I SA/Rz 578/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi Z. W. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Z. W. we wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.. ZUS przyjął, że z uwagi na treść art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz, 374, ze zm., dalej: ustawa o COVID), zwolnienie z opłacania składek za kwiecień 2020 roku jest możliwe jedynie w stosunku do należności nieopłaconych. W niniejszej sprawie należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. pokryto z wpłat z [...] lutego 2020r. W związku z powyższym, w ocenie ZUS, postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.). Z. W.w skardze wniósł o uchylenie decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2020 roku i ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że spełnia wszystkie warunki do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Następnie pismem procesowym z dnia [...] października 2020 roku ZUS wniósł o umorzenie postępowania sądowego, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Organ poinformował, że Skarżący został zwolniony z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2020r. w kwocie 2.835,22 zł z uwagi na zmianę stanu prawnego, dokonaną na mocy art. 10 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz.1423). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa i dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem i art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, w nawiązaniu do postulatu organu, w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim brak było podstaw do umorzenie postępowania, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż zaskarżona decyzja nie została wyeliminowana z obiegu prawnego i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tych też powodów Sąd dokonał merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, pomimo, że organ wnosił o umorzenie postepowania sądowoadministracyjnego. W obecnym stanie sprawy nie może budzić wątpliwości, że skarżący uzyskał wsparcie, o które się ubiegał. Odnosząc się wszak do skarżonej decyzji, stwierdzić wypada, że organ w niniejszej sprawie błędnie odwołał się do dyspozycji przepisu art. 105 § 1 k.p.a. jako podstawy umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. W/w przepis dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy, ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (na przykład wycofano wniosek). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż przedmiot postępowania nadal istniał, a skarżący był zainteresowany zwolnieniem go z obowiązku opłacania składek za wskazany we wniosku okres. Dlatego niedopuszczalne było orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niespełnienie warunków do zwolnienia, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej. Wydając zaskarżone rozstrzygniecie organ nie rozstrzygnął sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Tym samym pierwotna decyzja z [...] czerwca 2020 r. jest wadliwa i wymaga wyeliminowania z obiegu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie organ rozważy, czy jest potrzeba wydawania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego, a jeżeli tak to jaka, co należycie uzasadni. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia.