I SA/Sz 58/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 listopada 2025 r. nr 9016-2025-000836-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r. oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2025 r., nr [...], Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z 5 stycznia 2024 r., nr [...], w sprawie przyznania S. K. (dalej: "producent", "strona", "skarżący") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, którą to przyznano producentowi: - jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność do bydła w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność do krów w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Decyzja Dyrektora ARiMR została podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2024.572; dalej: "k.p.a.") oraz art. 8, art. 14 ust. 1, art. 18 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U.2022.1775; dalej: "ustawa o płatnościach"), w następującym stanie sprawy. W dniu 8 czerwca 2024 r. producent złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, w tym – jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla krów i bydła. Do płatności zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Podczas kontroli administracyjnej wniosku producenta, w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] – [...] ha (dz. [...]), [...] – [...] ha (dz. [...]) oraz [...] – [...] ha (dz. [...]), na których zadeklarowano uprawę mieszanki strączkowo zbożowej, stwierdzono błąd o kodzie 4938, polegający na tym, że działki te zostały zadeklarowane przez innych producentów, a tym samym – działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej. W odpowiedzi na wezwania Kierownika ARiMR z 15 kwietnia 2021 r. do złożenia wyjaśnień odnośnie do ww. działek i z 4 stycznia 2023 r. do złożenia całości dokumentacji z postępowania sądowego w zakresie o dział spadku, producent przedłożył organowi I instancji: odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 29 października 2020 r., [...], o dział spadku, z którego wynika, że stronie przyznano na wyłączną własność m.in. działki nr [...], [...] oraz [...] (pkt I ppkt 1c postanowienia); postanowienie Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy z 26 maja 2021 r., [...], z którego wynika, że własność działek nr [...], [...] oraz [...] nie został przyznana S. K. (zmiana brzmienia pkt II ppkt 1c postanowienia z 29 października 2020 r.), natomiast została przesądzona na rzecz A. K., M. K. i M. K.. W dniu 14 lutego 2023 r. przesłuchano producenta, który zeznał, że sporne działki zostały uprawione przez jego pracowników oraz osobiście przez niego. W marcu 2021 r. wykonał talerzowanie, nawożenie obornikiem. Działki [...] i [...] były nawożone gnojowicą, potem w kwietniu 2021 r. pomiędzy 5-10 kwietnia były gruberowane, następnie obsiane. Na działkach uprawiane była mieszanka strączkowo-zbożowa w składzie: jęczmień, owies, groch i wyka z przeznaczeniem na kiszonkę dla krów mlecznych. Na przedmiotowych działkach następnym zabiegiem był zbiór plonów, który odbył się w ostatnich dniach czerwca 2021 r. Szacunkowy zbiór z jednego hektara wynosi około 40 ton zielonej masy. Na polu internowała policja ze względu na zgłoszenie o podejrzeniu kradzieży. Zeznał także, że prowadzi rejestr zabiegów agrotechnicznych, który nie posiadał ze sobą w dniu przesłuchania. Zasiew był dokonany z własnego materiału siewnego uzyskanego ze swojego gospodarstwa. Nadto podał, że uprawa na spornych działkach została skoszona przez jego pracowników, własnym sprzętem. Plon z pola w postaci zielonej masy wożony był na pryzmę znajdującą się na działce nr [...] obręb G.. Usypana z zielonej masy pryzma była usypywana w okresie od końca czerwca do maksymalnie 5 lipca 2023 r. Następnie całość została przykryta folią. Strona zeznała, że świadkami wykonywanych prac agrotechnicznych byli pracownicy oraz rodzina. W trakcie wyjaśnień producent podał, że opłacał podatek gruntowy w części równej udziałowi w masie spadkowej po zmarłym ojcu J. K. zgodnie z nakazem płatniczym z Urzędu Gminy w B.. Oznajmił także, że ubiegał się o zwrot podatku akcyzowego do Urzędu Gminy w B., lecz nie określono jednoznacznie czy zwrot podatku akcyzowego obejmuje przedmiotowe działki, gdyż wyliczenia dokonuje Urząd Gminy. Oświadczył, że jest jedyną osobą, która podejmowała decyzje co będzie uprawiane i gdzie. Zeznał też, że sporne grunty były użytkowane przez niego od 2001 r. i to on był jedyna osobą, która podejmowała decyzje co będzie uprawiane i gdzie, natomiast decyzja