I SA/Rz 732/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi Z.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 14 października 2022 r., nr SKO.418/36/2022 w przedmiocie oddalenia skargi na czynności organu egzekucyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2022 r., nr SKO.418/36/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO), utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z 26 sierpnia 2022 r., nr BF-III.3160.142.2022.EO/KK, w przedmiocie oddalenia skargi na czynności organu egzekucyjnego. W stanie faktycznym sprawy, Marszałek Województwa [...] na podstawie tytułu wykonawczego z 25 stycznia 2021 r., nr ZT/21/PKO D/0005/TW/000081, prowadzi wobec Z.D. (dalej: zobowiązana/skarżąca) postępowanie egzekucyjne z tytułu nieuiszczonej opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. W toku postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022., poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), tj. egzekucję z rachunku bankowego. W dniu 18 sierpnia 2022 r. zobowiązana złożyła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Marszałka Województwa [...]. Zobowiązana wniosła o umorzenie egzekucji, zwolnienie środków z rachunku bankowego oraz wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu skargi zobowiązana wskazała, że nie uiściła opłaty rocznej w wysokości 249,86 zł, ponieważ według niej została ona błędnie ustalona, tj. nieproporcjonalnie w stosunku do wielkości udziałów współwłaścicieli. Skarżąca podniosła, że wydana w 2015 r. przez Prezydenta Miasta [...] decyzja zezwalająca na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów zawiera szereg nieprawidłowości, a ustalone opłaty są nieproporcjonalne do posiadanych przez współwłaścicieli udziałów. Pomimo sprzedaży części nieruchomości przez współwłaścicieli ustalona decyzją z 2015 roku opłata nie została rozdzielona pomiędzy nabywców tych nieruchomości. Według skarżącej działania organu egzekucyjnego należy uznać za co najmniej przedwczesne ponieważ, oparte są one na nieprawomocnych tytułach wykonawczych. Postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r., nr BF-III.3160.142.2022.EO/KK, Marszałka Województwa [...] oddalił skargę na czynności organu egzekucyjnego uznając, że jest ona niezasadna. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wszystkie podniesione przez zobowiązaną w skardze kwestie stanowiły podstawę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które zostały już rozpatrzone przez ten organ. Organ wyjaśnił, że ramach skargi na czynności egzekucyjne nie jest możliwie podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie zobowiązana złożyła zażalenie, w którym zarzuciła wadliwość działania organu egzekucyjnego i dokonanych ustaleń co do opłat za wyłączenie jej gruntów z produkcji, omyłkami dotyczącymi numerów działek i udziału jej przypadającego, co według niej skutkuje wadliwością podjętych działań egzekucyjnych. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, SKO powołanym na wstępie postanowieniem z 14 października 2022 r., utrzymało w mocy postanowienie z 26 sierpnia 2022 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że przewidziane w art. 54 Par. 1 u.p.e.a. prawo do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego ograniczać się musi wyłącznie do określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego. W ramach postępowania zainicjowanego skarga na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie okoliczności, które dotyczą kwestionowanej czynności, a które naruszają formę i zasady dokonywania danej czynności. Inne kwestie mogą bowiem stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 u.p.e.a. W ocenie SKO, prawidłowe jest stanowisko organu egzekucyjnego, że wobec niewywiązania się przez zobowiązaną z należnych płatności za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, nie istniały podstawy do nie podejmowania egzekucji. Według tego organu, czynności egzekucyjne zostały dokonane prawidłowo i nie budzą wątpliwości, zaś podniesione w skardze i zażaleniu argumenty, nie zawierały żadnych merytorycznych i zasadnych w sprawie. Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązana złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o zmianę postanowienia i orzeczenie w sposób uwzględniający pierwotne żądanie wnioskodawczyni, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości i brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania istotnych dla nich kwestii; 2) art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. brak dopuszczenia i przeprowadzenia wniosków dowodowych; 3) art. 77 k.p.a. poprzez brak działania, które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 4) art. 6 k.p.a. poprzez działanie organu administracyjnego niemieszczące się w granicach prawa oraz naruszające przepisy prawa, a tym samym naruszenie zasady praworządności; 5) art. art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie szeregu okoliczności natury faktycznej i prawnej; przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj. art. 33 § 1 pkt 1 i 4, art. 34 w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza się z ustaleniami SKO, który to organ utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające wniesione przez nią zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Według skarżącej, wysokość opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej została błędnie wyliczona, tj. nieproporcjonalnie do udziałów współwłaścicieli. Zdaniem skarżącej, zajęcie egzekucyjne nie powinno pozostać utrzymane, ponieważ wskutek wniesienia skargi mogą ulec zmianie wysokości ustalonych opłat. Działania organu egzekucyjnego są przedwczesne - oparte na nieprawomocnych tytułach wykonawczych. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swe dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanej na tę czynność. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Składana w omawianym trybie skarga winna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, przez którą rozumie się – stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., w tym m.in. zajęcie rachunku bankowego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15, z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13). Należy wskazać, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, z 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 1542/21). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ten środek ochrony prawnej zobowiązanego ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego Wynika to z takiego sposobu ukształtowania środków ochrony prawnej aby ich podstawy nie były powielane, tj. by nie wystąpiła tzn. sytuacja, w której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 2972/17, z 5 maja 2021 r., III FSK 746/21). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności, które podnosi skarżąca nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się do kwestii formalnoprawnych związanych z wykonywaniem czynności egzekucyjnych – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W szczególności nie jest możliwe dokonywanie oceny co do prawidłowości tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Podnoszone przez skarżącą kwestie nie podlegają ocenie Sądu w ramach kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Dotyczą one materii nie mieszczącej się w dyspozycji ww. przepisu i jako takie nie mogły być badane zarówno w postępowaniu przed organami, jak i przed Sądem. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie bada się zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Zarzuty te podlegają kontroli w odrębnej procedurze na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Skarżąca żąda w istocie wstrzymania czynności egzekucyjnych i umorzenia egzekucji co ma być uzasadnione nieprawidłowym, według niej, ustaleniem opłaty rocznej z tytułu z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej wynikającej z decyzji Prezydenta Miasta [...] z 18 lutego 2015 r. Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy, postępowanie egzekucyjne nie może być płaszczyzną, na której dokonuje się kontroli decyzji, z której wynika dla danego podmiotu obowiązek określonego zachowania i wykonania nałożonego obowiązku. W toku postępowania egzekucyjnego brak jest już podstaw prawnych do weryfikowania prawidłowości powstania egzekwowanego zobowiązania, objętego tytułem wykonawczym. Na tym etapie postępowania nie ma zatem możliwości podnoszenia zarzutów dotyczących ostatecznych decyzji . W świetle zarzutów skargi należy nadmienić, że z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podważeniu prawidłowości tytułu wykonawczego służy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak wynika z akt sprawy oraz twierdzeń samej skarżącej, skorzystała ona z możliwości wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, które zakończyło się wydaniem przez SKO ostatecznego postanowienia z 22 lutego 2021 r., utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie prawidłowo dokonano oceny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, tj. zgodnie z przepisami określającymi wymagania formalnoprawne tej czynności egzekucyjnych, zarówno co do sposobu jaki i formy jej dokonania, mających na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązaną obowiązku o charakterze pieniężnym. Skarżącą zawiadomiono o dokonaniu zajęcia (zawiadomienie z 28 stycznia 2021 r. doręczono zobowiązanej 1 lutego 2021 r.). Zawiadomienie zawierało elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zostało one przesłane do Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A. Wezwano bank aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu opłaty. Powyższe okoliczności są bezsporne. Jak już wskazano, skarżąca nie kwestionowała sposobu ani formy dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie tak zaskarżonego postanowienia jak i rozstrzygnięcia je poprzedzającego, ponieważ zastosowany środek egzekucyjny został przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. i kwestionowana przez skarżącą czynność egzekucyjna dokonana została z poszanowaniem zapisów art. 80 u.p.e.a. Sąd nie stwierdził w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i brak jest podstaw do kwestionowania jego legalności, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnionych podstaw. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.