin, w tym pomarańczy, cytryn, granatowców, kwiatów, itp., a także do urządzania w okresie letnim zabaw i przedstawień teatralnych; pełniła zazwyczaj funkcję tzw. zimowego ogrodu w okresie okupacji została zniszczona, co najmniej w 75 % (tak w protokole z 9 marca 1950 r.), a np. w protokole z 7 kwietnia 1950 r. wpisano "pozostało tylko miejsce", a pierwsza informacja o rzekomym domku ogrodnika pojawiła się dopiero w okresie powojennym, co oznacza, że budynek "oranżerii" ani w dacie 1 września 1939 r., ani 13 września 1944 r. nie pełnił jakiejkolwiek funkcji związanej z produkcją rolną i stanowił typową kompozycyjną część zespołu dworsko-parkowego, g) bezzasadnym i niepopartym należytym materiałem dowodowym przyjęciu, że dwór prawdopodobnie mógł stanowić centrum zarządzania majątkiem ziemskim, podczas gdy dokonując prawidłowej oceny dowodów z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w szczególności biorąc pod uwagę opracowania "W cieniu dworów" i "[...] dawniej [...]" należało stwierdzić, że dwór wraz z otaczającym go parkiem [...] pełnił funkcję wyłącznie mieszkalną i reprezentacyjną, a siedziba kancelarii rządcy o nazwisku Kuźma mieściła się w części folwarcznej usytuowanej poza zespołem dworsko-parkowym lub w innym miejscu dotychczas nieustalonym przez organ, gdyż na terenie dworu brak było pomieszczeń nadających się na biuro lub kancelarię rządcy, jak również na tym terenie nie przechowywano żadnych maszyn rolniczych, h) niewykazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zespół pałacowo-parkowy [...] (w części objętej niniejszym postępowaniem) został przeznaczony na realizację celów dekretu (chociażby jednego z celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu), podczas gdy wykazanie tej okoliczności jest jedną z dwóch (obok wykazania związku funkcjonalnego) przesłanek wydania ewentualnej decyzji odmownej, przy czym zgodnie z aktualnym orzecznictwem "należało mieć na uwadze, że dla realizacji celów opisanych w art. 1 ust. 2 lit. e i d dekretu możliwe było przejmowanie jedynie gruntów. W tych jednostkach redakcyjnych przepisu mowa jest bowiem o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie odpowiednich obiektów) na realizację określonych celów, a więc stworzenie odpowiedniego rezerwuaru gruntów na te cele przeznaczonych; 5) art. 7, art. 8 w zw. z art. 77, 80 oraz 107 § 3 kpa poprzez błędną, wybiórczą ocenę dowodów, skutkującą niewyjaśnieniem w sposób wszechstronny sprawy oraz poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych, a także brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do dowodów wskazanych przez skarżących w merytorycznym załączniku do odwołania od decyzji Wojewody (np. zdjęć rodzinnych wykonanych na terenie zespołu z różnych pór roku, charakteru zadrzewienia parku), które świadczą jednoznacznie o wyodrębnieniu zespołu od reszty majątku, braku charakteru rolnego i przydatności przedmiotowych nieruchomości dla celów reformy rolnej, a w szczególności: a) zaniechanie zlecenia biegłemu geodecie naniesienia (synchronizacji) widocznych na przesłanych w sierpniu 2021 r. przez Wojskowe Biuro Historyczne zdjęciach lotniczych z 1947 wyraźnych granic zespołu dworsko-parkowego [...] na obecną mapę ewidencyjną obejmującego park zadrzewiony wyłącznie szlachetnymi drzewami (w załączeniu taka synchronizacja wykonana przez skarżących) oraz dokładnego wyliczenia powierzchni tego zespołu, b) wybiórcze oparcie się na błędnie interpretowanych źródłach dowodowych (powstałych w okresie powojennym), na podstawie których organ ustalił rzekomy rolniczy charakter zespołu dworsko-parkowego, a tym samym poprzestanie na całkowicie arbitralnym stwierdzeniu istnienia związku funkcjonalnego i występowania przesłanek dekretowych, z