o uprawie i deklarowaniu do płatności spornych działek została podjęta po postanowieniu Sądu z 29 października 2020 r. Strona zeznała również, że dopłaty były pobierane przed 2021 r. przez jego matkę A. K.. W dniu 13 marca 2023 r. producent przedłożył dwie strony wykazu działań agrotechnicznych wskazujący zakres działań dokonywanych w okresie od marca do czerwca 2021 r. na spornych działkach [...] (dz. ew. nr [...]) oraz [...] (dz. ew. nr [...] i [...]). W wykazie tym wskazano m.in. termin oraz rodzaj wykonanego zabiegu, i tak: a) na działce [...]: 20 marca 2021 r. nawożenie organiczne oraz talerzowanie, 7 kwietnia 2021 r. gruberowanie, 15 kwietnia 2021 r. siew, 30 czerwca 2021 r. koszenie i zbiór kiszonki; b) na działce [...]: 19 marca 2021 r. nawożenie organiczne oraz talerzowanie, 7 kwietnia 2021 r. gruberowanie, 15 kwietnia 2021 r. siew, 29 czerwca 2021 r. koszenie i zbiór kiszonki. Postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. organ I instancji włączył do materiału dowodowego zaświadczenie wydane przez Komendę Powiatową Policji w S. – Posterunek Policji w B. z 8 sierpnia 2021 r. o telefonicznym zgłoszeniu 11 lipca 2021 r. przez M. K. kradzieży plonów (mieszanki strączkowo-zbożowej) z działek nr [...], [...] i [...] przez S. K., który nie dysponuje prawem własności, oraz protokoły z przesłuchań przeprowadzonych w Biurze Powiatowym ARiMR w S.: z 14 lutego 2023 r. A. K. – jako strony postępowania z jej wniosku, z 6 kwietnia 2023 r. M. N. – świadka w postępowaniu A. K., z 7 lipca 2023 r. M. K. – świadka w postępowaniu A. K.. Z protokołów tych wynika w szczególności, że: 1. Pomiędzy producentem a A. K. (matka strony) i M. K. (brat strony) istnieje spór dotyczący m.in. spornych działek. 2. A. K. zeznała, że sporne działki są przez nią użytkowane od 2001 r. po śmierci męża i były zgłaszane do płatności od momentu zarejestrowania gospodarstwa w ARiMR. Wszystkie decyzje dotyczące upraw w gospodarstwie podejmowane są razem z synem M. i córką M. , natomiast realizowana uprawa wynika z planu rolnośrodowiskowego. W związku z obsianiem spornych działek przez S. K., jej syn M. zgruberował przedmiotowe działki. Syn M. na przedmiotowych działkach wykonał zabiegi agrotechniczne w postaci: gruberowania, siewu agregatem za pomocą sprzętu którego właścicielem jest M. N.. Było to w drugiej połowie kwietnia 2021 r. Była to uprawa mieszanka zbożowo strączkowa (w składzie owies, jęczmień i groch). Świadkami wykonywania czynności na spornych działkach był M. N., który przywiózł na działki materiał siewny i R. L., właściciel sąsiednich działek. M. N. był świadkiem gruberowania istniejącej już uprawy i siewu mieszanki strączkowo-zbożowej. A. K. zeznała, że plon ze spornych działek skosił S. K. około 15-30 czerwca 2021 r. (dokładnej daty nie pamięta), o czym poinformowano Policję. W związku z zabraniem plonu, nie skorzystała ze swojego sprzętu. A. K. dostarczyła w dniu 20 lutego 2023 r. rejestr działań agrotechnicznych, z którego wynikało, że ostatnim dniem, w którym A. K. wykonywała zabiegi agrotechniczne na spornych działkach, był 27 kwietnia 2021 r. i był to zabieg wałowania. 3. M. N. (brat A. K.) zeznał, że w kwietniu 2021 r. był świadkiem gruberowania na działkach [...] i [...] – prace te wykonywał M. K., korzystając z jego sprzętu, a o gruberowaniu działki [...] został uprzedzony przez M. K.. Przy czym w ocenie świadka stan pól nie wskazywał na uprzednie wykonanie żadnych zabiegów agrotechnicznych oraz nie widział żadnej uprawy. Był także świadkiem siewu na działkach [...] i [...]. Zeznał, że M. K. wziął przyczepę mieszanki zbożowo-strączkowej (owies, jęczmień, grochopelucha, wyka) na siew. Osobiście dostarczył na wskazane działki mieszankę strączkowo-zbożową. Potwierdził także, że widział uprawę po wschodach i była nieco zagęszczona. 4. M. K., na pytanie organu w zakresie złożonego w dniu 21 kwietnia 2021 r. oświadczenia o obsianiu spornych działek przez S. K. oraz powodów dla którym miąłby świadek ponownie obsiewać sporne działki, zeznał, że mimo złożonego uprzednio oświadczenia według niego działki [...],[...] i [...] nie były obsiane przez S. K., ponieważ wykonując prace agrotechniczne gruberem pole wyglądało jak po okresie zimowym. Świadek potwierdził także czynności związane z transportem materiału siewnego oraz siewem zgodnie z protokołem przesłuchania M. N.. Na zadane pytanie: "Czy posiada Pan informację - kto skosił uprawę na spornych działkach, jakim sprzętem, data zabiegu agrotechnicznego oraz kto zabrał