I SA/Sz 44/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej P. S. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ) stwierdził, że P. S. uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu K. z siedzibą w G. (organ I instancji) z 30 kwietnia 2025 r., odmawiającej przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ I instancji 30 kwietnia 2025 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie odmowy przyznania P. S. płatności ONW. Decyzja ta została doręczona P. S. 21 maja 2025 r. Strona złożyła odwołanie od wymienionej decyzji organu I instancji 5 czerwca 2025 r. o godzinie 23:42 przez portal e-PUAP. W związku z tym, że decyzja organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. została skutecznie doręczona 21 maja 2025 r., ustawowy termin 14 dni na wniesienie od niej odwołania upłynął 4 czerwca 2025 r. Wobec tego odwołanie złożone przez P. S. 5 czerwca 2025 r. jest spóźnione. Organ nawiązał do art. 129 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025.1691 - K.p.a.). Odnotował, że P. S. został prawidłowo pouczony o prawie, terminie i sposobie złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. Nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania w myśl art. 58 § 1, § 2 K.p.a. W przedstawionym stanie sprawy, zdaniem organu, należało zastosować art. 134 w związku z art. 129 § 2 K.p.a. i stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. P. S. (skarżący) złożył skargę na powyższe postanowienie organu. Nie sformułował konkretnych zarzutów. Uzasadniał, że decyzja organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. nie została skutecznie doręczona. Według skarżącego, w systemie ARiMR nie odebrał omawianej decyzji organu I instancji w dacie wskazanej przez organ. Tłumaczył, że "(...) 19 maja zadzwonił do mnie pracownik Biura Powiatowego Agencji informując, że niebawem mija mi czas na odwołanie. Z racji nie działającego prawidłowo systemu Ewniosek, kopia przedmiotowej decyzji została mi przekazana droga mailową dnia 19 maja 2025 r. (...)." Ponadto skarżący zaznaczył, że złożył pismo w sprawie nieprawidłowo działającego systemu doręczeń. W piśmie tym wystąpił do organu I instancji o wyjaśnienie: "1. Dlaczego w Państwa systemie nie dostarczono mi prawidłowo decyzji dot. mojej sprawy ? 2. Dlaczego system nie powiadamia poprzez sms lub email o oczekujących dokumentach 3. Dlaczego nawet w przypadku alertu w systemie o oczekującym piśmie przedmiotowy dokumentu Pdf nie ma i nie można pobrać. 4. Czy przedmiotowa sytuacja dotyczy tylko mojej osoby czy też zdarzała się podczas tej kampanii częściej i dotyczyła innych rolników." Nie otrzymał odpowiedzi. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu nie jest zgodne z prawem. Istota sporu skarżącego z organem koncentrowała się na trybie doręczenia decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r., na prawnej skuteczności tego doręczenia, w następstwie na dacie, od której należało liczyć ustawowy termin 14 dnia na złożenie odwołania przez skarżącego od wymienionej decyzji organu I instancji. Skarżący twierdził, że nie otrzymał decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. w dacie wymienionej przez organ, ale dopiero później, na skrzynkę e-mail. Z kolei organ przyjął, że decyzja organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. została skutecznie doręczona skarżącemu 21 maja 2025 r., zgodnie z treścią potwierdzenia doręczenia dokumentu. W myśl at. 10c ust. 3 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2025.1363 ze zm. - ustawa o ARiMR), jeżeli postępowanie administracyjne lub inne postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, wymiany korespondencji dotyczącej postępowania, w tym składania pism przez stronę postępowania i doręczania pism stronie postępowania, oraz wykonywania przez stronę postępowania innych czynności dotyczących postępowania, w tym podpisywania dokumentów, dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji zgodnie z ust. 7, pod warunkiem że strona tego postępowania wyraziła na to zgodę