I SA/Rz 915/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...].

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] września 2021r.nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2021r. w sprawie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021r., wydaną na "A" Sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka/Skarżąca). Spółka ubiegała się o takie zwolnienie wnioskiem z dnia 30 czerwca 2021r., Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. nr [...] ZUS odmówił Spółce prawa do zwolnienia ze składek za kwiecień 2021r., z tego powodu, że w lutym 2020r. tj. w miesiącu porównawczym, Spółka nie miała wskazanego rodzaju działalności oznaczonej kodem PKD 82.30.Z. W następstwie złożonego przez Spółkę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Na tę decyzję Spółka złożyła skargę do sądu administracyjnego. Decyzją z dnia [...] września 2021r. nr [...] ZUS uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2021r. uznając, że wydano ją przedwcześnie, tj. przed upływem terminu wyznaczonego na zapoznanie się z aktami sprawy. Następnie decyzją również z dnia [...] września 2021r. i o tym samym numerze, organ utrzymał w mocy powołaną wyżej decyzję z dnia [...] lipca 2021r. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że wydając decyzję odmowną ZUS oparł się na starych oznaczeniach PKD, które nadane zostały w czasie rejestracji Spółki w 2013 r., gdy obowiązywały inne zasady oznaczeń i klasyfikacji PKD. Widoczność kodu PKD 82.30.Z w rejestrze KRS na dzień 31.03.2021r., a brak jego widoczności w zestawieniu z miesiącem 02.2020 r., wynika wyłącznie ze zmian legislacyjnych w zakresie rejestracji oznaczeń PKD, a nie z powodu zmian dokonanych przez Spółkę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione w skardze. Sąd dostrzegł bowiem, że wydane w niniejszej sprawie decyzje z dnia [...] września 2021r. naruszają prawo. W myśl art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art.16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzja z dnia [...] września 2021r. uchylająca decyzję z dnia [...] września 2021r. została wydana niejako "w trzeciej instancji", bowiem decyzja z dnia [...] września 2021r. była decyzją ostateczną i nie przysługiwało od niej odwołanie, a jedynie skarga do sądu administracyjnego, z którego to uprawnienia strona skorzystała. Nie sposób ustalić trybu, w jakim organ wydał decyzję z [...] września 2021r. uchylającą decyzję z [...] sierpnia 2021r., z pewnością jest to tryb nieznany na gruncie k.p.a. Nie wskazano też żadnego przepisu szczególnego, który mógłby takie działanie uzasadniać. W podstawie prawnej wskazano przepis art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. (dotyczący decyzji reformatoryjnych), podczas gdy rozstrzygnięcie ma charakter kasatoryjny, tzn. uchyla decyzję podjętą w pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia, co odpowiada dyspozycji art.138 § 2 k.p.a. Mimo przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ w tym samym dniu dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2021r. Uzasadnieniem dla tych rozstrzygnięć było przedwczesne wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2021r. tj. przed upływem terminu wyznaczonego na zapoznanie się strony z dokumentacją. W ocenie Sądu takie działanie organu w istotny sposób narusza prawo, bowiem organ nie może w dowolny sposób uchylać decyzji ostatecznych, aby naprawić popełnione błędy proceduralne Zatem wydanie przez ZUS decyzji z dnia [...] września 2021r. uchylającej własną decyzję wydaną w II instancji (z dnia [...] sierpnia 2021r.), było niedopuszczalne w świetle powołanych wyżej regulacji. W konsekwencji brak było też podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2021r. Z tych względów Sąd uznał, że obie decyzje ZUS z dnia [...] września 2021r. wymagają usunięcia z obrotu prawnego z powodu naruszenia przepisów art. 15 i art.16 § 1 k.p.a. Odniesienie się do aspektów merytorycznych sprawy jest w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art.135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ponieważ Skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jej skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. była wolna od kosztów sądowych, nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.