I SA/Rz 428/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 428/17 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieujawnionych nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

K. K. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieujawnionych nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. i wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie i ustanowienie pełnomocnika doradcy podatkowego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podała, że ma 73 lata, jest osobą schorowaną, po licznych operacjach, prawie niewidzącą z uprawnieniami inwalidy w stopniu znacznym. Ma trudności w poruszaniu się, korzysta z pomocy osób trzecich. W 2011 r. została "obciążona" podatkiem od nieujawionych dochodów w kwocie 252 tys. zł w związku z kupnem mieszkania. Od 7 lat prowadzona jest przeciwko niej egzekucja. Z emerytury potrącane jest około 500 zł, pozostaje jej do wypłaty około 1090 zł. Kwota ta nie wystarcza jej na codzienne utrzymanie, wobec czego zmuszona była zaciągnąć liczne zobowiązania (na kwotę wynoszącą około 32 000 zł), których nie jest w stanie spłacić. Jest właścicielką ½ "chaty wiejskiej" z 1933 r. o pow. 30 m2 położonej w Witryłowie wymagającej remontu, mieszkania w bloku o pow. 50 m2, a także nieruchomości rolnej o pow. 10 arów. Nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 27 lipca 2017 r. podała, że mieszka sama, a pożyczki zaciągała na cele związane z poratowaniem zdrowia, zakup leków, przyborów medycznych. Za wynagrodzenie "kompetentnego pełnomocnika" zapłaciła 17000 zł. Nadesłała ponadto wyciągi z rachunków bankowych, kopię deklaracji PIT-40, informację ze spółdzielni mieszkaniowej o zaległości w opłatach, wniosek organu podatkowego do ZUS o dokonanie potrąceń egzekucyjnych z emerytury oraz informację o stanie zaległości wynoszącej 98126,45 zł. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Rz 428/17 referendarz sądowy: 1. przyznał K. K.prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, 2. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym a jedynie w zakresie częściowym. Referendarz wskazał, że strona ponosi codzienne wydatki związane ze swym podstawowym utrzymaniem (żywność, lekarstwa, media itp.), a posiadany dochód przed potrąceniami wynosił około 1700 zł, zaś po potrąceniu około 1240 zł, ma zaległości w regulowaniu opłat za korzystanie z mieszkania, debet na rachunku bankowym oraz liczne zobowiązania do spłaty. W związku z powyższym stwierdził, że poniesienie kosztów sądowych może więc przekraczać jej aktualne możliwości finansowe. W uzasadnieniu postanowienia referendarz podkreślił jednak, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącej wynika, że wnioskodawczyni jest właścicielką nie tylko mieszkania, ale również dodatkowych nieruchomości z których nie korzysta i nie czyni ekonomicznego użytku, aby poprawić swoją sytuację materialną, nie wyłączając ich sprzedaży. Nie wykorzystuje zatem wszystkich możliwości w celu poprawy swojej obecnej sytuacji materialnej. Odnosząc się do licznych zobowiązań prywatnoprawnych na które powołuje się skarżąca referendarz podkreślił, że zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Referendarz zauważył, że skarżąca jest uczestnikiem kolejnego postępowania sądowego dotyczącego tej samej sprawy, a więc dysponuje wiedzą o wymaganiach fiskalnych z nim związanych. W ocenie referendarza powinno ją to skłonić do czynienia pewnych oszczędności, aby móc choćby w niewielkim stopniu pokryć część kosztów postępowania, np. związanych z udziałem pełnomocnika z wyboru. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia domagając się zmiany postanowienia i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreśliła, że referendarz sądowy dokonał błędnej oceny sytuacji faktycznej i wyciągnął błędne wnioski. W ocenie skarżącej nie można logicznie uzasadnić rozstrzygnięcia referendarza, że nie jest w stanie ponieść opłat i wpisów kancelaryjnych od 100 do 200 zł (w związku z czym uzyskuje zwolnienie w tym zakresie) a z drugiej strony jest w stanie ponieść koszty profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, które wynoszą kilka tysięcy złotych. Podkreśliła, że jest starszą, schorowana osobą i nie wystarcza jej środków finansowych na bieżące utrzymanie i leczenie. Mając na uwadze powyższe, wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., określanej dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu referendarz prawidłowo wywiódł, że skarżąca nie wykazała, aby w jego przypadku ziściły się przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w całkowitym zakresie. Podkreślić należy, że skarżąca zainicjowała kolejne postępowanie sądowe w tej samej sprawie. Podmiot występujący na drogę postępowania sądowego powinien mieć również świadomość, że to on w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów swojego udziału postępowaniu sądowym. Zatem decydując się na wszczęcie każdej sprawy sądowej, powinien poprzez swoje działanie zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, zwłaszcza jeżeli chce, aby jego sprawa była prowadzona przez fachowego pełnomocnika. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, prowadząc działalność skargową i przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien wykazać się niezbędną zapobiegliwością i przezornością oraz zapewnić sobie środki na ten cel. Skoro skarżąca środków tych nie zabezpieczyła, nawet jeżeli w jej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie może automatycznie powodować, że należy stronie bezwzględnie przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że skarżąca posiada majątek, którego nie wykorzystuje, a który mógłby stanowić dla niej dodatkowe źródło dochodu. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił ustanowienia na rzecz skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślenia wymaga również to, że zgodnie z treścią art. 6 p.p.s.a sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Również z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie wyznaczenia dla skarżącej pełnomocnika procesowego z urzędu, gdyż na aktualnym etapie postępowania jej prawa są dostatecznie zabezpieczone. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.