za pomocą tego systemu (ust. 3). Zgoda, o której mowa w ust. 3, jest: 1) równoznaczna z żądaniem doręczania pism stronie postępowania za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji; 2) skuteczna, jeżeli strona postępowania została pouczona o skutkach jej wyrażenia, w szczególności o tym, że wymiana korespondencji dotyczącej postępowania oraz wykonywanie przez stronę postępowania innych czynności dotyczących postępowania będą dokonywane zgodnie z ust. 7 (ust. 4). Warunek, o którym mowa w ust. 3, nie ma zastosowania do postępowań w sprawach dotyczących pomocy, do której mają zastosowanie przepisy rozdziałów 5 i 8 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (ust. 5). W postępowaniach dotyczących pomocy, do której mają zastosowanie przepisy rozdziałów 5 i 8 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, oraz w postępowaniach, w których strona postępowania wyraziła zgodę, o której mowa w ust. 3, strona postępowania, jej pełnomocnik lub jej przedstawiciel podają za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji numer telefonu lub adres poczty elektronicznej (ust. 6). Złożenie wniosku, wymiana korespondencji oraz wykonywanie innych czynności dotyczących postępowania za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji następują zgodnie z następującymi regułami: 1) do złożenia wniosku lub innego pisma oraz do wykonania innej czynności dotyczącej postępowania przez stronę postępowania nie jest wymagany podpis elektroniczny, ale ponowne uwierzytelnienie w tym systemie zgodnie z ust. 1 i 2 podczas odpowiednio składania pisma albo wykonywania innej czynności dotyczącej postępowania, a jeżeli wykonanie czynności dotyczącej postępowania polega na podpisaniu dokumentu, uznaje się, że ponowne uwierzytelnienie w tym systemie zgodnie z ust. 1 i 2 podczas wykonywania tej czynności jest równoznaczne z podpisaniem dokumentu; 2) załączniki do wniosku lub innego pisma dołącza się jako dokumenty utworzone za pomocą tego systemu, a w przypadku gdy stanowią dokumenty wymagające opatrzenia podpisem przez osobę trzecią, dołącza się je w postaci elektronicznej jako: a) dokumenty opatrzone przez tę osobę kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym albo podpisem zaufanym albo b) elektroniczne kopie dokumentów sporządzonych w postaci papierowej i opatrzonych przez tę osobę podpisem własnoręcznym, zapisane w formacie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 18 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; 3) stronie postępowania po wysłaniu wniosku lub innego pisma oraz po wykonaniu innej czynności dotyczącej postępowania jest wystawiane przez ten system potwierdzenie odpowiednio złożenia pisma oraz wykonania innej czynności dotyczącej postępowania, które zawiera unikalny numer nadany przez ten system oraz datę odpowiednio złożenia pisma oraz wykonania innej czynności dotyczącej postępowania; 4) datą wszczęcia postępowania na wniosek złożony za pomocą tego systemu jest dzień wystawienia potwierdzenia złożenia pisma, o którym mowa w pkt 3; 5) za datę złożenia pisma oraz wykonania innej czynności dotyczącej postępowania przez stronę postępowania uważa się dzień ponownego uwierzytelnienia w tym systemie zgodnie z ust. 1 i 2 podczas odpowiednio składania pisma albo wykonywania innej czynności dotyczącej postępowania; 6) stronie postępowania po otrzymaniu pisma w tym systemie jest wystawiane przez ten system zawiadomienie o otrzymaniu tego pisma, które jest przesyłane na numer telefonu lub adres poczty elektronicznej podane za pomocą tego systemu, oraz potwierdzenie otrzymania pisma zawierające unikalny numer nadany przez ten system oraz datę otrzymania pisma; 7) za datę doręczenia stronie postępowania pisma za pomocą tego systemu uznaje się dzień: a) potwierdzenia odczytania pisma przez stronę postępowania w tym systemie, z tym że strona postępowania uzyskuje dostęp do treści tego pisma i do jego załączników po dokonaniu tego potwierdzenia, b) następujący po upływie 14 dni od dnia otrzymania pisma w tym systemie, jeżeli