I SA/Sz 181/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od towarów i usług za II, III, IV kwartał 2012 oraz I kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata z urzędu.

Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E A. N., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że do dnia 1 sierpnia 2017 r. utrzymywał się z prac dorywczych na terenie [...], nie była to praca stała. Od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia dzisiejszego skarżący pozostaje na zasiłku chorobowym w związku z wykryciem dwóch chorób nowotworowych (rak nerki i węzłów chłonnych), przebytą operacją usunięcia nerki i chemioterapią. Pozostaje pod stałą kontrolą lekarską przez okres trzyletni w celu uniknięcia ewentualnych przerzutów i odbywa rehabilitację. Rokowania co do czasu leczenia i skutków nie są pewne. Otrzymywany zasiłek chorobowy w kwocie [...]euro nie wystarcza skarżącemu na pokrycie wszystkich wydatków związanych z leczeniem i pobytem na terenie [...]. Kwota [...]euro jest przeznaczana na opłacenie wynajmowanego pokoju w hotelu robotniczym w wysokości [...] euro na miesiąc, opłacenie chemioterapii i leków w kwocie [...]euro, koszty wyżywienia i dojazdów do kliniki onkologicznej na terenie [...] ok. [...] euro miesięcznie, opłacenie zaległych alimentów oraz pomoc finansową dla uczącego się syna w kwocie ok. [...] euro miesięcznie. Skarżący wskazał również, że w utrzymaniu pomagają jemu rodzice (w wieku 85 i 88 lat), którzy otrzymują niewysokie emerytury. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych. Skarżący do wniosku dołączył dokumenty medyczne w języku niemieckim potwierdzające hospitalizację oraz podjęte leczenie, wyjaśniając że nie jest w stanie przedstawić ich tłumaczenia na język polski ze względu na wysokie koszty, spowodowane skomplikowanym językiem medycznym. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2018 r. wzywające go do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. W ww. wezwaniu pouczono skarżącego, że w przypadku niezłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie 10-cio dniowym wniosek zostanie rozpoznany na podstawie akt sprawy, a więc dokumentów złożonych wraz z formularzem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ 104/84, Lex nr 8623). Mając na uwadze, że skarżący obecnie nie pracuje, pobiera zasiłek chorobowy w kwocie [...]euro, który przeznacza w całości na konieczne wydatki, w tym na chemioterapię, leki i rehabilitację (w związku z chorobami nowotworowymi, operacją) oraz alimenty, a ponadto posiada zaległości z tytułu alimentów, przyjąć należy, iż wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, pomimo że nie nadesłał dokumentów wskazanych w piśmie referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2018 r. Referendarz dał wiarę powyższym oświadczeniom skarżącego, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej złym stanem zdrowia, nie posiada majątku, ani aktualnie żadnych oszczędności. Referendarz stwierdził, że bieżące dochody skarżącego, tj. ww. zasiłek chorobowy, przy wykazanych wydatkach, nie pozwalają skarżącemu na poczynienie oszczędności i na zapłatę wpisu od skargi ([...] zł) i ewentualnych dalszych kosztów sądowych, ani na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji referendarz ocenił, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Końcowo wskazać również należy, zgodnie z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.