I SA/Rz 44/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

I SA/Rz 44/21 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2020r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka/Skarżąca) o wyłączenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] od udziału w postępowaniu podatkowym. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 1 września 2020r. Spółka wniosła o "wyłączenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] od udziału w postępowaniu podatkowym oznaczonym sygnaturą [...] do [...] (...)". Uzasadniając wniosek Spółka wskazała na brak bezstronności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w orzekaniu w sprawach podatkowych dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy od marca do czerwca 2015r., w związku z opublikowaniem na stronie internetowej Izby Administracji Skarbowej w [...] w dniu 2 października 2017r. wpisu pt. "[...] KAS zapobiegła stracie 6,5 mln złotych". Spółka podniosła, że "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] publikując (...) wpis dotyczący osób rzekomo zaangażowanych w przestępczą działalność, a priori uznał, że wszelkie dowody, które zostaną przez Spółkę złożone w trakcie postępowania de facto nie będą brane pod uwagę w ostatecznym rozstrzygnięciu. Mimo trwającego postępowania do publicznej wiadomości został już ogłoszony jego wynik". W związku z tym w ocenie Spółki,,(...) trudno w tej sytuacji liczyć na obiektywny, zgodny z prawdą obiektywną i wynikający ze stanu faktycznego wynik postępowania odwoławczego ". Postanowieniem z dnia [...] października 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z ww wniosku, uznając zaistnienie przesłanki z art.165 a § 1 O.p., a po rozpatrzeniu zażalenia Spółki na to postanowienie – utrzymał je w mocy. Zdaniem organu, wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu podatkowego. Instytucja wyłączenia organów podatkowych od załatwienia niektórych spraw podatkowych została uregulowana w przepisach art. 131 i nast. Ordynacji podatkowej. Analiza tych przepisów wskazuje, że Ordynacja podatkowa co do zasady przewiduje możliwość wyłączenia organów podatkowych będących organami pierwszej instancji, nie dopuszcza zaś możliwości wyłączenia dyrektora izby administracji skarbowej. Ponadto organ wskazał, że przepis art. 130 § 3 O.p. stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika lub funkcjonariusza jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności konkretnego pracownika lub funkcjonariusza. W konsekwencji wątpliwości co do bezstronności można zgłaszać jedynie w stosunku do imiennie wskazanego pracownika, a nie jednocześnie wszystkich razem pracowników organu, a W.C., będący Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w [...] w okresie publikacji wpisu (w dniu 2 października 2017r.), nie pracuje już w strukturach Krajowej Administracji Skarbowej województwa [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stoi na stanowisku, że wniosek o wyłączenie organu stanowił kwestię procesową, wynikającą w toku postępowania podatkowego, która - w myśl art. 216 § 2 Ordynacji podatkowej - mogła być załatwiona przez wydanie postanowienia (a nie decyzji), jako, że nie rozstrzygała o istocie sprawy. W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu, Skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając: - naruszenie art. 216 O.p., przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy powinno zostać wydane postanowienie w trybie art. 216 O.p., co doprowadziło do wydania orzeczenia bez podstawy prawnej; - naruszenie art. 130 O.p. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 120, art. 123, art. 127 O.p., przez przyjęcie, iż przepisy O.p. nie przewidują możliwości wyłączenia dyrektora izby administracji skarbowej, podczas gdy wyłączenie takie jest możliwe, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy wyłączenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]; - naruszenie art. 130 O.p. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 120, art. 123, art. 127 O.p., przez nie wyłączenie od udziału w postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec skarżącej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], podczas gdy organ ten powinien zostać wyłączony od udziału w w/w postępowaniu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie - na podstawie art. 145 a P.p.s.a. - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do rozpoznania zażalenia wniesionego przez Skarżącą i wydania postanowienia w przedmiocie wyłączenia się od udziału, w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uznał brak podstaw w obowiązujących przepisach do wyłączenia dyrektora izby skarbowej, pomijając nadrzędną rolę Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w polskim systemie prawnym. W ocenie Skarżącej, dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia najistotniejszym jest ocena, czy wniosek strony o wyłączenie organu, złożony w trakcie toczącego się już postępowania podatkowego, miał spowodować wszczęcie odrębnego postępowania podatkowego, wymagającego załatwienia w drodze decyzji, które jednak ze względu na trwałą przeszkodę uniemożliwiającą rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, uniemożliwiło jej załatwienie co do istoty. Powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt: I SA/Op 282/07, Skarżąca stwierdziła, że wniosek o wyłączenie organu podatkowego prowadzącego postępowanie odwoławcze, nie jest wnioskiem uruchamiającym samoistne i odrębne postępowanie podatkowe, które wymagałoby rozstrzygnięcia w drodze decyzji, a ponadto w brak w O.p. przepisu regulującego kwestię wyłączenia dyrektora izby skarbowej nie oznacza braku podstaw prawnych do rozstrzygnięcia tego zagadnienia procesowego, jeśli pojawi się ono w sprawie już zawisłej, a więc w toku postępowania. Tego rodzaju wniosek złożony w już toczącym się postępowaniu staje się kwestią procesową i winien być rozpatrzony na podstawie art. 216 § 2 O.p. przez wydanie niezaskarżalnego postanowienia. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania została wydana bez podstawy prawnej, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 i 3 O.p. i powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności. Ponadto Skarżąca powtórzyła argumentację odnoszącą się do merytorycznego uzasadnienia wniosku o wyłączenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] od udziału w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej. W ocenie strony, pomimo iż obecny Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie odpowiada za opublikowanie na stronie internetowej wpisu dotyczącego Skarżącej, to zostały uprawdopodobnione okoliczności, które wywołują wątpliwości co do bezstronności obecnego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w sprawie Skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Niesporne jest, że Skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego dotyczącego zobowiązań podatkowych Spółki. Niezależnie od merytorycznych podstaw złożonego wniosku trzeba wskazać, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wyłączenia dyrektora izby administracji skarbowej w postępowaniu podatkowym. Przepisy art.130-132a O.p. stanowią o przesłankach wyłączenia pracownika organu oraz wyłączenia organu podatkowego, lecz nie przewidują możliwości wyłączenia dyrektora izby administracji skarbowej, a jedynie organów I instancji – naczelnika urzędu skarbowego i naczelnika urzędu celno-skarbowego. Zasada legalizmu (art. 120 O.p. ) pozwala organom administracji na wydawanie orzeczeń, dla których istnieje podstawa w obowiązującym prawie, przy czym, organy nie mają uprawnienia do pominięcia przepisów ustaw i orzekania bezpośrednio na podstawie norm konstytucyjnych. W związku z powyższym brak było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie złożonego przez Spółkę wniosku z dnia 1 września 2020r. Stosownie do treści art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zasadnie w tej sytuacji uznał organ, że w obowiązujących przepisach nie ma podstaw do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, dlatego uznając, że postępowanie nie może być wszczęte, słusznie odmówił jego wszczęcia, stosownie do treści art.165 a § 1 O.p. W ocenie Sądu, zarzuty skargi są nietrafne. Wydanie postanowienia na podstawie art.216 O.p. mogłoby mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdyby istniała podstawa do orzekania przez organ, np. gdyby wniosek dotyczył wyłączenia pracownika organu, albo naczelnika urzędu skarbowego. Nie zostały też naruszone przepisy art.130 O.p. w zw. z art.121 § 1 , art.122, art.123 i art.127 O.p., bo jak wyżej wskazano, obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości orzekania o wyłączeniu w stosunku do dyrektora izby administracji skarbowej. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.