I SA/Sz 1124/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. S. z ograniczoną odpowiedzialnością P. S. komandytowo – akcyjna z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz [...], o odmowie przyznania prawa pomocy.

Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E W związku ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Sz [...], w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł, Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, Spółka podała, że prowadzi działalność w zakresie następujących symboli PKD: 45, 46, 77, 82.9, 47, 58.2, 62.0, 64, 92.Z, 70, 73, 74, 82.1., 82.9, [...], [...], [...] Wyjaśniła, że ze względu na sytuację majątkową i finansową nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na skutek prowadzonych postępowań kontrolnych i podatkowych przeciwko Spółce zostały podjęte czynności, które zakłóciły proces restrukturyzacji projektu deweloperskiego i zagroziły jej egzystencji. Spółka zwróciła także uwagę, że organy podatkowe określiły jej kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty w wysokości [...] zł, zaś decyzja jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Spółce odmówiono udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej, co uniemożliwiło prowadzenie jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Spółka nie osiąga przychodów z działalności umożliwiających pokrycie kosztów własnych, a tym bardziej pokrycie kosztów sądowych nawet w części. Zdaniem Spółki, taka sytuacja nie jest spowodowana czynnikami zależnymi od woli Spółki, a nawet takimi, które można by przewidzieć. Wskazano także, że Spółka dokonała sprzedaży nieruchomości, zaś zapłata nastąpiła poprzez objęcie obligacji wyemitowanych przez nabywcę nieruchomości. Mimo że nie doszło pomiędzy stronami transakcji do przepływów pieniężnych, doszło do bezpodstawnego uznania czynności za pozorną i określenia kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o VAT. Jedynie udzielenie Spółce prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, umożliwi podjęcie obrony swych praw i umożliwi usunięcie z obrotu prawnego decyzji, które jej zdaniem zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, kapitały własne [...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, za ostatni rok obrotowy wykazała stratę w wysokości (-) [...] zł; Spółka wskazała, że nie posiada rachunku bankowego. Spółka podała też, że stan środków w kasie wynosi [...] zł, wierzytelności o charakterze cywilnym i publicznym wynoszą [...] zł; zobowiązania wymagalne wynoszą [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała: - kopię bilansu na dzień 30 czerwca 2017 r. oraz rachunku zysku i strat za okres 01.12.2016 – 30.06.2017; - oświadczenie głównej księgowej, w którym wskazano, że Spółka nie posiada aktywnych rachunków bankowych, a także, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie otrzymała ona dopłat od wspólników oraz że ich otrzymanie nie jest możliwe w bieżącym roku ze względu na ich obecną sytuację finansową; - zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 01.12.2016 r. do 30.06.2017 r.; - wyciąg z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT obejmujące III i IV kwartał 2017 r.; - raport kasowy za okres 01.09.2017 r. do 30.11.2017 r.; - oświadczenie pełnomocnika w zakresie: braku dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych; braku dopłat i brak dokumentów potwierdzających brak możliwości otrzymania dopłat; rodzaju zaległości objętych postępowaniami egzekucyjnymi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. W dniu 19 czerwca 2017 r. za pośrednictwem rachunku bankowego został uiszczony wpis od skargi w sprawie w kwocie [...]zł. Wobec powyższego, złożony w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 6 września 2017 r., kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ [...] oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ [...]). Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć zaś stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie, których orzekał sąd (referendarz sądowy) w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W niniejszej sprawie, zmiana okoliczności sprawy musi być więc oceniana w świetle przesłanek, które legły u podstaw wydanego wcześniej postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy Skarżącej. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie powołała w nim jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Z treści powyższego wniosku nie wynika, aby sytuacja finansowa Skarżącej w jakikolwiek sposób uległa zmianie. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem te same informacje, co poprzednio. Spółka wskazuje te same okoliczności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a więc brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wskutek prowadzonych postępowań kontrolnych, podatkowych i egzekucyjnych, brak przychodów, osiąganie straty podatkowej w poprzednich latach obrotowych, brak majątku podlegającego spieniężeniu, brak środków pieniężnych na bieżące zobowiązania w kasie, a także okoliczności związane ze sprzedażą nieruchomości i planem restrukturyzacyjnym zadłużenia. Spółka wskazuje także na brak rachunku bankowego, o czym ma świadczyć nadesłana dokumentacja księgowa, oświadczenie głównej księgowej oraz sprawozdania finansowe. Wykazano także wierzytelności cywilne i publiczne o wartości [...] zł oraz zobowiązania cywilne wymagalne w wysokości [...] zł. Wskazano także na nieotrzymanie dopłat w ostatnim półroczu oraz niemożność uzyskania dofinansowania w formie wsparcia od wspólników w bieżącym okresie ze względu na ich sytuację finansową, a także brak dokumentów umożliwiających potwierdzenie tych okoliczności. Odnośnie środków finansowych w kasie nadesłano jedynie raport kasowy wygenerowany z programu księgowego nieopatrzony podpisem głównej księgowej oraz jej oświadczenie w tym zakresie o braku środków pieniężnych. Podane powyżej okoliczności były już przedmiotem rozważań w ramach toczącego się wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Spółka nie podważyła natomiast w żaden sposób tych okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. Odmowa przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego była bowiem spowodowana tym, że Spółka nie wykazała utraty płynności finansowej, kontynuuje działalność, a także nie wykazała, że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych, w tym, że nie ma możliwości uzyskania dofinansowania od wspólników. Ponadto uznano, że Spółka nie dowiodła braku środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa. Zwrócono także uwagę na wcześniejsze rozporządzenie nieruchomością o wartości ponad [...] w zamian za obligacje długoterminowe z opcją wykupu, które pozbawiło Spółkę potencjalnego źródła przychodów. Należy zatem przyjąć, że przedstawienie tylko w tym zakresie nowych okoliczności faktycznych mogłoby stanowić podstawę do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Tymczasem Spółka dowodów takich nie przedstawiła, ponownie przytaczając znane okoliczności, że nie posiada aktywów, przychodów, środków pieniężnych, ponosi straty, posiada zaległości w VAT, a także, że prowadzone jest względem niej postępowanie egzekucyjne. W ocenie referendarza sądowego, Spółka w dalszym ciągu nie wykazuje w sposób wiarygodny braku jakichkolwiek środków pieniężnych, gdyż przedstawione w tym celu dokumenty są niewystarczające. Brak środków w kasie przedsiębiorstwa w dalszym ciągu mają bowiem potwierdzać jedynie gołosłowne oświadczenia głównej księgowej oraz niepodpisane raporty kasowe. Nadto, uzasadnione wątpliwości wzbudza złożone obecnie oświadczenie Spółki (głównej księgowej) dotyczące braku rachunku bankowego, zwłaszcza wobec tego, że Skarżąca jest spółką prawa handlowego, kontynuuje działalność gospodarczą, jest podatnikiem podatku VAT (tego dowodem są nadsyłane przez nią deklaracje [...] oraz ewidencje zakupów i sprzedaży) oraz płatnikiem ZUS. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu źródłowego, potwierdzającego w sposób przekonujący zamknięcie rachunku bankowego (np. w postaci jej wniosku do banku, czy zaświadczenia z banku), zaś ani złożone oświadczenia głównej księgowej, ani także wyciąg z księgi handlowej zawierający zestawienie sald, który można samodzielnie wygenerować z programu komputerowego, nie są więc w tym zakresie wystarczające. Brak wyciągów z rachunków bankowych oraz brak dowodów na okoliczność zamknięcia tych rachunków bankowych są to okoliczności istotne z punktu widzenia oceny zdolności do ponoszenia kosztów sądowych, bowiem to głównie analiza wyciągów z rachunków bankowych pozwala na weryfikację składanych oświadczeń w zakresie obrotu zasobami pieniężnymi w danym okresie. Nie poddaje się także żadnej weryfikacji ogólnikowe i gołosłowne twierdzenie głównej księgowej Spółki oraz jej pełnomocnika, że Skarżąca nie otrzymała dopłat od wspólników i nie ma możliwości ich pozyskania ze względu na ich kondycję finansową. Zgłaszając kolejny wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego, Spółka w żaden sposób nie wykazała niemożliwości zgromadzenia środków finansowych we własnym zakresie, choćby w postaci ww. dopłat. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że Spółka posiada należności krótkoterminowe w wysokość [...] zł, a także obligacje o wartości [...] zł, co oznacza, że posiada środki finansowe. Skarżąca nie wykazała wprawdzie, aby podejmowała próby wyegzekwowania przysługujących jej należności od dłużników, ani nie dowiodła, że nie ma realnych możliwości spieniężenia obligacji, nie zmienia to jednak faktu, że już samo posiadanie wymienionych środków finansowych i to o znacznej wartości świadczy o potencjalnych możliwościach płatniczych Skarżącej, co wyklucza zwolnienie od kosztów sądowych. Istotną okolicznością jest również wykazywanie przez Spółkę w bilansie kapitału zapasowego w niezmienionej od kilku lat kwocie wynoszącej [...] zł, pomimo trwających postępowań kontrolnych i egzekucyjnych, a także zdobycie środków na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się obecnie w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych (poza wpisem od skargi) kosztów postępowania. Nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa Spółki jest analogiczna do tej, w jakiej znajdowała się w momencie ubiegania o przyznanie prawa pomocy za pierwszy razem. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej Skarżącej wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.