I SA/Rz 89/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2018 r. sprzeciwu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 89/18 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. -postanawia- utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: Skarżąca) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy uzasadniał, że w jego ocenie Spółka nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwana natomiast w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień – nie ustosunkowała się do treści wezwania. W ocenie referendarza sądowego, brak odpowiedzi na wezwanie uniemożliwia dokonanie oceny, czy spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy wskazał, że ze złożonego oświadczenia wynika, że wartość środków trwałych spółki wynosi 3.080.200,52 zł, a ponadto spółka korzysta z dwóch kredytów na łączną kwotę przekraczającą 4,1 mln zł, co wskazuje na znaczący potencjał ekonomiczny. Referendarz skonstatował, że Skarżąca powinna wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego, w tym pokryć koszty wpisu stałego w wysokości 500 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Skarżąca podniosła, że podstawę ubiegania się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych stanowi art. 45 Konstytucji RP. W ocenie Skarżącej, postanowienie referendarza sądowego nie spełnia normy zawartej w/w przepisie oraz stanowi próbę zniweczenia możliwości sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji trudno, zdaniem Skarżącej, mówić o realizowaniu przez władzę sądowniczą zasady i obowiązku budowania zaufania obywateli do Państwa. Skarżąca wywodziła, że nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie opłaty sądowej. Wskazała, że wobec niej został zastosowany automatyzm polegający na odmowie przyznania prawa pomocy wyłącznie z uwagi na nieprzedłożenie wszystkich dokumentów, o które została wezwana. W ocenie Skarżącej spółki, ustalenie stanu majątkowego mogło nastąpić bez przeprowadzania dogłębnej analizy ksiąg rachunkowych. Skarżąca uzasadniała, że skoro nie posiada oszczędności na rachunku bankowym, to nie jest możliwym dokonanie uiszczenia opłaty sądowej i faktu tego nie zmienia ewentualne posiadanie majątku ruchomego, który nie może zostać zbyty natychmiastowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba prawna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika z art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszym postępowaniu referendarz sądowy pismem z dnia 7 marca 2018 r. wezwał Spółkę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu, bowiem nie udzieliła odpowiedzi na postawione w nim pytania oraz nie przedstawiła wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Przedstawienie przez stronę jedynie wybiórczych informacji jest niewystarczające dla pełnej oceny jej możliwości finansowych. Uniemożliwia to jednocześnie stwierdzenie czy faktycznie ograniczony został dostęp strony do sądu. Referendarz słusznie wskazał na wątpliwości co do braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (obecnie 500 zł), skoro spółka dysponuje sporym majątkiem (ponad 3 mln zł) i korzysta z kredytów na kwotę ponad 4 mln zł. Pokreślić należy, że zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. To podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli, musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej odmawiającej ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących jej przyznanie - pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej, jako "prawo ubogich". W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez Skarżącą, że spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.