I SA/Rz 58/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 19 grudnia 2022 r., 1304-PT.411.15-16.2020 w przedmiocie odmowy umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne rolników za okres od 1 stycznia do 31 marca 2020 roku 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie radcy prawnemu P.K. w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), zawierające podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r., nr 1304-PT.411.15-16.2020 odmówił S.P.: – umorzenia składki na fundusz wypadkowo-chorobowo-macierzyński w kwocie 126 zł za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. do których mają zastosowanie przepisy art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, – umorzenia składki na funduszu emerytalno-rentowym w kwocie 282 zł za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. do których mają zastosowanie przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej. Organ ustalił, że wartość gospodarstwa rolnego którego właścicielem jest rolnik kształtuje się na poziomie [...] zł i jest to szacunkowa wartość wg cen z II kwartału 2022 r. Szacunkowy dochód z tego gospodarstwa wynosi rocznie ok [...] zł co miesięcznie daje kwotę [...] zł. Organ dalej ustalił ze skarżącemu została kilkukrotnie przyznana ulga w spłacie zadłużenia należności wobec KRUS przez umorzenie składek. Wielokrotnie została mu przyznana ulga poprzez odroczenie terminu płatności składek. Organ podniósł ponadto, że w okresie którego dotyczy sprawa nie zaistniały żadne zdarzenia losowe, które spowodowałyby pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego, zaś on sam nie wykazał, aby jego stan zdrowia wykluczał prowadzenie pracy zarobkowej. Organ przyjął, że przychody skarżącego przekraczają jego wydatki. W konsekwencji działając w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego organ przyjął, że brak jest podstaw do zastosowania umorzenia należności z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ nie stwierdził przesłanek udzielenia pomocy publicznej zawartych w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 2019/316, w szczególności w zakresie pozytywnej prognozy, iż udzielona pomoc pomoże w stabilizacji trudnej sytuacji finansowej. Od powyższej decyzji skargę do WSA złożył rolnik S.P., który zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydanej decyzji w zakresie swojej sytuacji zdrowotnej jak i majątkowej. Wskazał, że urzędnicy nie uwzględnili jego ciężkiej sytuacji finansowej, nie uwzględniają jego słusznych interesów. Skarga zmierzała do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentacje przedstawioną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem organ w swej istocie nie naruszył prawa w sposób mogący prowadzić do konieczności ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego. Przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników (Dz.U. z 2017 r. poz. 2336 t.j. ze zm. ) stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik kasy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenie w całości lub części. Z mocy tego przepisu podstawową przesłanka udzielenia rolnikowi ulgi w zapłacie składek na ubezpieczenie jest "ważny interes zainteresowanego". Pod pojęciem tym należy rozumieć takie sytuacje, w których rolnik z uwagi na akceptowalnie społecznie przyczyny powinien zostać zwolniony od obowiązku zapłaty składki, która w normalnym toku rzeczy na nim ciąży. Nie chodzi tu wiec zatem tylko o takie sytuacje kiedy istnieją jakiekolwiek podstawy uzasadniające taką decyzję ale chodzi o takie przypadki, kiedy z uwagi na ważniejsze okoliczności rolnik składki takiej zapłacić nie powinien, gdyż wymaga tego jego społecznie i prawnie akceptowalny interes. Chodzić tu więc będzie o takie sytuacje, gdzie z przyczyn niezależnych od niego nie jest on w stanie zapłacić składki, gdyż doznał choroby uniemożliwiającej prowadzenie działalności rolniczej, produkcja rolna uległą zatrzymaniu bądź jej efekty uległy zniszczeniu na skutek klęsk żywiołowych, czy też był zobowiązany do poniesienia innych wydatków w miejsce zapłacenia należnych składek. Oczywiście wskazane trzy przykłady takich przyczyn nie wyczerpują całości możliwych okoliczności stanowiących, o tym że taki właśnie ważny interes zaistniał i możliwe jest przytoczenie jeszcze szeregu tego typu sytuacji. Nie jest to jednak w niniejszej sprawie potrzebne, ponieważ rolnik nie wykazał żadnej tego typu sytuacji, z której by wynikało, że nie jest on stanie zapłacić należnych składek. Jest on właścicielem małego gospodarstwa rolnego o niewielkiej przychodowości, jednak z drugiej strony otrzymuje z tego tytułu otrzymuje tzw. płatności rolne. Jest to sytuacja typowa i sama z siebie nie może stanowić podstawy do umorzenia składek, o których mowa w decyzji. Z drugiej strony należy zauważyć niewysoką wartość składek, których umorzenia domaga się rolnik. Składki wskazane w decyzji to kwoty za okres trzech m-cy. Czyli można wskazać iż miesięcznie to 42 zł składki chorobowej i 74 zł składki emerytalnej. Są to kwoty niewielkie i z całą pewnością możliwe do zapłacenia nawet przez osobę uzyskującą niewielkie dochody, zwłaszcza w zestawieniu do poziomu płacy minimalnej czy też przeciętnej w Polsce. Omawiany przepis nakazuje uwzględnić możliwości płatnicze wnioskodawcy. Pojęcie to należy rozumieć tak, iż nie chodzi tu tylko o poziom aktualnie uzyskiwanych dochodów, ale o możliwe do uzyskania przez rolnika dochody, czy to z samej działalności rolniczej czy też innych zajęć, jeżeli praca na roli nie absorbowała go całkowicie. Skarżący S.P. jest osobą starszą, w wieku przedemerytalnym, jednakże nie jest jednocześnie tak, że nie może od podjąć żadnego dodatkowego zajęcia przynoszącego mu dodatkowe dochody, nawet jeżeli byłyby one niezbyt wysokie. Z całą pewnością nie można stwierdzić, że zapłata wyżej wskazanych składek w stosunku miesięcznym przekracza jego możliwości płatnicze. W sprawie nie wykazano, aby cierpiał on na tego typu choroby, które uniemożliwiają mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przynoszącego dochód. Dlatego też sąd uznał, że jego możliwości płatnicze nie doznają ograniczenia z uwagi na jego stan zdrowia. Podjęcie zatrudnienia nie musi wiązać się z wyjazdem z kraju. Aktualnie zresztą wyjazd taki możliwy, co rolnik kwestionował w skardze. W tych okolicznościach Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, który w ramach uznania administracyjnego, z którego skorzystał w sposób swobodny uznał, że brak jest podstaw do umorzenia Panu S.P. wskazanych składek. Wobec braku naruszenia przepisów prawa przez organ, Sąd w myśl art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.