I SA/Rz 489/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. K. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 września 2017 r. I SA/Rz 489/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności M. K. jako byłego Prezesa "A" Sp. z o.o. z/s w R. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy lat 2012 i 2013 p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Skarżąca M. K. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zgłoszone żądanie podała na urzędowym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że utrzymuje się z renty w wysokości 462,65 zł oraz wynagrodzenia za pracę w kwocie 1 413,48 zł. Jej łączny dochód miesięczny wynosi 1876,13 zł. Mieszka w domu o pow. 90 m2 (o wartości: 200 000 zł) położonym na nieruchomości o pow. 0,2738 ha (o wartości: 6 500 zł) stanowiącej współwłasność razem z bratem i siostrą po zmarłych rodzicach. Jak podała, koszty jej miesięcznego utrzymania są związane z zapłatą rachunków za media w kwocie 700 zł, podatku od nieruchomości w kwocie 357 zł, ubezpieczenia domu w kwocie 232 zł, zakup lekarstw w kwocie 100-150 zł. Ponosi ona również koszty związane z dojazdem do pracy, utrzymaniem obejścia domu, nabycia środków czystości i higieny, ubrań, żywności, płatnych wizyt lekarskich i badań. Jej zadłużenie na dzień [...] sierpnia 2016 r. z tytułu niespłaconej karty kredytowej wynosi 141 770,17 zł. Postanowieniem z dnia 25 września 2017 r., I SA/Rz 548/17 referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy i zwolnił ją od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. W pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy uzasadniał, że w jego ocenie przedstawione przez wnioskodawczynię informacje były wystarczające do uznania jej za osobę ubogą, a deklarowany przez nią dochód i zasób majątkowy za niewystarczający do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł w pełnej wysokości. Wyjaśnił również, że nie wszystkie zadeklarowane wydatki regulowane są w każdym miesiącu, chociażby jak podatek od nieruchomości, czy koszty związane z ubezpieczeniem domu, do których to wydatków winni dokładać się wszyscy współwłaściciele. We wniesionym sprzeciwie Skarżąca podała, że wnosi o przyznanie jej całkowitego prawa pomocy, ponieważ referendarz sądowy źle zrozumiał jej wyjaśnienia. Skarżąca we wniosku wskazała, że jeżeli uda jej się zaoszczędzić kwotę 100 zł, to będzie ona mogła ją przeznaczyć na zakup odzieży i obuwia. Jak wyjaśniała – do tej pory nie udało jej się zaoszczędzić żadnych pieniędzy, tym bardziej, że w tym roku wcześniej rozpoczął się sezon grzewczy. Musi ona przygotować jeszcze dom i obejście do zimy. Skarżąca nadmieniła, że jej rodzeństwo nie ponosi kosztów utrzymania ich wspólnej nieruchomości. Dodała, że w związku z częstymi awariami sprzętu gospodarstwa domowego, ponosi koszty ich naprawy. Wskazała również, że w związku z awarią pieca grzewczego, musi ogrzewać wodę na kuchence. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Po myśli art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.ps.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni prowadzi do wniosku, że nie spełnia ona przesłanek przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, że Skarżąca nie wymaga udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych ponad kwotę 100 zł, bowiem rodzeństwo wnioskodawczyni - współwłaściciele domu również powinni partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem przedmiotu współwłasności. Jak słusznie podkreślił referendarz sądowy – wydatki związane z kosztem ubezpieczenia domu, a także podatek od nieruchomości nie są kosztami, które uiszcza się w każdym miesiącu. Na niekorzyść Skarżącej, w kontekście pozytywnego załatwienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, przemawia również podniesiona przez referendarza okoliczność ponoszenia kosztów związanych z wydatkami na telewizję i Internet, których nie można traktować jako służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Skoro, zatem zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwa, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Zwolnienie od kosztów sądowych osoby, której twierdzenia dot. części ponoszonych wydatków trudno uznać za wiarygodne, pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej jako "prawo ubogich". Mając powyższe na względzie uznano, że sytuacja majątkowa Skarżącej nie jest na tyle trudna, by potrzebne było jej wsparcie w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części, włącznie z kwotą 100 zł. W tym miejscu nadmienić należy, że we wniesionym sprzeciwie Skarżąca wniosła o przyznanie jej całkowitego prawa pomocy. Analiza uzasadnienia sprzeciwu prowadzi natomiast do wniosku, że wnosi ona o przyznanie jej pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe Sąd rozpoznał złożony sprzeciw w tak określonym zakresie. Działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.