I SA/Sz 699/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 rok oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. dalej: "o.p.), art. 6a ust. 4a i 6, art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm.; dalej: "u.p.r."), art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849; dalej: "u.p.o.l."), uchwałę Nr X/77/2015 Rady Miejskiej w Białym Borze z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 30 listopada 2013 r., poz. 4819), Burmistrz B. (dalej: organ I instancji) ustalił J.D. łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r. w kwocie [...] zł, w tym podatek rolny w kwocie [...] zł i podatek od nieruchomości - [...] zł. Pismem z dnia 28 marca 2016 r. J.D. (dalej: "Podatnik", "Skarżący") wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się jej uchylenia. Przedstawiając wady tej decyzji, Podatnik wskazał, że podana w decyzji podstawa opodatkowania gruntów rolnych jest nieprawidłowa (zamiast powierzchni [...] ha winno być [...] ha), oraz że nieprawidłowe jest opodatkowanie Podatnika od gruntów pozostałych o powierzchni [...] m2. Ponadto w decyzji, nie podając miejscowości i nr księgi wieczystej, nie wskazano położenia należącej do Podatnika nieruchomości, nie podano także żadnego uzasadnienia dla wprowadzenia zmian w wymiarze podatku w stosunku do lat ubiegłych oraz do obciążenia Podatnika podatkiem od nieruchomości (bez podania podstawowych danych o tej nieruchomości). Podatnik nadmienił, że na terenie gminy B. w miejscowości D. ma jedynie nieruchomości gruntowe, który to fakt jest znany organowi podatkowemu z urzędu i znajduje także potwierdzenie w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Organ I instancji, przekazując odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "Kolegium"), w piśmie z dnia 12 kwietnia 2016 r., podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o utrzymanie w mocy ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że odwołanie Podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, na wstępie Kolegium wyjaśniło, że decyzje wymiarowe nie są decyzjami uznaniowymi, czy dowolnymi. Burmistrz B., będący organem podatkowym w zakresie podatków i opłat lokalnych, dokonuje wymiaru podatków na podstawie bezwzględnie go wiążących przepisów prawa podatkowego i prawem przepisanych dokumentów, a w rozpatrywanym przypadku przepisów: ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku rolnym oraz uchwały Rady Miejskiej w Białym Borze Nr X/77/2015 z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości. Organ I instancji nie ma także żadnej dowolności w zakresie wyboru danego rodzaju podatku dla konkretnego gruntu, albowiem zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), jest on związany klasyfikacją gruntu, zawartą w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę powiatowego. Kolegium wskazało, że Podatnik jest właścicielem nieruchomości gruntowych, położonych na terenie gminy B. w obrębie ewidencyjnym D. w miejscowości D., które nabył w dniu 26 lutego 2003 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...]. Nieruchomość ta stanowiła działkę gruntu nr [...] o pow. [...]ha, sklasyfikowaną w ewidencji gruntów i budynków jako grunt orne klasy V (RV), która na wniosek Podatnika, decyzją Starosty [...] z dnia [...], została podzielona na 15 działek nr [...]o łącznej powierzchni [...]ha. Jedna z działek (nr [...] o pow. [...] ha) sklasyfikowana została jako dogi (dr), pozostałe czternaście działek (działki nr: [...]- o łącznej powierzchni [...] ha) sklasyfikowanych zostało jako grunty orne klasy V (RV). Taką klasyfikację mają wskazane nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...]. Dla nieruchomości tych Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W ocenie Kolegium, ustalając wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości na 2016 r., organ I instancji w sposób prawidłowy przyjął kwalifikację nieruchomości należących do Podatnika, zastosował właściwe stawki podatku i wymierzył go w prawidłowej wysokości. Kolegium wskazało, że stosownie do brzmienia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.p.o.l. (wskazujących na przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości), art. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r. (regulujących przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym oraz zwolnienie z tego podatku użytków rolnych m.in. klasy V), oraz art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, do ustalenia Podatnikowi wymiaru podatku na 2016 r. należało za grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne wymierzyć podatek rolny, natomiast za grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako drogi (działka nr [...]), wymierzyć podatek od nieruchomości – i tak uczynił organ I instancji. Za podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. należało przyjąć powierzchnię gruntów. Wysokość podatku zaś ustalić jako iloczyn powierzchni gruntu i stawki podatku uchwalonej przez Radę Miejską w Białym Borze w § 1 pkt 1 lit. b uchwały nr X/77/2015, tj. [...] m2 ([...] ha) x [...] zł = [...] zł. Taką podstawę i taką stawkę przyjął także organ I instancji w swojej decyzji. Zatem podatek od nieruchomości został ustalony w prawidłowej wysokości w kwocie [...] zł (po zaokrągleniu). Za podstawę opodatkowania podatkiem rolnym należało, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.r., przyjąć