pominięciem dowodów przeciwnych, w szczególności: - faktu notoryjnie znanego, że żaden właściciel (a zwłaszcza wykonujący zawód lekarza-chirurga) majątku o pow. ponad 90 ha nie umieściłby na terenie zespołu dworsko-parkowego o charakterze reprezentacyjnym budynku dla służby folwarcznej, co jest wręcz nieprawdopodobne, - że jak wyjaśniono w orzecznictwie "polskie dwory (pałace) z reguły nie były związane z produkcją rolną, lecz były integralną częścią otaczających go parków. Odmienna sytuacja istniała w odniesieniu do dworów poniemieckich na terenie Warmii i Mazur, gdzie budynek mieszkalny powiązany były z produkcją rolną, wkomponowany w zabudowę podwórza gospodarczego i spełniający rolę centrum zarządzania gospodarstwem rolnym (por. wyroki NSA z 19 września 2000 r. sygn. akt IV SA 451/00 i z 5 marca 2003 r. sygn. akt IV SA 1593/02)", - pominięcie okoliczności, że zespół pałacowo-parkowy [...] wykorzystywany był przez właściciela nieruchomości wyłącznie na cele mieszkalno-reprezentacyjne oraz wypoczynkowe jego rodziny, - pominięcie zdjęcia lotniczego z 1947 r. odzwierciedlającego jednoznaczne wydzielenie nieruchomości dworsko-parkowej od reszty nieruchomości rolniczych (w tym części folwarcznej oddalonej co najmniej 150 metrów od zespołu i usytuowanej na północny-zachód od dworu po drugiej stronie drogi - obecnej ul. 3 Maja), c) pominięcie okoliczności, że zespół dworsko-parkowy [...] stanowił wyodrębnioną fizycznie integralną całość (zdjęcia lotnicze z 1947 r.), odrębną funkcjonalnie od reszty rolniczej części majątku wydzielonej naturalnymi granicami użytkowymi, a zatem bezzasadne uznanie, że zespół ten był funkcjonalnie związany z rolniczą częścią majątku; 6) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 81a § 1 kpa poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy wyłącznie na korzyść strony oraz w konsekwencji, poprzez rażąco błędne ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności faktycznej, polegającej na uznaniu, że objęte wnioskiem nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu i stanowiły nieruchomości o charakterze rolnym; II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 1 oraz art. 2 ust. 1 lit. e oraz art. 2 ust. 2 dekretu poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, ignorujące ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomości ziemskiej" oraz niedozwoloną, rozszerzającą wykładnię celów reformy rolnej - w sposób sprzeczny z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 oraz uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 polegającą na: a) niewłaściwym przyjęciu, że zabudowana dworem nieruchomość o funkcji wyłącznie reprezentacyjno-mieszkalnej, a nie rolnej wraz z otaczającym ją parkiem, stanowią część "nieruchomości ziemskiej" w rozumieniu art. 1 i art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy z utrwalonego i jednolitego orzecznictwa TK, NSA, WSA i SN wynika, że chodzi wyłącznie o nieruchomości wykorzystywane lub mogące być wykorzystane do działalności wytwórczej w rolnictwie przez inne osoby, b) bezzasadnym przyjęciu, że co do zasady zespoły dworsko-parkowe nie podlegały pod działanie dekretu i tylko wyjątkowo, gdy organ wykaże, że dwór stanowił centrum zarządcze i gospodarcze majątku (np. mieściło się w nim biuro i/lub kancelaria rządcy) mógł on być funkcjonalnie powiązany z typowo rolniczą częścią majątku (wyroki NSA z 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt IV SA 2582/98, z 8 czerwca 2000 r. sygn. akt IV SA 958/98 oraz z 5 marca 2003 r. sygn. akt IV SA 1593/02), c) zastosowaniu w niniejszej sprawie niedopuszczalnej rozszerzającej wykładni przepisów dekretu, wbrew utrwalonemu w orzecznictwie stanowisku, zgodnie z którym nie podlegają wykładni