I SA/Rz 80/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku R. P. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia (...) listopada 2016 r., nr (...), w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. - postanawia – 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty chorobowej w wysokości 933 zł. Deklarując składniki posiadanego majątku skarżący wymienił następujące przedmioty: dom z 1898 r., o wartości ok. 150 000 zł, nieruchomość o pow. 14,5 ha, nieruchomość rolną o pow. 0,28 ha, oddaną w nieodpłatne użytkowanie. Przedstawiając listę ponoszonych wydatków i zobowiązań skarżący wymienił dwa kredyty, w wysokości odpowiednio 4 500 zł i 17 000 zł. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy, a organ podatkowy odmawia mu udzielenia pomocy. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, (o co wnosi skarżący) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia zacytowanego przypisu wynika w sposób jednoznaczny, że ustawodawca zarezerwował przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie dla sytuacji wyjątkowych, tj. takich, w których osoba ubiegająca się o uzyskanie tego rodzaju wsparcia znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, niepozwalającej jej partycypować, chociażby w minimalnym stopniu, w kosztach postępowania. W praktyce dotyczyć to będzie więc osób żyjących w ubóstwie (nieosiągających żadnych dochodów lub których dochody są niewielkie, a przy tym nieposiadających majątku), a więc takich, które nie mogą zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie, nawet w części, partycypować w kosztach postępowania, jakie wiążą się z niniejszą sprawą. Wprawdzie jego miesięczne dochody kształtują się na niskim poziomie, jednakże dysponuje on majątkiem w postaci nieruchomości (ponad 14 ha), który może stanowić zabezpieczenie, przynajmniej w pewnym zakresie, niespodziewanych wydatków, takich jak chociażby koszty, zwolnienia od których się domaga. W kwestii zdolności płatniczych skarżącego nie sposób pominąć również tego, że powołując się na trudną sytuację majątkową spłaca zaciągnięte zobowiązania kredytowe, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczyć należy również koszty postepowania sądowoadministracyjnego. Z uwagi na powyższe stwierdzić więc należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże jego sytuacja materialna, w szczególności wysokość uzyskiwanych dochodów, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, które w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., może być przyznane, gdy wnioskodawca (osoba fizyczna) wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że sam wpis od skargi w przedmiotowej sprawie, wynoszący 500 zł, stanowi ponad połowę miesięcznych dochodów skarżącego, zwolniono go więc od ponoszenia kosztów sądowych w całości, gdyż konieczność poniesienia tego rodzaju wydatków musiałaby skutkować pozbawieniem go środków koniecznego utrzymania. Na marginesie niniejszych rozważań dodać jedynie należy, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona skarżąca nie ma obowiązku korzystania z usług zawodowego pełnomocnika, poza tym sąd nie jest związany granicami skargi oraz treścią podniesionych w niej zarzutów, a w trakcie postepowania zobligowany jest do udzielania stronom, występującym bez zawodowego pełnomocnika, niezbędnych wyjaśnień i pouczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.