I SA/Sz 100/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 listopada 2025 r. nr 3201-IEE.7192.154.2025.2 w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "organem odwoławczym", "organem II instancji") zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z 28 listopada 2025 r. nr [...] po rozpoznaniu zażalenia A. S. (zwanego dalej: stroną, skarżącym) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (zwanego dalej: "organem I instancji") z 3.02.2025 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie oddalenia skargi z 22.11.2024 r. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, w związku z wyrokiem WSA w Szczecinie z 20.08 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 280/25 uchylił w całości zaskarżone postanowienie i orzekł o uznaniu skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego za zasadną. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 w związku art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132), a także art. 54a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W piśmie z 22.11.2024 r. A. S. złożył do [...] Urzędu Skarbowego w K. skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.). Podał, że przedmiotem skargi jest naruszenie art. 111s § 1 u.p.e.a. poprzez niewykonanie przez nabywcę warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny, określonej postanowieniem o przybiciu z 9.02.2024 r. i wygaszeniem tym samym skutków przybicia. Wskazał, że niewywiązanie się nabywcy wiąże się z obowiązkowym wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia o wygaszeniu skutków przybicia, a nie polega na dokonaniu wyznaczenia nowego terminu do spełnienia warunków irytacji, poprzez zapłatę w nowym terminie, jak to uczynił bezprawnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.. W odpowiedzi na tę skargę, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. 13.12.2024 r. wydał postanowienie znak: [...], którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie skargi z 22.11.2024 r. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwołał się do zainicjowanego wcześniejszą skargą z 20.02.2024 r. postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie przewlekłości postępowania egzekucyjnego. Organ podał, że ta sprawa nie została jeszcze prawomocnie zakończona w związku ze skargą kasacyjną od wyroku WSA z 18.06.2024 r. sygn. akt I SA/Sz 386/24. W konsekwencji organ uznał, że jest to okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania w sprawie kolejnej skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie strona w piśmie z 24.12.2024 r. złożyła zażalenie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał postanowienie z 28.01.2025 r. nr [...], w którym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dyrektor Izby stwierdził, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. powinien wydać postanowienie, w którym merytorycznie odniesie się do zarzucanych zagadnień. W dniu 3.02.2025 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie nr [...] o oddaleniu skargi A. S. z 22.11.2024 r. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Strona złożyła zażalenie na postanowienie z 3.02.2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej 19.03.2025 r. wydał postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o oddalaniu skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie strona wniosła skargę do WSA w Szczecinie, który wyrokiem z 20.08.2025 r. sygn. akt I SA/Sz 280/25 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 19.03.2025 r. Sąd podniósł, iż "... ani z zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby, ani z poprzedzającego postanowienia Naczelnika US nie wynika w istocie, aby adres nabywcy przy ul. [...], który miał być wskazany w dniu licytacji i na który wysłano wezwanie z 5 czerwca 2024 r. do zapłaty ceny nabycia, był adresem niewłaściwym." W tym stanie rzeczy, mając m.in. na uwadze to, że "Brak odbioru pisma przez adresata i zwrot niepodjętej korespondencji po podwójnym jej awizowaniu, nie jest (...) równoznaczny z tym, że korespondencja została skierowana na nieprawidłowy adres" (co też skutkowało, "... skierowaniem kolejnego wezwania 21 sierpnia 2024 r. na inny adres"), podkreślono w wydanym wyroku, iż "W tym zakresie brak jest jednak jakichkolwiek rozważań organu, które poddawałyby się weryfikacji przez sąd." Nadto sąd I