strona postępowania nie potwierdziła odczytania pisma przed upływem tego terminu; 8) niewykonanie czynności dotyczącej postępowania przez stronę postępowania w terminie wyznaczonym w piśmie wzywającym do wykonania tej czynności jest równoznaczne z odmową jej wykonania; 9) decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne pisma doręczane stronie, sporządzone z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego Agencji, mogą zamiast podpisu zawierać imię i nazwisko wraz ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania (ust. 7). W świetle przytoczonego stanu prawnego należy zwrócić uwagę, że organ nie omówił przebiegu doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. w motywach kontrolowanego postanowienia. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że za datę doręczenia stronie postępowania pisma za pomocą systemu ARiMR uznaje się dzień potwierdzenia odczytania pisma przez stronę postępowania w tym systemie, z tym że strona postępowania uzyskuje dostęp do treści tego pisma i do jego załączników po dokonaniu tego potwierdzenia bądź dzień następujący po upływie 14 dni od dnia otrzymania pisma w tym systemie, jeżeli strona postępowania nie potwierdziła odczytania pisma przed upływem tego terminu. Organ nie wyjaśnił, czy w sprawie miał zastosowanie art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. a, czy lit. b ustawy o ARiMR; czy data doręczenia 21 maja 2025 r. oznacza w tym konkretnym przypadku potwierdzenie odczytania decyzji przez skarżącego, bowiem w potwierdzeniu doręczenia dokumentu widnieje zapis o dacie doręczenia bez żadnych dodatkowych informacji istotnych z punktu widzenia art. 10c ust. 7 pkt 7 ustawy o ARiMR. W szczególności organ nie omówił, po dokonaniu jakich konkretnych czynności ze strony skarżącego, potwierdzenie doręczenia dokumentu ujawniło datę i czas doręczenia korespondencji; czy zawsze data doręczenia ujęta w potwierdzeniu doręczenia dokumentu jest zgodna z datą potwierdzenia odczytania pisma przez stronę w rozumieniu art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. a ustawy o ARIMR; czy mogło dojść do sytuacji, w której potwierdzenie doręczenia dokumentu wykazywało datę doręczenia decyzji organu I instancji, a jednocześnie skarżący nie mógł zapoznać się z tą decyzją, nie miał do niej rzeczywistego dostępu, ewentualnie z jakich konkretnych przyczyn. Z art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. a ustawy o ARiMR wynika, że strona najpierw potwierdza odczytanie pisma, a dopiero w dalszej kolejności uzyskuje dostęp do treści tego pisma. Przy takim rozwiązaniu nie można z góry wykluczyć sytuacji, w której strona potwierdziła odczytanie pisma, ale następnie z różnych przyczyn nie mogła uzyskać dostępu do jego treści. Z potwierdzenia doręczenia dokumentu w postaci decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. wynika, że mógł zostać zastosowany tryb z art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. b ustawy o ARiMR (data powiadomienia o dokumencie to 6 maja 2025 r., data doręczenia 21 maja 2025 r. 00:00:00). Jednak tego organ nie omówił. Ważne jest, że także w takim przypadku organ miał obowiązek wykazać w motywach kontrolowanego postanowienia, że przez czas 14 dni skarżący miał obiektywną możliwość dostępu do treści decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. w systemie teleinformatycznym, a niewykonanie czynności z art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. a ustawy o ARiMR było wynikiem wyłącznie bierności skarżącego, nie zaś innych przeszkód. Tymczasem organ przemilczał ten aspekt sprawy. Ponadto organ nie odniósł się też do zastrzeżeń skarżącego dotyczących prawidłowości funkcjonowania systemu teleinformatycznego ARiMR. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie można z góry, arbitralnie wykluczyć nieprawidłowości w jego działaniu. Wszystkie powyższe kwestie wymagają od organu rzetelnej analizy i wyczerpującego omówienia na potrzeby prawidłowego wykazania, że decyzja organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. została doręczona skarżącemu zgodnie z prawem. Powołanie się przez organ wyłącznie na treść potwierdzenia doręczenia dokumentu, bez uprzedniego omówienia poszczególnych elementów doręczenia dokonywanego za pomocą systemu teleinformatycznego (kolejnych czynności dokonywanych przez organ I instancji, przez system teleinformatyczny, przez skarżącego), nie pozwalało na ocenę waloru wiarygodności tego dokumentu, jego zgodności z rzeczywistym i prawidłowym funkcjonowaniem systemu teleinformatycznego w tym konkretnym przypadku, przy doręczeniu skarżącemu decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. Stosownie do art. 124 § 2 K.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego lub służy od niego sprzeciw oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie. W dalszej kolejności według art. 10a ustawy o ARiMR, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81 (ust. 1). W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (ust. 1a). W świetle przytoczonych unormowań prawnych sąd ocenia, że organ dotychczas w istocie rzeczy dowolnie stwierdził uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. Zaniechał ustalenia i omówienia w motywach kontrolowanego postanowienia przebiegu doręczenia tej decyzji za pomocą systemu teleinformatycznego. W konsekwencji takiego zaniechania organu na obecnym etapie analizowanej sprawy nie można wykluczyć, że skarżący nie otrzymał decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. na warunkach art. 10c ust. 7 pkt 7 ustawy o ARiMR, bądź że otrzymał, ale w innej dacie. Warto również odnotować istotne znaczenie rozwiązania przyjętego w art. 81a § 1, § 2 K.p.a. Te przepisy nie zostały wyłączone przez art. 10a ustawy o ARiMR. Tak więc do organu należało rozważenie i omówienie zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, możliwości zastosowania tej zasady (bądź braku możliwości) przy rozpatrywaniu kwestii zachowania ustawowego terminu do złożenia odwołania. Każde stanowisko organu w tej materii wymagało uzasadnienia z perspektywy okoliczności faktycznych dotyczących funkcjonowania systemu teleinformatycznego i przebiegu doręczenia oraz twierdzeń, okoliczności przedstawionych przez skarżącego. W konsekwencji zaskarżone postanowienie organu nie mogło zostać zaakceptowane przez sąd z punktu widzenia prawa. Stwierdzenie, że skarżący utracił prawo do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. w wyniku upływu czasu wymagało od organu rzetelności, wnikliwości i obiektywizmu. Dotychczasowe postępowanie, argumentacja organu tych standardów rzetelności, wnikliwości i obiektywizmu nie spełniły. Należy podkreślić, że doręczenie decyzji nie jest tylko czynnością techniczną, ale ma istotne znaczenie z punktu widzenia praw i obowiązków strony postępowania, bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na wagę skutków prawnych, jakie wywołuje doręczenie decyzji, fakt, data, sposób doręczenia, istotne okoliczności towarzyszące doręczeniu nie mogą być przedmiotem założeń, domniemań. Ustawodawca powiązał skutki prawne tylko z takim doręczeniem rozstrzygnięcia organu I instancji, którego przebieg po pierwsze - odpowiada prawu, po drugie - został rzetelnie, wiarygodnie udokumentowany. W przypadku analizowanej czynności doręczenia decyzji organu I instancji istnieją tylko dwie możliwości: albo mamy do czynienia z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, a wówczas decyzja wchodzi do obrotu prawnego, albo gdy do takiego doręczenia nie doszło w efekcie naruszenia przepisów prawa regulujących tryb doręczenia, z kolei wówczas decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego i nie otwiera się ustawowy termin na złożenie od niej dowołania. Każda z tych możliwości wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia i wyczerpującego omówienia, czego dotychczas organ nie uczynił. W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm. - P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200, art. 209 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi (100 zł).