plon jeżeli tak to czy było to siano czy zielonka?", świadek zeznał, że notatka policyjna dotyczy 11 lipca 2021 r. i dotyczyła kradzieży plonu ze spornych działek przez S. K.. Nie wie, jakim sprzętem dokonał zabiegu, ale plon zebrał S. K.. Były to plony należące do mamy. Zabieg koszenia został zauważony w dniu 11 lipca 2021 r. była to zielonka a nie siano. Zgłoszony został fakt kradzieży w dniu koszenia przez S. K., koszenie zgodnie z wydanym zaświadczeniem z Posterunku Policji w B. miało miejsce 11 lipca 2021 r. Interwencja był przeprowadzona na działkach [...] i [...], a podczas interwencji uprawa była w trakcie koszenia i zbierania. Świadek nie był w stanie określić ile było skoszone i zebrane, był zajęty interwencją. Nakazano zaprzestać koszenia. W asyście policji sprzęt zjechał z pola, po około dwóch-trzech godzinach zaczął się ponowny zbiór pozostałej zielonki. Działka [...] została skoszona później tego samego dnia, o czym poinformować miał policję - Dyżurny policji poinformował, że została sporządzona notatka z wcześniejszej interwencji na polu i mamy czekać na kolejne czynności i nie wysłał kolejnego patrolu. Na polu policjanci przyjęli jedynie oświadczenie, a następnie udano się do miejsca gdzie przedstawiono postanowienie spadkowe i dokumenty sądowe – wyroki, apelacje oraz wniosek o płatności. Policjanci po zapoznaniu z dokumentami zakończyli interwencję. Świadek zeznał, że dokonał na spornych działkach zasiewu na powierzchni około 14 ha, który trwał około 1 dzień. W dniu 5 stycznia 2024 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję o przyznaniu stronie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do krów i bydła. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych nr [...] - [...] ha (dz. [...]), [...] - [...] ha (dz. [...]) oraz [...] - [...] ha (dz. [...]) - o łącznej powierzchni deklarowanej [...] ha, a co za tym idzie przyznanie płatności do powierzchni [...] ha. Jako podstawę wykluczenia działek z płatności organ wskazał naruszenie posiadania względem działek, co do których producent nie posiadał tytułu prawnego. Pismem z 22 stycznia 2024 r. producent wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w części dotyczącej nieprzyznania stronie płatności do działek nr [...], [...] oraz [...], zarzucając, że decyzja ta została wydana w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego, co było skutkiem naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W ocenie organu II instancji, organ I instancji zasadnie ustalił i przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł do powierzchni stwierdzonej [...] ha z zastosowaniem współczynnika korygującego, płatność redystrybucyjną (dodatkową) w wysokości [...] zł do powierzchni maksymalnej 27 ha (zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach) z zastosowaniem współczynnika korygującego, płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł do powierzchni stwierdzonej [...] ha z zastosowaniem współczynnika korygującego, płatności do krów w wysokości [...] zł do ilości maksymalnej 20 sztuk z zastosowaniem współczynnika korygującego oraz płatności do bydła w wysokości [...] zł do ilości maksymalnej 20 sztuk z zastosowaniem współczynnika korygującego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w odniesieniu do kwestii wykluczenia z płatności trzech spornych działek, organ II instancji przywołał na wstępie treść art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 24 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.347.608 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013"), oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii europejskiej z 17 grudnia 2020 r., C-216/19 (WQ przeciwko LAND BERLIN, LEX nr 3095408). Na tej podstawie organ stwierdził, że w przypadku spraw spornych, aby uzyskać płatności, spełnić należy oba warunki, tzn. zarówno użytkować grunty rolniczo jak i posiadać do nich tytuł prawny (zgodę – art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach). Zgoda taka nie jest wymagana jedynie wówczas, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy (art. 18 ust. 2 in fine ustawy o płatnościach), a z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów (bądź ww. zgody), to nie przysługuje mu płatność, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów. Organ II instancji przywołał okoliczności badanej sprawy, a w tym wskazał, że w sprawie niesporne jest, iż: 1. Strona użytkowała działki nr [...], [...] oraz [...] przed 2021 r., co potwierdzała również druga strona konfliktu. 2. Postanowieniem z 29 października 2020 r. Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny - o dział spadku, [...], stronie w przyznano prawo własności między innymi nieruchomości niezabudowanej położonej w G. składającej się z działek [...], [...], [...] na wyłączną własność. Postanowienie to zostało w dniu 7 stycznia 2021 r. (data wpływu) zaskarżone. 3. Na podstawie powyższego postanowienia (mimo jego zaskarżenia przez uczestników postępowania) strona wykonała na spornych działkach w okresie marzec-kwiecień zabiegi agrotechniczne w postaci: nawożenia organicznego, talerzowania, gruberowania oraz siewu mieszanki strączkowo zbożowej, co potwierdziła również A. K. w protokole z przesłuchania poprzez wskazanie na złożone w dniu 21 kwietnia 2021 r. oświadczenie (niebędące częścią przedmiotowych akt sprawy), że S. K. obsiał przedmiotowe działki. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że faktów tych nie neguje, jak i nie negował tego również organ I instancji, stąd brak jest podstaw do przeprowadzania postępowania w zakresie wnioskowanym przez stronę w treści odwołania, w tym przesłuchania świadków na okoliczność użytkowania gruntu. 4. Postanowieniem Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy z 26 maja 2021 r., [...], o dział spadku, na skutek apelacji wnioskodawców i uczestnika od ww. postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 29 października 2020 r. – prawo własności zostało przeniesione na rzecz A. K., M. K. oraz M. K.. 5. Niezależnie od powyższego, mimo orzeczenia o utracie posiadania spornych działek, strona zadeklarowała je do płatności w złożonym w dniu 8 czerwca 2021 r. wniosku, a także dokonała zbioru ze spornych działek co potwierdziła również druga strona konfliktu. 6. Sąd Najwyższy wyrokiem z 25 kwietnia 2022 r., [...], odrzucił skargę kasacyjną strony (brak informacji o dacie złożenia tej skargi przez stronę) od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 26 maja 2021 r., przesądzając tym samym, że strona nie jest posiadaczem spornych gruntów. W ocenie organu II instancji, zabiegi w postaci gruberowania oraz siewu mogły również zostały wykonane przez drugą stronę konfliktu i to niezależnie od próby podważenia przez producenta tego faktu poprzez stwierdzenie, że rozstaw talerzy siewnych siewnika M. N. wynosi 12 cm a strony 15 cm, co mają potwierdzać zdjęcia uprawy po zbiorach. Kwestia ta nie jest możliwa to ustalenia, gdyż brak jest jakiejkolwiek informacji, jaki konkretnie sprzętem rolniczym zostało to wykonane przez drugą stronę konfliktu. Kwestia ta ma tutaj również drugorzędne znaczenie, gdyż to producent dokonując na gruncie uprawy i zbioru naruszała posiadanie przesądzone na A. K., a czynności związane ze zbiorem plonów z uprawy nie mały na celu przejęcia posiadania gruntów i ich użytkowania w danym roku kalendarzowym, ale związane były z poniesionymi kosztami ich obsiania na gruncie, co do którego strona utraciła posiadanie. Zaś okoliczności związane z ewentualnym uprawnieniem drugiej strony konfliktu do przyznania płatności nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Dyrektor ARiMR zaakcentował także fakt, że druga strona konfliktu podejmowała działania w celu zaprzestania naruszania posiadania, zgłaszając organom Policji kradzieży plonów, czego producent nie negował w toku prowadzonego postępowania. Dyrektor ARiMR podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że, mimo dokonania zasiewu i zbioru przez producenta, działki należało wykluczyć z płatności, gdyż de facto działania strony zmierzały do naruszenia posiadania na gruncie, który w dacie 31 maja 2021 r. nie był w jej posiadaniu, co jest jednym z warunków przyznania płatności. W jego ocenie, brak legitymacji producenta w zakresie posiadania gruntów wyklucza możliwość przyznania płatności i bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność posiadania tytułu prawnego w okresie wcześniejszym, na co miałoby wskazywać dołączone do odwołania postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 7 czerwca 2020 r., [...], oraz umowa użyczenia obowiązująca w latach 2004-2014 rok. Z kolei kwestie rozstrzygania sporów cywilnych między stronami nie należy do organów ARiMR. Podsumowując powyższe, organ II instancji stwierdził, że organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne z poszanowaniem art. 80 k.p.a. i zasadnie wykluczył z płatności działki nr [...], [...] oraz [...] o łącznej powierzchni deklarowanej [...] ha, pomniejszając