I SA/Sz 298/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2024 r. nr 9016-2024-000018-65110 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności ekologicznej na 2021 r., po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu koszalińskiego i miasta K. z siedzibą w K. z dnia 8 listopada 2023 r. nr 0306-2023-003630, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. C. kwotę [...]([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. i miasta K. w K. (organ I instancji) z [...] listopada 2023 r., mocą której organ I instancji, po wznowieniu postępowania administracyjnego: - uchylił decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie płatności ekologicznej za 2021 r.; - ponownie orzekł o częściowym przyznaniu tej płatności. Organ powołał się na art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.) i tłumaczył, że organ I instancji "pozyskał informację świadczącą o zawyżeniu przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do płatności. Na podstawie wykazu działek przekazanego Kierownikowi Biura w K. w dniu [...] lipca 2022 roku ustalono, że powierzchnia określona na podstawie ortofotomap wykonanych w roku składania ([...].10.2021 r.) wniosku stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność potwierdzającą nieprawidłową deklarację Strony." W dalszej kolejności organ motywował, że "na podstawie wykazu działek przekazanych Kierownikowi Biura w K. w dniu [...] lipca 2022 roku oraz na podstawie dopuszczonych jako dowód przez organ I instancji zdjęć ortofotomap z dnia [...].10.2021 roku z G. E., pozyskanych dopiero po wznowieniu postępowania, nieznanych organowi na dzień wydania decyzji, ustalono, że powierzchnia działki rolnej [...] deklarowanej na działce ewidencyjnej [...], co do której należy się płatność ekologiczna dla poszczególnych działek wygląda następująco: [...] ha, [...] [...] ha, [...] ha. Zatem powierzchnia wykluczona z płatności ekologicznej wynosi [...] ha. Z obrazu ortofotomapy można odczytać, że działka na dzień wykonania zdjęcia i w okresie późniejszym nie była użytkowana rolniczo i utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a tym samym powierzchnia wykluczona nie może zostać zaliczona jako powierzchnia użytkowana rolniczo. W odniesieniu do działki rolnej [...] deklarowanej na działce ewidencyjnej [...] powierzchnia, co do której należy się płatność ekologiczna wynosi [...] ha (wykluczono powierzchnię [...] ha). Z obrazu ortofotomapy można odczytać, że na działce na dzień wykonania zdjęcia nie była użytkowana rolniczo, widać, że prace związane z budowa drogi zostały rozpoczęte (teren został zabezpieczony ogrodzeniem ochronnym zabezpieczającym zatrzymanie przemieszczających się płazów i wymuszenie zmiany ich kierunku z ewentualnym naprowadzeniem ich do okresowych pułapek łownych, rozpoczęto prace związane z usunięciem humusu). Powyższe w sposób jednoznaczny wynika z obrazu ortofotomapy z G. E. z dnia [...].10.2021 roku gdzie na ww. działkach zlokalizowana jest budowa drogi ekspresowej [...] z wyraźnymi granicami pod budowę drogi. Wymienione okoliczności nie były znane Organowi I instancji w chwili wydania decyzji w pierwotnym trybie tj. w dniu [...].04.2022r. bowiem powierzchnie te zostały ustalone odpowiednio w dniu [...].06.2022r. dla działki [...] oraz w dniu [...].06.2022r. dla działki [...]. Tak więc nowe okoliczności, nieznane Organowi w dniu wydania decyzji, a istniejące na dzień wydania decyzji, są istotne dla sprawy i mają w konsekwencji wpływ na rozstrzygnięcie, tj. część powierzchni działek rolnych [...] podlegają wykluczeniu." "Organ I instancji przyjął w pierwotnie wydanej decyzji za wiarę, iż Strona użytkowała rolniczo działki ewidencyjne [...] oraz [...] na całości deklarowanych powierzchni, jednakże nowe okoliczności sprawy w sposób jednoznaczny wykluczyły możliwość całości ich uwzględnienia i konieczność wznowienia postępowania. W wyniku aktualizacji ortofotomap w 2021 roku i zaktualizowanych w oparciu o nią danych w LPIS, w tym określonego dla działek referencyjnej uwzględnionych przez wniosku, zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr [...] maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) został zmieniony." "Organ II instancji wskazuje, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w prawidłowy sposób wykluczył część powierzchni działki ewidencyjne [...] oraz [...] z prawa do przyznania płatności ekologicznej, ponieważ zastany stan faktyczny stwierdzony w październiku 2021 roku nie wskazywał na ich użytkowanie na całości powierzchni deklarowanej we wniosku." A. C. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu. Zarzucił, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, jak również przepisów prawa materialnego dotyczących przyznawania płatności. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z [...] listopada 2023 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Nie przedstawił uzasadnienia formułowanych zarzutów i wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu i decyzja organu I instancji z [...] listopada 2023 r. nie są zgodne z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.) sąd, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest związany wnioskami i zarzutami sformułowanymi w skardze (zastrzeżenia w tym zakresie nie dotyczą kontrolowanej decyzji). Tym samym na sądzie spoczywa ustawowy obowiązek uwzględnienia wszystkich naruszeń prawa istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy, niezależnie od stanowisk i toku argumentacji stron sporu zawisłego przed sądem. Realizując wspomniany wyżej ustawowy obowiązek, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W okolicznościach analizowanego wznowionego postępowania organy nie wykazały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Decyzja objęta wznowieniem została wydana [...] kwietnia 2022 r. Natomiast wymienione przez organy zdjęcia ortofotomap pochodziły z [...] października 2021 r. z G. E.. Jednocześnie organy nie wyjaśniły: - z jakich przyczyn zdjęcia te nie zostały pozyskane przed [...] kwietnia 2022 r.; - w jakich konkretnych okolicznościach i kto przekazał wykaz działek [...] lipca 2022 r., kiedy taki wykaz został sporządzony, w jakich okolicznościach, jakie konkretnie informacje zawierał, jakie było źródło tych informacji; - dlaczego powierzchnie działek zostały ustalone dopiero w czerwcu 2022 r., nie przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2022 r. Co więcej, organ w swojej argumentacji nawiązał do stanu faktycznego stwierdzonego w październiku 2021 r. W świetle powyższego na obecnym etapie sprawy okoliczności przedstawione przez organy prowadzą do stwierdzenia, że ewentualne luki, czy błędy w ustaleniach faktycznych należy wiązać z zaniechaniami pracowników organu I instancji przy wydaniu decyzji z [...] kwietnia 2022 r., nie zaś z przesłanką wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W dotychczasowej argumentacji organów nic nie wskazuje na to, aby obiektywnie nie mogły uzyskać wszystkich niezbędnych informacji o działkach na potrzeby rozstrzygnięcia wniosku o płatność decyzją z [...] kwietnia 2022 r., gdyby wyczerpująco wyjaśniły sprawę i skorzystały ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych. Jeśli natomiast organy dopuściły się zaniechań w tym zakresie, nie mogą podejmować prób uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Taka sytuacja nie może być uznana za przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego trzeba również wyjaśnić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, który z racji swojego szczególnego charakteru nie może zastępować zwykłego trybu postępowania przewidzianego przez ustawodawcę. Tymczasem w myśl art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2023.1199 - ustawa o ARiMR) środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej (art. 29 ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 1a). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c). W realiach analizowanego nadzwyczajnego postępowania organy nie wyjaśniły dlaczego, po wydaniu przez organ I instancji decyzji z [...] kwietnia 2022 r., nie zastosowały trybu przewidzianego w art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR, skoro przyjęły, że skarżący uzyskał płatność niezgodnie ze stanem faktycznym, w konsekwencji wbrew przesłankom ustanowionymi przez prawo. Nie omówiły, jakie konkretne względy faktyczne i prawne miały wykluczyć stosowanie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR. W świetle powyższego organy istotnie naruszyły art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i dowolnie pominęły znaczenie art. 29 ust. 1 i nast. ustawy o ARiMR. W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu. Jednocześnie istotne naruszenie przez organy przepisów postępowania spowodowało, że przedwczesna była kontrola legalności decyzji objętych skargą w zakresie sposobu zastosowania przesłanek przyznania płatności. Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji z [...] listopada 2023 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi ([...] zł).