I SA/Sz 1458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy

Skarżąca [...], po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jest rencistką i nie jest w stanie ponieść kwoty wpisu sadowego bez uszczerbku finansowego. Skarżąca otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto), i kwota ta stanowi jedyne jej źródło utrzymania. Wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, zaś w oświadczeniu majątkowym, że w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiada dom o pow. [...] m kw. (rok budowy [...]), mieszkanie o pow. [...] m kw. w Rogowie, gospodarstwo rolne w [...] o pow. [...] ha, dom wczasowy o pow. [..] m kw., samochód [...]. Mąż skarżącej posiada samochód rok prod. [...]. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżąca wpisała dochody z renty w kwocie [...] zł oraz dochody z działalności gospodarczej męża w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączono kopię legitymacji emeryta rencisty. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej, pełnomocnik skarżącej nadesłał: 1. oświadczenie skarżącej z którego wynika m.in, że mieszkanie w [...] nie przynosi żadnych dochodów, od 5 lat jest użytkowane nieodpłatnie przez córkę skarżącej i jej wnuczkę, a także, iż dochodów nie przynosi posiadane gospodarstwo rolne, nie jest tam prowadzona produkcja rolna ani nie jest dzierżawione; odnośnie domu o pow. [...] m kw. skarżąca wyjaśniła, że mieszka w nim również brat syn nieżyjącego brata skarżącej, który partycypuje w kosztach utrzymania w kwocie [...]zł miesięcznie; 2. zaświadczenie banku o posiadanym przez skarżącą rachunku i wpływach na ten rachunek kwot z tytułu renty ZUS w wysokości [...] zł netto miesięcznie, a także raport z obrotów "Ma" na tym koncie z saldem końcowym na dzień [...] r. w kwocie [...] zł; 3. zaświadczenie Banku o posiadanym przez męża skarżącej rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, zawierające informacje o zadłużeniu w wysokości [...] zł, o blokadzie konta od dnia [...] r. z tytułu należności ZUS na kwoty [...] zł, a także o zadłużeniu na karcie kredytowej w kwocie [...] zł; 4. trzy wyciągi z rachunku posiadanego przez skarżącą i jej męża w [...]za okres od [...] r. do [...] r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł; a także historia tego rachunku za okres od [...] r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł; 5. faktury VAT za energię elektryczną, za gaz, naliczenie za wywóz odpadów komunalnych; 6. zestawienie transakcji dla kart kredytowych posiadanych w banku za okresy od [...] r., z całkowitym zadłużeniem na koniec tego okresu w kwocie [...] zł; 7. kopię rocznego zeznania podatkowego męża skarżącej za [...] r., w którym zadeklarował łączne przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł; 8. wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] r. do [...] r., z którego wynika, że mąż skarżącej uzyskał przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł. Na podstawie powyższego stanu faktycznego, referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r., nie uwzględnił wniosku [...] i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej prawidłowo złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym wniósł o cofnięcie postanowienia i przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącej nie podniósł żadnych nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, zwracając jedynie uwagę, że zobrazowana przedłożonymi dokumentami i oświadczeniami sytuacja finansowa wyraźnie wskazuje na niemożność uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem skarżącej, posiadanie majątku nie jest dowodem na to, że istnieje finansowa zdolność do uiszczenia określonej kwoty w ustalonym czasie. Ponadto wskazano, że skarżąca nie ma możliwości swobodnego dysponowania swoim majątkiem z uwagi na trwające postępowanie podatkowe za 2008, 2009, 2010 oraz dokonane wpisy w dziale IV hipoteka. W ocenie strony, nie może ona zatem także na "wezwanie" zbyć, wydzierżawić części majątku i uzyskać kwotę pieniężną ze względu na czas i brak na dzień dzisiejszy nabywcy. W tym stanie odmowa przyznania prawa pomocy powoduje ograniczenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Oceniając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, iż znajduje się w wyżej opisanej sytuacji. Mając bowiem na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca powinna zatem partycypować w kosztach sądowych niniejszego postępowania. W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla takiej oceny sytuacji majątkowej skarżącej ma uzyskiwanie dochodu ze świadczenia rentowego, dochodów przez jej męża z działalności gospodarczej, ale także posiadanie znacznego majątku w postaci domu o pow. [...] m kw. (rok budowy [...]), mieszkania o pow. [...] m kw. w [...], gruntów rolnych w [...], domu wczasowego o pow. [...] m kw., dwóch samochodów osobowych o wartości powyżej [...] euro. Wskazać należało, że prowadzona przez męża skarżącej działalność gospodarcza pomimo podniesionych przez skarżącą problemów (zadłużenia) jest działalnością znacznych rozmiarów, o dobrej kondycji finansowej, o czym świadczą ustalenia poczynione na podstawie strony internetowej, oferującej miejsca noclegowe w Domu Wczasowym. Wynika, bowiem z tych informacji, że [...] w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oferuje najem 4 pokoi (1-, 2-, 3-, 4- osobowych) w cenie [...] zł, apartamentu w cenie [...] zł oraz mieszkania 3-pokojowego w cenie [...] zł. Nie negując faktu sezonowego charakteru działalności, zdaniem Sądu, ze względu na wielkość i rodzaj posiadanego obiektu skarżąca i jej mąż mają możliwość uzyskiwania z tego źródła dochodów środków pieniężnych w kwotach wyższych niż wykazywane. Nie sposób też podzielić argumentów o braku dochodowości pozostałych posiadanych nieruchomości, ponieważ brak w chwili obecnej gospodarczego ich wykorzystywania obciąża ich właściciela (współwłaściciela) i nie może stanowić atrybutu do uzyskania zwolnienia od kosztów, które w efekcie oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli jako podatników. Co do zasady bowiem skarżący posiadający jakikolwiek majątek powinien partycypować w kosztach postępowania. Biorąc bowiem pod uwagę majątek skarżącej i jej męża, w postaci wyżej opisanych nieruchomości, można zatem poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Analiza zatem całościowa sytuacji finansowej i majątkowej rodziny skarżącej nie doprowadziła do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Nie sposób bowiem racjonalnie przyjąć, aby skarżąca znajdowała się w stanie ubóstwa. Posiadany przez skarżącą majątek znacznej wartości – dom, nieruchomość rolna, dom wczasowy, mieszkanie, dwa samochody osobowe, nawet przy braku oszczędności i przejściowych trudnościach finansowych, umożliwia planowanie wydatków i pozwala na poniesienie przez skarżącą kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.