I SA/Rz 42/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. sprzeciwu J. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. I SA/Rz 42/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

I SA/Rz 42/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., referendarz sądowy odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r. WSA oddalił skargę J. D. Następnie na żądanie skarżącej sporządzono jego uzasadnienie, którego odpis doręczono jej 14 listopada 2017 r. W dniu 15 grudnia 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek J. D. o przyznanie prawa pomocy - w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu tego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. - odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że jest ono niezasadne. Jednocześnie nadmieniła, że jej sytuacja uprawnia ją do otrzymania przedmiotowego wsparcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że ponownie złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - należy rozpatrzyć na podstawie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tej regulacji: postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Regulacja ta pozwala zatem na uchylenie lub zmianę orzeczenia, wskutek zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. II OZ 132/14). Sąd przychyla się do stanowiska referendarza sądowego, że w sytuacji J. D. nie nastąpiły zmiany okoliczności sprawy, które uzasadniają zmianę wydanego uprzednio postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2017 r. w zakresie prawa pomocy (utrzymanego w mocy przez WSA postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r.). W konsekwencji referendarz prawidłowo odmówił skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym - obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd podziela argumentację referendarza zawartą w objętym sprzeciwem postanowieniu, że skarżąca nie zdołała wykazać spełnienia ustawowych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jej wniosku w zakresie całkowitym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, dotyczącej jej stanu materialno-bytowego. Tym samym trafna jest argumentacja referendarza, że aktualna sytuacja J. D. nie różni się istotnie od sytuacji ocenianej uprzednio. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 i art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.