rozszerzającej przepisy pozbawiające prawa własności (np. SN w wyroku z 6 marca 1998 r. sygn. akt II CKN 393/97), a także sprzecznie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 kpa i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) poprzez zignorowanie jednolitego i utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, zgodnie z którym przy ustalaniu rolniczego charakteru nieruchomości ziemskiej konieczne jest ustalenie in concreto przydatności danej objętej wnioskiem dekretowym części nieruchomości dla celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 dekretu, czego organ w niniejszej sprawie bezzasadnie zaniechał; 2) art. 7a kpa w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez niezastosowanie przy dokonywanej wykładni prawa zasady rozstrzygania wszelkich wątpliwości co do znaczenia normy prawnej wyłącznie na korzyść strony, co doprowadziło organ do błędnego uznania, iż objęte wnioskiem nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu i stanowiły nieruchomości o charakterze rolnym; 3) art. 1 sporządzonego 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę 10 października 1994 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez pozbawienie skarżących zaskarżoną decyzją prawnie uzasadnionego oczekiwania (ekspektatywy) uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości (prawa własności nieruchomości) stanowiących zespół dworsko-parkowy [...], względnie efektywnego korzystania z należnego wnioskodawcom odszkodowania za bezprawnie utraconą własność nieruchomości; 3) art. 99 Konstytucji z dnia 21 marca 1921 r. w zw. z art. 2 ust. 1 zdanie trzecie dekretu poprzez pozbawienie A. L. oraz jej spadkobierców (skarżących) własności nieruchomości bez jakiegokolwiek odszkodowania i nie na cel publicznie użyteczny. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: I. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 sierpnia 2021 r.; II. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed WSA według norm prawem przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego - jeżeli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r. Z powyższego wynika, że, jeżeli chodzi o przedwojenne województwo warszawskie, w trybie reformy rolnej przechodziły na własność Państwa tego rodzaju nieruchomości ziemskie o powierzchni poniżej 100 ha (tak jak w niniejszej sprawie), które zawierały ponad 50 ha użytków rolnych. Za użytki rolne prawodawca uważał: grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe (§ 4 rozporządzenia). Dodatkowo przejęciu w tym trybie, oprócz użytków stricte rolnych, podlegały także grunty gospodarczo przydatne do produkcji rolnej, np. jako elementy obszarowe przyszłych samodzielnych gospodarstw lub ośrodków rolnych, tj.: nieużytki, rowy, stawy rybne, drogi, place, co podkreślił również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06. Sąd zwraca uwagę, że w kwestii interpretacji zwrotu "nieruchomość ziemska" orzecznictwo sądów administracyjnych powszechnie akceptuje wykładnię tego zwrotu, dokonaną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, zgodnie z którą poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemskie" prawodawca miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy. Analizując przepisy dekretu, jak też rozporządzenia, Trybunał wywiódł wówczas, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. Natomiast w uzasadnieniu uchwały z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, Naczelny Sąd Administracyjny poczynił szereg uwag na temat właściwej wykładni pojęcia "nieruchomość ziemska" wskazując, że dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 dekretu należy brać pod uwagę również, zgodnie z zwartym tam odesłaniem, art. 1, część druga. Już z tzw. wprowadzenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" dekretu. Prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, powinno brzmieć: na własność Skarbu Państwa, bez żadnego wynagrodzenia w całości przechodzą, bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w art. 1, część druga dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Z tym, że cele wskazane w art. 1 ust. 2 lit. d i e dekretu mogły być realizowane przez przejęcie terenów (gruntów), a nie obiektów (np. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, I OSK 287/08). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przez tzw. związek funkcjonalny należy rozumieć obiektywnie istniejącą, trwałą więź pomiędzy poszczególnymi częściami majątku polegającą na tym, że część nieruchomości może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót. Dla istnienia związku nie wystarczy przy tym wykazanie powiązań o charakterze podmiotowym, tj. przez osobę właściciela, o charakterze terytorialnym, ani finansowym (tak np. NSA w wyroku z 11 października 2006 r. sygn. akt I OSK 28/06). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że nierolnicza (faktycznie i potencjalnie) część dawnego majątku pn. [...], stanowiąca założenie dworsko-parkowe, biorąc pod uwagę jedynie ozdobną część parku, nie mieściła się w zakresie przedmiotowym działania dekretu. Zdaniem Sądu przedmiotowe założenie dworsko-parkowe nie miało charakteru rolniczego, ani nie nadawało się do rolniczego wykorzystania w przyszłości. Z akt sprawy wynika, że założenie to obejmowało dwór w stylu eklektycznym, położony w otulinie istniejącego od końca XIX w. parku krajobrazowego w części ozdobnego, w części użytkowego (sad). W parku, w części ozdobnej, znajdował się układ dróg o charakterze swobodnym, występowały nasadzenia szpalerowe przy alei lipowej. Roślinność była nasadzona w grupach otaczających dwa wnętrza ogrodowe – wschodnie i zachodnie, przedzielone klombem wysadzanym migdałkami i różami. Klomb był usytuowany przed frontem dworu. Otaczała go alejka przechodząca w części zachodniej w aleję lipową, a poza granicami parku w aleję dębową (od strony obecnej ul. [...]), którymi to alejkami wyjeżdżało się z majątku. Wnętrze wschodnie tworzyła powierzchnia trawiasta otoczona drzewami. Wnętrze zachodnie wypełniał staw porośnięty rzęsą z wyspą na której rosła wierzba. Przed dworem, od strony północnej, rosło parę pojedynczych drzew – klonów i dębów, oddzielających dwór od części użytkowej parku (sadu). W pobliżu oranżerii, czy kwiaciarni (zwanej domkiem ogrodnika), rosła zieleń ozdobna – dąb, śnieguliczka, wiąz, lipy. Dalej na północ od dworu i mieszkania (pokoju) ogrodnika i oranżerii (kwiaciarni), do obecnej ul. 3 Maja w [...], rozciągała się część użytkowa parku o charakterze typowo rolniczym, tj. sad (196 drzew owocowych w wieku 5-15 lat, inne dane 168 drzewek owocowych, przeważnie czereśni w wieku 10-12 lat), ogród warzywny i zabudowania gospodarcze – spichlerz i stajnia, obora, piwnica, kuźnia, czworaki. Stan posadowienia na spornym gruncie budynku oranżerii 1 września 1939 r., a więc w czasie, gdy majątek [...] był w rękach prywatnych (rodziny L.) potwierdziła córka S. L. – E. Z. w relacji zawartej w opracowaniu, pt. [...] dawniej [...] z listopada 2008 r. Czas powstania budynku od strony zachodniej względem budynku dworu, to XIX w. (Ewidencja Parku [...]