I SA/Rz 602/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. G. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. I SA/Rz 602/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

Wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. I SA/Rz 602/17 tut. Sąd oddalił skargę wniesioną przez S. G. na opisaną w sentencji postanowienia decyzję. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z uwagi na konieczność sporządzenia środka odwoławczego przez profesjonalnego pełnomocnika, na co we własnym zakresie brak jest jej środków. Jak podała utrzymuje się ona z niskiej emerytury z KRUS w wysokości ok. 1000 zł, jest w podeszłym wieku, choruje oraz ponosi wysokie koszty związane z leczeniem. Skarżącą opiekuje się jej syn, który posiada status osoby bezrobotnej. Skarżąca posiada dom o pow. 40 m2 o wartości ok. 25 000 zł, zaś jako stałe koszty utrzymania wskazała opłaty za mieszkanie ok. 400 zł, koszty leczenia ok. 400 zł i pozostałe koszty utrzymania ok. 400-500 zł. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r., I SA/Rz 602/16 referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wezwana natomiast w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; zwanej dalej P.p.s.a.) do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień – nie ustosunkowała się do treści wezwania. Między innymi nie przedłożyła ona jakichkolwiek wyciągów z rachunków bankowych, a także potwierdzenia ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem. W ocenie referendarza, milczenie Skarżącej w takiej sytuacji należy potraktować, jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. We wniesionym sprzeciwie Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie składała już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku załączyła wówczas urzędowy formularz oraz oświadczenie dotyczące stanu majątkowego i wysokości dochodów wnioskodawczyni wraz z dowodami – zaświadczeniem z PUP w [.] dot. jej syna, który jest długotrwale bezrobotny oraz nie pobierał zasiłku dla osób bezrobotnych. Skarżąca wywodziła dalej, że skoro postanowieniem wydanym w dniu 22 grudnia 2016r., sygn. I SA/Rz 602/16 została jej przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, to niniejszy wniosek należy traktować jako rozszerzenie poprzedniego wniosku, a nie jako nowy wniosek. Do sprzeciwu skarżąca przedłożyła zaświadczenie wydane w dniu [...] lutego 2017 r. przez PUP, w którym zaświadczono, że jej syn jest osobą bezrobotną od [...] października 2013 r. oraz nie posiadał prawa do zasiłku. Przedłożono również paragon fiskalny potwierdzający zakup leków, a także legitymację KRUS skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Po myśli art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.ps.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni prowadzi do wniosku, że nie spełnia ona przesłanek przyznania jej prawa we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, że milczenie Skarżącej odnośnie złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów potraktować należy, jako odmowę ujawnienia jego rzeczywiste sytuacji materialnej i życiowej. Na niekorzyść Skarżącej, w kontekście pozytywnego załatwienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy przemawia również podniesiona przez referendarza okoliczność lakonicznego uzasadnienia złożonego wniosku. Skarżąca wskazała, że uzyskuje dochód na poziomie ok. 1000 zł, natomiast wydatki na poziomie 1300 zł. Różnica ta pokrywana kosztem wydatków na żywność i leczenie. Powyższa okoliczność wzbudza uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności złożonego przez nią oświadczenia. Skoro, zatem zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie odmawiającej ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących jej przyznanie - pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej, jako "prawo ubogich". Mając powyższe na względzie uznano, że w związku z brakiem możliwości uzyskania od Skarżącej dodatkowych informacji, o które była wzywana, nie może dokonać prawidłowej oceny jej możliwości płatniczych. Za nieuzasadniony uznać należało również zarzut niewłaściwej oceny złożonego wniosku. Złożony wniosek należało potraktować, jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i rozpoznać go pod kątem przesłanek zawartych w treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.