powierzchnię deklarowaną do [...] ha. Pismem z 29 grudnia 2025 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora ARiMR, zarzucając jej naruszenie: 1. Przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ II instancji realnego obowiązku wyjaśnienia, kto faktycznie posiadał i użytkował sporne działki na dzień 31 maja 2021 r. i czy skarżący dysponował tytułem prawnym do użytkowania spornych działek, a w szczególności na odmowie przeprowadzenia wnioskowanych w odwołaniu dowodów (w tym dowodów osobowych i dokumentowych) mimo istnienia sporu co do kluczowych okoliczności faktycznych; - art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 140 k.p.a. (w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), polegające na tym, że organ II instancji – mimo formalnego rozpoznania odwołania – nie przeprowadził ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz w praktyce ograniczył się do zaakceptowania konkluzji organu I instancji i do przyjęcia apriorycznej tezy o braku tytułu prawnego skarżącego do spornych gruntów w dniu 31 maja 2021 r., bez rozstrzygnięcia sprzeczności dowodowych, bez uzupełnienia materiału w zakresie dowodów wnioskowanych w odwołaniu i bez oceny tego, który zaoferowano; - art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie nie zawiera przekonującej i weryfikowalnej rekonstrukcji faktów istotnych dla sprawy (w szczególności w zakresie posiadania na 31 maja 2021 r. i rzekomego tytułu prawnego skarżącego do spornych działek), nie wyjaśnia dlaczego odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a ponadto uzasadnienie zawiera twierdzenia wymagające oparcia w dokumentach urzędowych, których organ nie wskazuje (np. tezę o "zgłaszaniu Policji kradzieży plonów" i rzekomym braku zaprzeczenia temu przez skarżącego); - art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału, wyrażającą się m.in. w przyjęciu równolegle hipotezy, że skarżący faktycznie posiadał sporny grunt i wykonywał siew i gruberowanie oraz hipotezy, że kluczowe zabiegi (gruberowanie i siew) "mogły również zostać wykonane przez drugą stronę konfliktu", przy jednoczesnym stwierdzeniu, że nie jest możliwe ustalenie, kto i jakim sprzętem wykonywał te zabiegi, co w rezultacie skutkowało niewyjaśnieniem tej okoliczności w postępowaniu. 2. Przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 14 ust. 1 oraz art. 18 ustawy o płatnościach, polegające na utożsamieniu przesłanki posiadania z samym rozstrzygnięciem Sądu w przedmiocie współwłasności, a w konsekwencji na potraktowaniu skarżącego jako osoby faktycznie wykorzystującej sporne obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, w oparciu o cytowany przez organ II instancji wyrok TSUE C-216/19, mimo że w sprawie bezsporne jest (zdaniem organu II instancji), że skarżący w momencie wykonywania zabiegów (gruberowanie, siew) i zbiorów faktycznie posiadał sporny grunt, a z przedłożonych a nieocenionych przez organ II instancji dowodów wynika, że na dzień 31 maja 2021 r. skarżący wciąż miał tytuł prawny do użytkowania spornych gruntów. Na podstawie tak sformułowanego zarzutu podatnik wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, oraz kompleksowe zbadanie sprawy, przy uwzględnieniu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2026.143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy oraz uszczegółowił stawiane zarzutu, kładąc szczególny nacisk na nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanych dowodów W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2024.1267) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarga jest niezasadna, albowiem w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora ARiMR z 24 listopada 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 5 stycznia 2024 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na rok 2021. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zasadne jest stanowisko organu o braku podstaw do przyznania płatności do działek ewidencyjnych nr [...] - [...] ha (dz. [...]), [...] - [...] ha (dz. [...]) oraz [...] - [...] ha (dz. [...]), na których zadeklarowano uprawę mieszanki strączkowo zbożowej, ze względu na to, że na dzień 31 maja 2021 r. skarżący nie był w posiadaniu tych działek, albowiem nie legitymował się tytułem prawnym do tych działek. Natomiast zdaniem skarżącego we wskazanej dacie posiadał on te działki, gdyż je użytkował a czynił to na podstawie, przedłużonej z mocy prawa, umowy użyczenia z 15 maja 2004 r. W tak zakreślonych ramach sporu, sąd uznał, że organy w sposób uprawniony odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności do spornych działek. W tej sytuacji kluczowe dla rozstrzygnięcia spornej kwestii są przepisy ustawy o płatnościach, a w szczególności art. 8 ust. 1 i art. 18 ust. 1 i 2, które określają warunki, jakich musi dochować rolnik by nabyć prawo do wnioskowanych płatności. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 i 2 tej ustawy w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa przysługują posiadaczowi zależnemu. W przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku lub zwierzę jest przedmiotem współposiadania przez okres, w jakim posiadanie zwierząt jest warunkiem przyznania danej płatności, płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. Jak zaś stanowi z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi w 2015 r. jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 na 2015 r. i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Dzień ten nie może przypadać później niż ustalona w tym państwie członkowskim data zmiany wniosku o przyznanie pomocy. Niewątpliwie, na co słusznie wskazały Dyrektor ARiMR, przy dokonywaniu wykładni ww. przepisów istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, w którym to jednoznacznie wskazano, że (cyt.): "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu". Przytoczona teza została bowiem sformułowana na tle specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, analogicznej do sytuacji zaistniałej w badanej sprawie. Interpretacja przepisów ustawy o płatnościach, dokonana w duchu powołanego wyroku TSU, daje zatem podstawy do stwierdzenia, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności – oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów – jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym – w przypadku spraw spornych – aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 sierpnia 2024 r., I GSK 872/23, również stwierdzono, że gdy mamy do czynienia z rolnikiem faktycznie użytkującym dane działki rolne (tzw. kwalifikujące się hektary), niebędące własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej, w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z konfliktem krzyżowym, brak jest podstaw prawnych do ustalania, czy ów rolnik posiada tytuł prawny do deklarowanych działek. Natomiast ustalenie w toku postępowania administracyjnego, że względem konkretnej działki rolnej doszło do konfliktu kontroli krzyżowej, niezbędne jest posiadanie przez ubiegającego się o przyznanie płatności tytułu prawnego do użytkowanych gruntów. Stanowisko to sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. W świetle przytoczonych przepisów nie budzi więc wątpliwości, że organy zasadnie uznały, że warunkiem koniecznym do przyznania płatności do spornych gruntów wchodzących konflikt krzyżowy jest nie tylko użytkowanie tych gruntów, ale także posiadanie na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności. Przy czym, zdaniem sądu, tytuł ten nie może być ustalony w sposób dowolny ani – tym bardziej – przyjęty w sposób dorozumiany. W ocenie sądu, w niespornym stanie faktycznym sprawy, o ile skarżący wykazał, że użytkował sporne działki, o tyle brak jest podstaw do uznania, że na dzień 31 maja 2021 r. posiadał wymagany tytuł prawny do tych gruntów. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że postanowieniem Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy z 26 maja 2021 r., [...], zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z 29 października 2020 r., [...], o dział spadku w ten sposób, że własność działek nr [...], [...] oraz [...] nie została przyznana S. K., lecz przyznano ją na współwłasność (w częściach równych) na rzecz A. K., M. K. i M. K.. Powołane postanowienie Sądu Okręgowego stało się prawomocne automatycznie z chwilą jego wydania, a skarżącemu nie udało się go wyeliminować z obrotu prawnego (skarga kasacyjna od tego postanowienia został odrzucona). Zaakcentować także należy, że za taki tytuł nie mogła zostać poczytana, jak to wskazano w skardze, przedłużona przez usus umowa użyczenia z 15 maja 2004 r. ani też samo użytkowanie gruntów. W okolicznościach badanej sprawy, trudno zgodzić się z forsowanym w skardze stanowiskiem, że umowa użyczenia trwała co najmniej do 11 lipca 2021 r., tj. do dnia dokonania przez M. K. telefonicznego zgłoszenia na Policję kradzieży plonów (mieszanki strączkowo-zbożowej) z działek nr [...], [...] i [...] przez S. K.. Zauważyć bowiem należy, i co jasno wynika z akt