-[...] z 1977 r.). Stan tego majątku w odcinku czasowym pomiędzy 1939 r., a 1950 r. najlepiej obrazuje zestawienie ze sobą: Fragmentu mapy historycznej – druk z 1951 r., przedruk mapy z 1939 r. obrazującej położenie FW. [...], protokołu z 5 lutego 1945 r. resztówek z majątków rozparcelowanych m.in. majątku [...], Opisu budynków resztówki majątku [...] znajdującego się wśród materiałów z 1947 r., protokołu z 23 stycznia 1947 r. o przekazaniu ośrodka [...] Wydziałowi Oświaty Rolniczej, fotografii lotniczej majątku [...] z 1947 r., Informacji (drak daty) dotyczącej resztówki m.in. majątku [...] – załącznik do pisma Burmistrza [...] z 30 marca 2021 r. Obszar samego dworu wraz z oranżerią i parkiem określono na około 1,50 ha. Zdaniem Sądu obszar ten najlepiej opisano na str. 4 załącznika pt. Budynki Przemysłu Rolnego do protokołu z 9 marca 1950 r. w przedmiocie planu własnościowego zagospodarowania resztówek. Założenie dworsko-parkowe pełniło funkcję mieszkalno-rekreacyjną. Przedwojennym właścicielem majątku od lutego 1936 r. była A. L. Jej mąż S. L. (wiek ok. 40 lat) był lekarzem–chirurgiem pracującym w 1939 r. w szpitalu Dzieciątka Jezus w [...], a w czasie Powstania [...] w szpitalu powstańczym na [...]. Rodzina L. zakupiła sporny majątek, aby wykorzystywać go na cele mieszkalno-wypoczynkowe. Jak wynika z Folderu z 1933 r. zachęcającego do budowy domu w Osiedlu [...] – teren w sąsiedztwie założenia dworsko-parkowego miał w założeniu pełnić funkcję miasta-ogrodu, jako przydatny do zamieszkania przez warszawską inteligencję, ponieważ położony był 22 km od [...] i dobrze skomunikowany ze Stolicą (szosa, stacja kolejowa), co pozwalało łączyć pracę w mieście z codziennym odpoczynkiem na wsi. S. L. zapewne wiedział, że otoczenie majątku będzie miało w przyszłości charakter mieszkalno-wypoczynkowy. Niewykluczone, że także z tego względu planował osiąść na stałe w [...] na starość. E. L. wspominała, że w majątku tym spędziła dzieciństwo, miesiące wakacyjne, lata okupacji niemieckiej. Tam bawiła się z rówieśnikami nad stawem. Uczestniczyła w wyjazdach do kościoła do [...]. Zbierała grzyby z ciocią [...] (pismo A. L. z 12 sierpnia 1998 r., opracowanie, pt. [...] dawniej [...]). Z załącznika do odwołania zawierającego zdjęcia rodzinne z okresu 1936-1944 widać, że rodzina L. – rodzice wraz z dwójką córek oraz w większym gronie osób, spędzali w majątku [...] czas wolny w różnych porach roku. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że rolniczą częścią majątku [...] w 1939 r. zarządzał administrator, niejaki p. [...]. Jednakże brak dowodów na to, że zarząd rolniczy prowadził z budynku dworu. Doświadczenie życiowe wskazuje, że lekarz-chirurg dbał o prywatność i wykorzystywał substancję mieszkaniową dworu i teren rekreacyjny parku na potrzeby rodzinne, spędzając czas z bliskimi lub w większym gronie znajomych. Teren rezydencji był otoczony ogrodzeniem. S. L. miał świadomość tego, że lekarz zamieszkujący wraz z zarządcą rolniczym w jednym budynku mógłby być posądzony przez osobę mu nieprzychylną, że współpracuje z zarządcą przy wykonywaniu działalności rolniczej, a więc działa nieetycznie lub narusza powagę zawodu lekarskiego, co było wówczas zakazane (art. 16 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 września 1932 r. o wykonywaniu praktyki lekarskiej – Dz.U. Nr 81, poz. 712 ze zm.). S. L. niewątpliwie dbał o to, aby nie łączono jego osoby z prowadzeniem działalności rolniczej. Znamienne jest to, że formalnie właścicielem majątku [...] nie był S. L. jak potocznie sądzono (opracowanie pt. [...] dawniej [...] oraz opis z pkt 4.1. Zarysu Historii i Przemian Struktury Przestrzennej Gminy w Załączniku tekstowym Nr 1 do uchwały Nr XXXVIII/333/10 Rady Miejskiej w [...] z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]), ale jego żona A. L. (Wykaz hipoteczny [...] od 1936 r. - dział I i II przesłany przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z 29 kwietnia 2021 r.). S. L. zdawał sobie sprawę z tego, że może się zdarzyć, że na terenie rezydencji będzie zmuszony udzielić pomocy lekarskiej w tzw. przypadku nagłym