I SA/Sz 201/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbietą Woźniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wyłączenie sędziego WSA Marzeny Kowalewskiej od rozpoznania sprawy ze skargi [...] o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 201/12 oddalającego skargę [...] na niewykonanie prawomocnego wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 577/11 przez Starostę [...] p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy.

Pismem z dnia 4 października 2016 r. skarżąca [...] złożyła wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Szczecinie [...] od rozpoznawania sprawy o sygn. akt SA/Sz 201/12, wskazując, iż jest ona osobą nieuprawnioną do orzekania jako wyłączona z mocy ustawy oraz pozwana za znęcanie się nad skarżącą, o dyskryminowanie, o krzywdzenie w orzeczeniu i o ustalenie poczytalności. Zarzucono także orzekanie z rasowej nienawiści albo w stanie niepoczytalności, formułowanie zdań w uzasadnieniach nacechowane agresywnością i niedozwolonymi interpretacjami prawnymi pozwalającymi na stwierdzenie, że personalnie wykonuje wobec strony postępowania z nienawiści, nazistowskie postępowanie i ochronę władzy. W dniu 25 kwietnia 2017 r. ww. sędzia Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła pisemne wyjaśnienie, w którym oświadczyła, że nie pozostaje ze skarżącą w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do bezstronności przy orzekaniu w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W art. 18 § 1 p.p.s.a. ustawodawca umieścił, konstytucyjnie zagwarantowane (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) prawo do bezstronnego sądu poprzez instytucję wyłączenia sędziego z mocy samego prawa, w przypadku spraw: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Przesłanki wymienione w art. 18 p.p.s.a. opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Są to takie powiązania, że niezależnie od odczuć osób występujących, czy odczuć samego sędziego dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, by sędzia, co do którego zachodzą przesłanki z powołanego przepisu, nie orzekał w sprawie. (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., s. 230). W art. 19 p.p.s.a., ustawodawca ogólnie scharakteryzował przyczynę wyłączenia sędziego, przez odwołanie do stwierdzenia, że chodzi o okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wyłączenie sędziego, czy to z mocy prawa, czy na wniosek (sędziego lub strony), ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą (por. J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010 r., str. 76 -77). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 608/12, opubl. w Lex nr 1282364). Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień, przez sędziego którego wniosek dotyczy. Przy czym autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości obowiązana jest wykazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I OZ 266/08, opubl. w Lex nr 494282). Tymczasem z oświadczenia złożonego przez ww. sędziego wynika, że pomiędzy ww. sędzią a skarżącą nie zachodzi stosunek osobisty, który mógłby mieć wpływ na orzekanie w sprawie, jak i inne powody uzasadniające wyłączenie w trybie art. 18 czy art. 19 p.p.s.a. Wyjaśnienie to nie budzi żadnych wątpliwości w świetle materiału znajdującego się w sprawie, a skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie nie podała, ani nie uprawdopodobniła takich okoliczności, które podważałyby wiarygodność tego wyjaśnienia. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgodne w poglądach, że w sytuacji złożenia oświadczenia przez sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, wskazującego, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenie nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (patrz postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 896/10, opubl. w Lex nr 742152; postanowienie z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 89/13, opubl. w Lex nr 1282807). W innym orzeczeniu wskazano, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2011 r., sygn. I OZ 314/11, opubl. w Lex nr 795303; postanowienie NSA z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 147/12, opubl. w Lex nr 1121100). Podkreślić należy, że wątpliwość, o której jest mowa w art. 19 p.p.s.a., co do bezstronności sędziego, musi wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów. Wątpliwość ta musi być przy tym realna, a nie potencjalna, nie wystarczy zatem samo subiektywne podejrzenie czy odczucie strony, co do braku bezstronności sędziego. Chodzi tu o udowodnienie zaistnienia takich powodów (okoliczności), będących w związku przyczynowym z osobą skarżącego lub też jego sprawą, a osobą sędziego, iż prawdopodobnym jest, że sędzia może okazać się nieobiektywny w swej ocenie. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym (por. postanowienie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12, opubl. w Lex nr 1107908). Niedopuszczalne jest natomiast formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 1044/12, opubl. w Lex nr 1240762; postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12 opubl. w Lex Lex nr 1274472). Argumentacja skarżącej jak i akta sprawy nie potwierdzają, aby ww. sędzia posiadał jakiekolwiek subiektywne nastawienie do strony. Wywodzenie przez skarżącą, że ww. sędzia działa na szkodę skarżącej poprzez dyskryminowanie jej, znęcanie się nad nią orzekanie z rasowej nienawiści, nazistowskie postępowanie, stanowi jedynie osobistą ocenę strony, niestanowiącą o wystąpieniu obiektywnej przesłanki wyłączenia ww. sędziego. Również podejmowanie w toku postępowania sądowego czynności, które nie satysfakcjonują skarżącej, nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Ponadto z urzędu Sądowi wiadomo, że sędzia [...] nie otrzymała odpisu pozwu w żadnej sprawie z powództwa [...], zatem nie przysługuje jej status osoby pozwanej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Reasumując Sąd stwierdził, że wywody [...] nie uzasadniają wyłączenia wymienionego sędziego z mocy samego prawa (art. 18 p.p.s.a.) lub na wniosek (art. 19 p.p.s.a.) od rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd, w całokształcie akt postępowania sądowego, również nie dopatrzył się takich powodów. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 § 1 - § 3 i art. 19 p.p.s.a., postanowił orzec, jak na wstępie.