instancji stwierdził, że "... nie jest również jasne oraz nie sposób ustalić na podstawie akt administracyjnych sprawy, z czego wynikał niemal dwumiesięczny odstęp pomiędzy zwrotem 25 czerwca 2024 r. pierwszego wezwania nabywcy do zapłaty ceny nabycia a skierowaniem kolejnego wezwania 21 sierpnia 2024 r. na inny adres, skoro organ zdecydował się już na takie działanie." Zdaniem sądu. tak długi odstęp pomiędzy podejmowanymi czynnościami organu pozostaje w sprawie nieuzasadniony, niezależnie od kwestii skuteczności doręczenia nabywcy wezwania z 5 czerwca 2024 r. i konieczności ponownego wysłania tego wezwania na nowo ustalony adres Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wskazał, że dla jej rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma przepis art. 153 p.p.s.a. Zatem wskazania sądu w wyroku z 20.08.2025 r. sygn. akt I SA/Sz 280/25 muszą zostać uwzględnione w tej sprawie, w której zobowiązany złożył skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Organ powołując się na stanowisko sądu, wskazał, że ustawodawca nie wprowadził w przepisach u p.e.a. legalnej definicji przewlekłości postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest środkiem, w którym można podnosić zarzut braku właściwej dynamiki czynności egzekucyjnych. Przedmiotowy środek zaskarżenia ma na celu ocenę celowości i prawidłowości podjętych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Przez przewlekłość postępowania należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwienie sprawy, prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności ponad potrzebę wynikający z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania egzekucyjnego" odejmować będzie- zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne prowadzenie przez organ postępowania zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyło się ono w możliwie najkrótszym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15 maja 2025 r. II SA/OI 161/25 i przywołane tam orzecznictwo). W poddanej ponownemu rozpatrzeniu sprawie skargi z 22.11.2024 r. strona przewlekłości postępowania w upatruje w tym, że nabywca nieruchomości nie wypełnił warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny a organ bezpodstawnie wystosował kolejne wezwanie do zapłaty ceny nabycia i dodatkowo wydłużył termin do jej uiszczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił wskazania WSA w Szczecinie o tym, że "brak odbioru pisma przez adresata i zwrot niepodjętej korespondencji po podwójnym jej awizowaniu, nie jest równoznaczny z tym, że korespondencja została skierowana na nieprawidłowy adres. Z uwagi natomiast na instytucję tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) pismo takie co do zasady uznaje się za skutecznie doręczone. Ustalenie innego adresu również nie jest równoznaczne z tym, że wcześniej wskazany adres był niewłaściwy lub nieaktualny". Oceniając pod kątem przewlekłości działania organu egzekucyjnego podejmowane po przeprowadzeniu licytacji, organ uznał, że działaniom tym przyświecało przede wszystkim osiągnięcie celu egzekucji, czyli zakończenie przeprowadzonej licytacji w sposób efektywny. Jednocześnie Dyrektor zauważył, że działania organu były podyktowane daleko idącą ostrożnością, bowiem strona na wcześniejszych etapach egzekucji wielokrotnie kwestionowała wszelkie działania organu, składając liczne środki zaskarżenia. Następnie organ wskazał, że zasadniczo nabywca licytacyjny, który uzyskał przybicie nieruchomości wykazuje duże zainteresowanie przejęciem nieruchomości na własność, pozostaje w kontakcie z organem egzekucyjnym, aby w możliwie najkrótszym terminie uzyskać ostateczne postanowienie o przyznaniu własności. W tej sprawie, jak sygnalizował organ egzekucyjny, P. B. nie wykazywał zainteresowania dalszym tokiem egzekucji, nie zgłaszał organowi zmiany adresu na inny, niż podany do protokołu licytacji. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność taka nie powinna była zmienić zaangażowania organu w podjęcie takich działań, które będą służyły efektywnemu zakończeniu egzekucji. Wygaśnięcie skutków przybicia to sytuacja niekorzystna z punktu widzenia wierzycieli a utrata wadium to uszczerbek finansowy dla licytanta. Uwzględnienie interesu wszystkich uczestników egzekucji z nieruchomości uzasadniało zatem podjęcie działań zmierzających do weryfikacji adresu i drugą próbę doręczenia wezwania pod nowo ustalony adres. Dalej organ wskazał, że nie były to działania pozbawione znaczenia, gdyż P. B. odebrał przesyłkę zawierającą drugie wezwanie i w reakcji na nie złożył wniosek o wydłużenie terminu do uiszczenia ceny nabycia. Takie rozwiązanie przewidują przepisy u.p.e.a. Jednocześnie organ uznał, że uznaję, że skorzystanie z tej instytucji przy zaoferowaniu tak wysokiej ceny nabycia nie było decyzją pozbawioną uzasadnienia, a wyrażenie zgody przez organ nie było decyzją pozbawioną racji. Wydłużenie terminu zapłaty miało na celu umożliwienie nabywcy licytacyjnemu zgromadzenie znaczącej kwoty, aby ostatecznie efektywnie zakończyć sprzedaż nieruchomości, do której egzekucja była prowadzona już długo. Niewątpliwie końcowy wynik tej licytacji nie był do przewidzenia, bez wdrożenia podjętych przez organ działań. Zdaniem organu nie sposób przyjąć, że czynności związane z drugim wezwaniem były podejmowane ponad potrzebę i przez to postępowanie było przewlekłe. Czynność ta nie miała charakteru pozornego i była znacząca dla dalszego toku postępowania. Niezależnie od powyższego, Dyrektor przy kierowaniu się oceną prawną wyrażoną przez sąd I instancji stwierdził, że dwumiesięczny odstęp pomiędzy zwrotem 25.06.2024 r. pierwszego wezwania a skierowaniem kolejnego wezwania z 21.08.2024 r. nie sposób uznać za uzasadniony. W tej sprawie ustalenie przez organ drugiego z adresów odbywało się w pełni samodzielnie, z wykorzystaniem własnych, dostępnych organowi I instancji systemów - tak wskazał organ w postanowieniu z 3.02.2025 r. Takie weryfikowanie adresu, trwało więc dłużej, niż było to niezbędne. Organ odwoławczy zauważył, że proces egzekucji z tej nieruchomości trwał długo od zajęcia w 2018 r. upłynęło kilka lat. Dynamika egzekucji z nieruchomości strony na poszczególnych jej etapach była zależna od prowadzonych postępowań wpadkowych - A. S. składał liczne środki zaskarżenia. Zatem w zasadzie to nie opieszałość organu, ale aktywny udział zobowiązanego kształtował bieg tej egzekucji. Dyrektor stwierdził, że organ na etapie przyznania własności, prowadził postępowanie dłużej niż to było niezbędne, skoro jak zauważył sąd, dopiero w odstępie prawie dwóch miesięcy od zwrotu pierwszego wezwania skierował do nabywcy licytacyjnego drugie wezwanie. Zatem biorąc pod uwagę to, że powyższe zrodziło opóźnienie w działaniach organu, Dyrektor skargę uznał za zasadną. Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zobowiązał Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. do podjęcia działań, które będą służyły wyeliminowaniu w przyszłości braku właściwej dynamiki czynności egzekucyjnych. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 170 p.p.s.a., w jej ocenie bowiem organ całkowicie zignorował stanowisko WSA w Szczecinie zawarte w wyroku z 20.08.2025 r. sygn. akt I SA/Sz 280/25, w świetle którego "brak jest jednak jakichkolwiek rozważań organu, które poddawałyby się weryfikacji przez sąd" w kontekście ustalonego przez organ adresu do doręczeń, podczas gdy organ powinien był rozważyć czy dla potrzeb doręczeń spornego wezwania (które się zawizowało i adresat z wezwaniem się nie zapoznał) organ powinien był ponowić wezwanie na ustalony nowy adres. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Granice kontroli w rozpoznawanej sprawie wyznacza zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z 18.12.2025 r. którym uznano skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego za zasadną. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie organu jest zgodne z żądaniem strony zawartym w skardze na przewlekłość postępowania egzekucyjnego z 22 listopada 2024 r. wniesionej do organu egzekucyjnego. Jak wynikało z treści skargi z 22 listopada 2024 r., skarżący przewlekłości postępowania prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego upatrywał w tym, że nabywca nieruchomości nie wypełnił warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny a organ bezpodstawnie wystosował kolejne wezwanie do zapłaty ceny nabycia i dodatkowo wydłużył termin do jej uiszczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżone postanowienie zostało wydane po uchyleniu uprzednio wydanego rozstrzygnięcia organu odwoławczego wyrokiem WSA w Szczecinie z 20 sierpnia 2025 r. w sprawie I SA/Sz 280/25. Tym samym znajduje zastosowanie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do którego, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania był przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy uległy zmianie. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę związany był oceną wyrażoną przez WSA w Szczecinie w wyroku wydanym w sprawie I SA/Sz 280/25. Zauważyć także należy, że w odrębnym postępowaniu sądowo-administracyjnym - w związku ze skargą A. S. z 19.03.2025 r. WSA w Szczecinie w sprawie I SA/Sz 169/25 zbadał, czy zaszły okoliczności w wyniku, których nastąpiłoby wygaśnięcie skutków przybicia a także zatrzymania wadium uiszczonego przez licytanta na poczet udziału w nieruchomości i prawomocnym wyrokiem z 20 sierpnia 2025 r. oddalił skargę zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 6 lutego 2025 r. nr [...] W ww. postanowieniu o wygaśnięciu skutków przybicia organ odwoławczy przedstawił swoje stanowisko, co do konieczności podjęcia czynności mających na celu rozwianie wątpliwości organu powzięte odnośnie poprawności adresu licytanta P. B. po licytacji i przybiciu. Natomiast orzekając ponownie w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w zaskarżonym przedmiotową skargą postanowieniu z 28 listopada 2025 r. podzielił wskazania WSA w Szczecinie zawarte w wyroku z 20 sierpnia 2025 r. wydanym w sprawie I SA/Sz 280/25 co do tego, że "brak odbioru pisma przez adresata i zwrot niepodjętej korespondencji po podwójnym jej awizowaniu, nie jest równoznaczny z tym, że korespondencja została skierowana na nieprawidłowy adres. Z uwagi natomiast na instytucję tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) pismo takie co do zasady uznaje się za skutecznie doręczone. Ustalenie innego adresu również nie jest równoznaczne z tym, że wcześniej wskazany adres był niewłaściwy lub nieaktualny". Jednocześnie organ wskazał, że jak się jednak okazało, nie były to działania pozbawione znaczenia, gdyż P. B. odebrał przesyłkę zawierającą drugie wezwanie i w reakcji na nie złożył wniosek o wydłużenie terminu do uiszczenia ceny nabycia. Możliwość wystąpienia z wnioskiem o przedłużenie terminu do uiszczenia ceny przybicia przewidziana jest w art. 112 § 1 u.p.e.a. Zdaniem sądu organ egzekucyjny zasadnie uznał, że skorzystanie z tej instytucji w warunkach występujących w prowadzonej egzekucji nie było pozbawione racjonalnych podstaw, jednak zakwestionowano w uprzednio wydanym wyroku opieszałość organu w podjęciu tej czynności. W istocie bowiem wydłużenie terminu uiszczenia ceny przybicia miało na celu umożliwienie nabywcy licytacyjnemu zgromadzenie znaczącej kwoty, aby ostatecznie efektywnie zakończona została sprzedaż nieruchomości, do której egzekucja była prowadzona. Słusznie organ zauważył, że końcowy wynik tej licytacji nie był do przewidzenia, gdyż zależał od zachowania licytanta. O tyle o ile można się zgodzić z organem co do zasady, że czynności związane z drugim wezwaniem nie były podejmowane ponad potrzebę i przez to postępowanie było przewlekłe i poprzez samo w sobie podjęcie takiej czynności postępowanie stało się przewlekle, to słusznie za stanowiskiem wyrażonym przez WSA w Szczecinie w wyroku wydanym w sprawie I SA/Sz 180/25 organ odwoławczy uznał, że dwumiesięczny odstęp pomiędzy zwrotem 25 czerwca 2024 r. pierwszego wezwania a skierowaniem kolejnego wezwania z 21 sierpnia 2024 r. nie sposób uznać za uzasadniony, co skutkowało uznaniem skargi na przewlekłość postępowania za zasadną. Zasadnicze znaczenie bowiem miała okoliczność, że ustalenie przez organ drugiego z adresów odbywało się w pełni samodzielnie, z wykorzystaniem własnych, dostępnych temu organowi systemów. Tym samym weryfikacja adresu, trwała dłużej, aniżeli było to niezbędne. Podkreślenia wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu organ podzielił wskazania WSA co do kwestii zaistnienia opóźnienia w działaniach organu, tym samym w żaden sposób nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 170 p.p.s.a. stosownie do którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nie ulega także wątpliwości, że uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania z uzasadnieniem uwzględniającym stanowisko WSA w Szczecinie wyrażone w wyroku wydanym w sprawie I SA/Sz 180/25 organ wypełnił dyspozycję przywołanego powyżej art. 153 p.p.s.a.. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.