sprawy, że pomiędzy skarżącym a pozostałymi spadkobiercami J. K. istnieje spór co do sposobu podziału składników masy spadkowej (w tym przedmiotowych działek) a spór ten datuje się już od 2019 r. (podjęcie przez matkę producenta radykalnych działań w zakresie rejestracji bydła, wzajemne wypowiedzenie sobie pełnomocnictw). Okoliczność, że skarżący, opierając się pierwotnie na nieprawomocnym postanowieniu z 29 października 2020 r. a następnie licząc na pozytywne rozpatrzenie jego skargi kasacyjnej, podejmował – wbrew woli matki i rodzeństwa – prace rolne na spornych gruntach nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że przed lipcem 2021 r. nie doszło do (cyt.) "dorozumianego odwołania (wypowiedzenia) użyczenia)". Zważyć też należy, że fakt nie może stanowić o tytule prawnym. Tytuł prawny to stosunek prawny wynikający z przepisów prawa. Przymiotem takiego stosunku w przypadku płatności musi być uprawnienie do posiadania gruntu. Podsumowując, wobec tak dokonanej wykładni przepisów prawa oraz tak poczynionych ustaleń, zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanych na 2021 r. płatności do trzech opisanych na wstępie działek. W odniesieniu zaś do sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sąd wskazuje, że nie wszystkie ze wskazanych przepisów k.p.a. znajdowały zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu, a zatem nie mogły one zostać naruszone. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jak zaś stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach – w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Z kolei, w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jak wynika z powyższego, stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., I GSK 1538/18; wyrok NSA z 8 sierpnia 2017 r., II GSK 710/17). Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., I GSK 1331/18). Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., I GSK 1367/18). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich, w tym płatności dla młodych rolników zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zatem przepisy te, dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, gdyż to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prane, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Nie mogły zatem w przedmiotowym postępowaniu zostać przez organy naruszone wskazane w zarzutach – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy jednak podkreślić, że ustawodawca w k.p.a. dokonał rozróżnienia pomiędzy rozpatrzeniem materiału dowodowego a jego oceną. O ile zatem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. dotyczący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie mają zastosowania w sprawie, tak zasada swobodnej oceny dowodów – wyrażona w art. 80 k.p.a. – już tak. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Analizując badaną sprawę, sąd nie dopatrzył się jednak naruszenia wskazanego przepisu. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, organy administracji dokonały w pełni swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, a w tym postanowień sądów cywilnych, zeznań strony i świadków, notatki policyjnej, wpisów w rejestrach działań agrotechnicznych – dochodząc na tej podstawie do słusznych i logicznych wniosków, które przedstawiły w uzasadnieniach decyzji, sporządzonych zgodnie z wymogami płynącymi z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Fakt, że ostateczny wynik powyższej oceny nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami. W ocenie sądu, organy obu instancji w sposób czytelny przedstawiły rekonstrukcję faktów istotnych dla sprawy, dochodząc do zasadnego wniosku, że jakkolwiek skarżących wykonywał zabiegi agrotechniczne na spornych działkach, to jednak na dzień 31 maja 2021 r. nie był w posiadaniu tych działek (nie miał do nich tytułu prawnego), co też musiało skutkować wyłączeniem powierzchni deklarowanych działek z wnioskowanych dopłat. Tak wyrażonej oceny w żaden sposób nie podważa podnoszony przez skarżącego zarzut, że w sprawie nie przeprowadzono innych dowodów osobowych i dokumentowych, celem m.in. rozstrzygnięcia wątpliwości odnośnie do tego, kto i jakie prace wykonywał na spornych gruntach. Podkreślić bowiem ponownie należy, że w warunkach, z jakimi mamy do czynienia w badanej sprawie (konflikt krzyżowy), samo użytkowanie gruntów jest niewystarczające do przyznania wnioskowanych płatności. Podsumowując, sąd nie stwierdził, by organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.