i że wiąże się to z zachowaniem tajemnicy lekarskiej (art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 powyższego rozporządzenia). Wobec tego trudno założyć, że lekarz godziłby się z tym, że świadkiem jego działalności może być osoba dla niego obca. Z akt sprawy wynika, że pracownicy rodziny L. mieszkali w tzw. czworakach oddalonych o ok. 150 m od mieszkalno-wypoczynkowej części rezydencji (pkt 10 Informacji dotyczącej resztówki majątek [...]). Na terenie dworsko-parkowym nie zidentyfikowano tzw. rządcówki lub budynku administratora (ekonoma). Takich danych nie ma w protokołach z lat: 1945, 1947, 1950, czy materiałach Mazowieckiego WKZ. Brak w materiale dowodowym danych na temat osoby ogrodnika, która pracowałaby w 1939 r. w majątku [...]. Eksponowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi układ dróg poprzecznych względem głównej drogi dojazdowej do części dworsko-parkowej (alei dębowej i lipowej) – dwie drogi w części północnej i jedna droga w części południowej – zdaniem Sądu – nie miał przesądzającego znaczenia dla ustalenia, że założenie dworsko-parkowe było funkcjonalnie powiązane z częścią rolniczą majątku. Brak dowodu na to, że w 1939 r. istniały dwie drogi północne biegnące z dworu i parku do części rolniczej majątku [...]. Nie wynika to chociażby z Fragmentu mapy historycznej – druk z 1951 r., przedruk mapy z 1939 r. obrazującej położenie FW. [...]. Niewykluczone, że drogi te powstały po 1945 r. po parcelacji otoczenia dworsko-parkowego. Z mapy do opracowania pt. Ewidencja Parku [...]–[...] z 1977 r. wynika, że symbolem "k" oznaczono nowe wjazdy na teren dworsko-parkowy, co sugeruje, że drogi te powstały w okresie późniejszym, niż wejście w życie dekretu. Natomiast w granicach parku, przy jego zachodniej krawędzi, znajdowała się wewnętrzna dawna alejka oznaczona literą "h" (łącząca się z ul. 22 Lipca) i z drugiej strony (południowej) z aleją lipową. Jednak brak dowodu, aby w 1939 r. miała ona kontynuację przez rolniczy teren majątku [...]. Jeżeli natomiast chodzi o drogę południową to istotnie widnieje ona w materiale, pt. Fragment mapy historycznej – druk z 1951 r., przedruk mapy z 1939 r. obrazujący położenie FW. [...] oraz na fotografii lotniczej z 1947 r. i rzeczywiście prowadzi w głąb rolniczej części tego majątku. Jednakże trzeba wskazać, że dwór wraz z parkiem powstały pod koniec XIX w. Wcześniej sporny teren miał charakter typowo folwarczny i należał, wraz z innymi majątkami, do dóbr [...]. Do 1939 r. majątek ten kilkukrotnie zmieniał właścicieli. Najważniejsze zmiany w parku wprowadzono w latach 1920-1930, a więc przed zakupem w 1936 r. majątku [...] przez rodzinę L. Wobec tego niewykluczone, że droga południowa była drogą już zastaną przez przedwojennego nabywcę majątku i nie świadczy to niezbicie o tym, że służyła głównie do przewożenia płodów rolnych do dworu, skoro w części północnej parku znajdował się sad i ogród warzywny, o czym wspomina E. L. w relacji zawartej w opracowaniu, pt. [...] dawniej [...]. Z powyższego wynika, że: 1) założenie dworsko-parkowe, poza częścią użytkową parku, nie miało charakteru rolniczego, ani nie nadawało się do rolniczego wykorzystania w przyszłości; 2) część dworsko-parkowa majątku [...] nie pozostawała w związku funkcjonalnym z częścią rolniczą tego majątku, skoro służyła rodzinie L. w celach mieszkalno-rekreacyjnych, a wysoka pozycja zawodowa S. L. świadczyła o tym, że założenie to mogło być utrzymywane z jego dochodów z pracy zawodowej. Trudno przyjąć, że rodzina L. zakupiła majątek o pow. ponad 90 ha bez rozeznania, czy rodzinę będzie stać na utrzymanie choćby części tego majątku - samego dworu wraz z parkiem. Zatem założenie dworsko-parkowe (dwór z ozdobną częścią parku) mogło samodzielnie funkcjonować bez udziału rolniczej części majątku [...]