liczbę hektarów przeliczeniowych ustalaną na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Powierzchnia użytków rolnych ujawniona w ewidencji gruntów i budynków wynosi [...] ha [stanowiąca różnicę powierzchni [...] ha (łączna powierzchnia działek gruntu [...] ) z powierzchnią [...] ha (powierzchnia działki nr [...] niesklasyfikowanej jako użytek rolny, ale jako "dr" i podlegającej podatkowi od nieruchomości)]. Z uwagi na fakt, że grunty o powierzchni [...] ha są gruntami rolnymi klasy V (RV), zgodnie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r., podlegają one zwolnieniu z podatku rolnego, dlatego ustalony przez organ I instancji podatek rolny wyniósł [...] zł. Kolegium wyjaśniło także, że z uwagi na okoliczność, iż na Podatniku ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego należało ustalić w jednej decyzji (nakazie płatniczym), co też prawidłowo - zgodnie z art. 6c u.p.r. - uczynił organ I instancji. Kolegium nie uwzględniło zarzutów odwołania w kwestii sposobu oznaczenia opodatkowanych nieruchomości i braku podstaw do opodatkowania Podatnika podatkiem od nieruchomości. Wyjaśniło, że w decyzji organu I instancji określono przedmiot opodatkowania, wskazując tak jak w ewidencji gruntów obręb położenia nieruchomości – D., a z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że decyzja dotyczy należących do Podatnika, opisanych na wstępie, 15 działek gruntu położonych gminie B. obręb D. miejscowość D. Kolegium wskazało również, że organ I instancji w części wstępnej decyzji powołał podstawy prawne jej wydania, w tym przepisy u.p.r. i u.p.o.l. Ponadto przywołał art. 21 § 1 pkt 2 o.p., wskazujący termin powstania zobowiązania podatkowego. Kolegium wyjaśniło, że zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i podatku od nieruchomości powstaje przez doręczenie decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Organ podatkowy, po stwierdzeniu zaistnienia podstaw do wymierzenia podatku danemu podatnikowi, wymierza podatek przez doręczenie decyzji ustalającej, i nie potrzebuje do tego wniosku podatnika. W rozpatrywanej sprawie w związku z ustaleniem, że jedna z należących do Podatnika działek gruntu nie jest gruntem ornym (działka nr [...]), ale gruntem oznaczonym jako "dr" - droga (grunt pozostały) zobowiązany był wymierzyć za nią podatek od nieruchomości, zgodnie ze stawkami podatku ustalonymi w ww. uchwale. Podatnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Kolegium, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1) niedostarczenie Skarżącemu, jako stronie, należnego mu odpisu stanowiska organu I instancji, zajętego w postępowaniu przed Kolegium; 2) niedostrzeżenie lub celowe powielenie błędu formalnego w nazwie organu podatkowego - jest "Burmistrz B.", zamiast zgodnie z ustawą - "Burmistrz Miasta i Gminy w B."; 3) wadliwość wywodów zawartych w decyzji Kolegium, które byłyby słuszne, gdyby odnośnie spornego terenu obowiązywała aktualna decyzja o warunkach jego zabudowy i zagospodarowania, a taka obecnie nie istnieje, gdyż decyzja wydana w 2003 r. utraciła swoją moc obowiązującą z końcem 2013 r. Obecnie działki Skarżącego - w tym działka wyodrębnionej geodezyjnie, ale nieistniejącej drogi - ponownie posiadają funkcję rolną. Skarżący jako rolnik ma tam drogę polną, a te nie są objęte podatkiem; 4) interpretacja Kolegium nie opiera się na "nadrzędnej ustawie urbanistycznej". Geodezyjny podział nieruchomości, nie rodzi sam jako taki, skutków funkcjonalnych dla zagospodarowania podzielonych nieruchomości, musi bowiem być zmieniona ich funkcja, z dotychczasowej rolnej na inną, np. drogę ujętą najpierw w decyzji indywidualnej o ich zagospodarowaniu i zabudowie, (a nie tylko oznaczona funkcjonalnie w planie przestrzennym), a potem wyłączoną z użytkowania rolniczego; 5) błędy formalne, gdyż Kolegium nie ustosunkowało się do podniesionych w odwołaniu kwestii odnośnie: wskazania w decyzji organu I instancji nieprawidłowej powierzchni gruntów, niewskazania adresu, położenia i hipoteki nieruchomości Skarżącego, niepodania uzasadnienia dla wprowadzonych zmian w nakazie płatniczym w stosunku do lat poprzednich. Skarżący podniósł także, że podtrzymuje w całości treść odwołania z 28 marca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium za chybione uznało zarzuty skargi, wskazując, że kwestie planu zagospodarowania przestrzennego nie mają żadnego związku z wymiarem podatków rolnego i od nieruchomości, a nazewnictwo organu I instancji użyte w decyzji jest zgodne ze statutem gminy B. Kolegium zgodziło się jedynie, że faktycznie Skarżącemu nie przesłano pisma organu I instancji towarzyszącego odwołaniu, jednakże stwierdziło, że uchybienie to nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. W dniu 6 grudnia 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe Skarżącego z dnia 3 grudnia 2016 r., w którym – podtrzymując dotychczasowe żądania – Skarżący uszczegółowił swoje stanowisko w sprawie, a to (cyt.) "W związku z niedostatecznym ustaleniem stanu faktycznego co do obecnej (od 2014 r.) funkcji planistycznej mojej rolnej nieruchomości gruntowej, objętej przez Burmistrza Gminy podatkiem od nieruchomości, zamiast podatkiem rolnym oraz nieznajomością lub błędną interpretacją prawa urbanistycznego i podatkowego przez SKO w K.