. Brak dowodu na to, że dwór lub inny budynek usytuowany w obszarze parkowo–dworskim stanowił centrum zarządcze części rolniczej majątku; 3) dwór wraz z parkiem (jego częścią ozdobną) nie nadawał się na cele reformy rolnej, tj. na upełnorolnienie lub utworzenie gospodarstw rolnych dla rolników, czy na potrzeby produkcyjnych gospodarstw ogrodniczo-warzywniczych (art. 1 ust. 2 lit. a-c dekretu). Założenie dworsko-parkowe, tj. teren zagospodarowany budynkami i parkiem ozdobnym nie mógł być wykorzystany na inne cele reformy rolnej - cele użyteczności publicznej, np. dla ośrodka rolniczego, czy szkoły jako "odpowiedni teren" tworzący tzw. zapas ziemi dla gromady wyłączony spod parcelacji (art. 1 ust. 2 lit. d i e i art. 15 dekretu w zw. z § 18 i § 19 rozporządzenia). Jeżeli chodzi o pozostałą część majątku [...] objętą żądaniem A. D. i G. D. Sąd podziela w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że poza częścią dworsko-parkową (ozdobną częścią parku) pozostały teren miał charakter rolniczy (w tym rozparcelowano dla nowonabywców 85-86 ha – Rejestr pomiarowy z maj. [...], Lista kolejna uczestników działek z parcelacji folw. [...]) i nadawał się w przyszłości na cele reformy rolnej wymienione w art. 1 ust. 2 dekretu. Były to grunty orne, sad, ogród warzywny, łąki, drogi (szkic klasyfikacyjny z 1945 r. mierniczego J. T., wykaz załączony do pisma Archiwum Akt Nowych w Warszawie z 17 lutego 2012 r., Ewidencja nieruchomości ziemskich stan na 31 grudnia 1947 r.). Na tym terenie znajdowały się przed 1945 r. budynki typowo gospodarcze: obora, stodoła, szopa wozowa, spichlerz, stajnia, chlewnia, kuźnia, czworaki, piwnice (np. protokół z 5 lutego 1945 r., protokół z 23 stycznia 1947 r.). Zatem w niniejszej sprawie konieczne było opracowanie dokumentacji geodezyjnej, z której wynikałoby, wg stanu na datę 1 września 1939 r., jaki obszar zajmowało wówczas założenie dworsko-parkowe, biorąc pod uwagę tylko ozdobną część parku, w tym drzewa parkowe okalające dwór i oranżerię (kwiaciarnię) wraz ze stawem i aleją lipową, a następnie naniesienie tego stanu na obecną mapę zasadniczą (ewidencyjną) celem określenia jakie fragmenty obecnych działek geodezyjnych objętych żądaniem wniosku mieszczą się w tym obszarze. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Wojewoda Mazowiecki oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydali zaskarżone decyzje z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu błędnie przyjmując, że założenie dworsko-parkowe pn. [...] (także ozdobna część parku) stanowiło wg stanu na 1 września 1939 r. część nieruchomości ziemskiej i nadawało się po 1944 r. na cele reformy rolnej jako funkcjonalnie powiązane z rolniczą częścią majątku [...] (poprzez osobę administratora rolniczego, osobę ogrodnika oraz układ dróg). Konsekwencją przyjętego przez organy stanowiska było istotne naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie w oparciu o stosowne opracowanie geodezyjne jaki teren zajmował przedmiotowy obszar wg stanu na 1 września 1939 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda Mazowiecki weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w powyższym wyroku. Organ I instancji zleci geodecie opracowanie dokumentacji geodezyjnej, aby ustalić, mając na uwadze zakres żądania wniosku, jaki obszar zajmowało wg stanu na 1 września 1939 r. opisane wyżej założenie dworsko-parkowe (przy uwzględnieniu tylko części ozdobnej parku) i jak się ma ten obiekt do obecnego stanu geodezjo-prawnego spornego terenu. W zależności od okoliczności sprawy Wojewoda podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowany akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.