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Bezsporne jest, że Skarżący nabył w dniu 26 lutego 2003 r. działkę gruntu nr [...] o pow. [...] ha, sklasyfikowaną w ewidencji gruntów i budynków jako grunt orne klasy V (RV), która na wniosek Podatnika, decyzją Starosty [...] z dnia [...], została podzielona na 15 działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Działka nr [...] o pow. [...] ha sklasyfikowana została jako dogi (dr), pozostałe czternaście działek (działki nr: [...] - o łącznej powierzchni [...] ha sklasyfikowanych zostało jako grunty orne klasy V (RV). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako grunty oznaczone symbolem dr, prawidłowo zostały opodatkowane podatkiem od nieruchomości, według stawek jak za grunty pozostałe. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako grunty pozostałe – droga (działka nr [...] o pow. [...] ha), utraciły taki charakter w związku z utratą mocy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w związku z powyższym nie powinny podlegać podatkowi od nieruchomości, a podatkowi rolnemu jako jedna działka sprzed podziału. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części. Przystępując do rozpatrzenia spornej kwestii, w pierwszej kolejności należy odnieść się do znaczenia wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego - stosownie do przywołanej regulacji - organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwałę NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. II FPS 1/09, wszystkie orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków (por. wyroki I SA/Po 2018/15 z 9 czerwca 2016r., I SA/Go 126/16 z 20 lipca 2016r., I SA/Sz 526/16 z 27 lipca 2016r.). Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. II FPS 2/13 (dostępna: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, bez potrzeby zmiany samej ewidencji. W tym miejscu powołać należy tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2016r., sygn. akt II FSK 3935/13, którą w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie: " Uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, zawarte w niej dane można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Drugą kategorię stanowią natomiast dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 o.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków." Wobec powyższego, w rozpoznawanej sprawie dane dotyczące przeznaczenia gruntów zawarte w ewidencji gruntów i budynków bezwzględnie wiążą organy podatkowe. Nie było zatem możliwe przeprowadzenie dowodu przeciwko wypisowi z ewidencji gruntów i budynków przez organy podatkowe prowadzące postępowania w sprawie na podstawie art. 194 § 3 o.p.. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Zwrócić należy uwagę, że ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie. Natomiast to podatnicy podatku od nieruchomości powinni zgłaszać właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W sprawie niniejszej przedmiot opodatkowania ustalony został na podstawie wypisu z ewidencji gruntów i budynków, którego skuteczne prawne kwestionowanie w postępowaniu podatkowym nie było dopuszczalne. Postępowanie podatkowe, czy też postępowanie przed sądami administracyjnymi nie stanowi drogi do ustalania, kwestionowania lub weryfikowania danych z ewidencji gruntów i budynków będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Na rozstrzygnięcie sporu nie wpływa podnoszona przez Skarżącego okoliczność, utraty mocy decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działek będących własnością Skarżącego. Sama ta okoliczność nie spowodowała, że uległ zmianie wpis do ewidencji gruntów i budynków dla wydzielonej działki gruntu o nr [...] o pow. [...] ha. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 u.p.r. opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zatem przedmiotem opodatkowania tym podatkiem objęte są wyłącznie grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków, co oznacza, że obowiązkiem organu przy ustalaniu wymiaru podatku rolnego, jest także uwzględnienie danych zawartych i wynikających z tej ewidencji. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. W konsekwencji należało uznać, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania podatkowego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji wbrew zarzutom skargi spełnia wymagania wynikające z art. 210 § 4 o.p. Wbrew zarzutom skargi organ określił przedmiot opodatkowania, wskazując tak jak w ewidencji gruntów - obręb położenia nieruchomości – D., a z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że decyzja dotyczy należących do Podatnika, opisanych w niej, 15 działek gruntu położonych w gminie B. obręb D. miejscowość D. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nazewnictwo organu I instancji zgodne jest ze statutem Gminy B.. Uzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 227 § 2 o.p. z uwagi na niedoręczenie Skarżącemu stanowiska organu I instancji w sprawie zarzutów odwołania. Jednakże zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uchylenia decyzji tylko wtedy gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał w skardze, że taki wpływ na decyzję miała okoliczność niedoręczenia stanowiska organu I instancji, takiego też wpływu nie dostrzega także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Stąd zarzut skargi nie prowadzi do eliminacji decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a