I SA/Rz 388/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2014r. sprawy ze skarg J. K. i B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2014. o takim samym numerze: [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: J.K. i B. N. kwoty po 100 zł. (słownie sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie ustalenia J.K. oraz B.N. wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2014 w kwocie 2 042 zł. Z akt postępowania wynika, że J.K. oraz B.N. prowadzący działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą Spółka cywilna "A" N. B. i Spółka z siedzibą w P., zawarli w dniu 24 listopada 2008r. umowę najmu lokalu użytkowego z Gminą Miejską P. Przedmiotem najmu jest lokal użytkowy położony w P. przy ul. B 6, składający się z ośmiu pomieszczeń o łącznej powierzchni 66,96 m2. W dniu 8 września 2009r., zawarto aneks do umowy, w którym określono, że najemca jest uprawniony także do używania pomieszczenia gospodarczego o powierzchni 25,92 m2 położonego poza budynkiem. W treści umowy najemcy zobowiązali się do uiszczania na rzecz wynajmującego – Gminy P. – czynszu oraz opłat za dostarczone media. Umowa nie stanowi o obowiązku uiszczania na rzecz gminy podatku od wynajmowanej nieruchomości. Decyzjami z dnia [...] stycznia 2014r. o takim samym numerze Prezydent Miasta P. ustalił J.K. oraz B.N. wymiar zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2014 w kwocie 2 042 zł. z tytułu posiadania opisanych wyżej wynajmowanych nieruchomości. W odwołaniach od przedmiotowych decyzji B.N. i J.K. zarzucili, że obowiązująca strony umowa najmu nie stanowi o obowiązkach podatkowych najemcy i do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie została zmieniona. Przytoczył też szereg orzeczeń sądów administracyjnych w przedmiocie podatku od nieruchomości naliczanego najemcom nieruchomości gminnych. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. u, utrzymując w mocy zaskarżone decyzje, podkreśliło iż zgodnie z przepisem art. 3 ust 1 pkt 4 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r. nr 95, poz. 613 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o pol. – podatnikiem podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące m.in. posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Przedmiot opodatkowania stanowią zaś grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bezsporne jest ze skarżący są posiadaczami wynajmowanych lokali. Odnosząc się do treści art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 121), organ wyjaśnił że posiadaczem nieruchomości jest ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym wiąże się władztwo nad rzeczą. Uznał też za niezasadny zarzut odwoławczy sprowadzający się do faktu nieujawnienia stronom umowy faktu istnienia obowiązków publiczno-prawnych. W skargach na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący: J.K. oraz B.N. wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucili że z podpisanej przez nich umowy najmu nie wynika obowiązek opłacania podatku od nieruchomości oraz powołali się na zasadę swobody umów i zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargi SKO w P. u, wnosząc o ich oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 §1 i §2 p.p.s.a., przy sprawowaniu tejże kontroli, sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną w niej podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a., zaskarżone decyzje i postanowienia podlegają uchyleniu tylko w sytuacji naruszenia prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargi wniesione w przedmiotowej sprawie należy uznać za skuteczne choć z innych przyczyn aniżeli podniesione w ich treści. Odnosząc się do argumentów podniesionych w treści przedmiotowych skarg należy podkreślić, iż prawo podatkowe jest dziedziną odrębną od innych gałęzi prawa, w tym również prawa cywilnego, na instytucje którego powołują się podatnicy w treści wniesionych skarg. Wobec tego ani zasada swobody umów, ani ograniczenie odpowiedzialności stron z uwagi na zasady współżycia społecznego, nie mają zastosowania na gruncie prawa podatkowego. Są to bowiem instytucje właściwe prawu cywilnemu i stosowane jedynie na gruncie stosunków o charakterze cywilnoprawnym. Prawo podatkowe określając zarówno przedmiot jak i podmiot opodatkowania, wysokość podatku i sposób jego poboru – nakłada na podatników obowiązek przymusowego świadczenia w określonej wysokości i obowiązek ten jest niezależny od wiedzy czy woli podatników. Nie może być też przedmiotem skutecznej prawnie umowy – tj. ewentualne umowy cywilno-prawne mające za przedmiot zobowiązanie podatkowe nie będą skuteczne w sferze obowiązków publiczno-prawnych podatnika. Dlatego też zarzuty skarżących sprowadzające się do analizy treści umowy najmu zawartej z Gminą P., nie zasługują na uwzględnienie. Obowiązek podatkowy wynika bowiem z powszechnie obowiązującej ustawy podatkowej jaką jest wyżej opisana ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, nie zaś z wyrażanej w treści umowy woli Gminy, jako podmiotu stosunków cywilno-prawnych. Wobec tego brak, w zawartej przez skarżących umowie najmu, zapisów o konieczności poniesienia dodatkowego świadczenia na rzecz gminy czy też fakt niepoinformowania najemcy o takiej konieczności - choć podlegający ocenie w kategoriach rzetelności stosowanych praktyk handlowych - nie ma znaczenia na gruncie prawa podatkowego i nie niweluje obowiązku zapłaty podatku. Kwestię ewentualnego nadmiernego obciążenia najemcy można rozwiązywać jedynie w na gruncie stosunków cywilnoprawnych w ramach np. renegocjacji istniejącej umowy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, tj. z powołanym wyżej art. 3 ust 1 ustawy o pol. podatek od nieruchomości obciąża osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 3 ust 1 pkt a wymienionej ustawy, wobec czego podniesione przez skarżących zarzuty nie są uzasadnione. Mimo tego, z uwagi na niezwiązanie sądu administracyjnego zarzutami skarg i ich podstawą prawną, skargi te okazały się skuteczne, gdyż zaskarżona decyzja zawiera wady powodujące konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe wskazanie w jej treści adresatów tejże decyzji. Zgodnie z powołanym przez organy podatkowe przepisem art. 3 ust. 1 ustawy o pol., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej. W orzecznictwie przeważa pogląd przedstawiony m.in. w wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 226/07 (a także w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 167/07), zgodnie z którym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatnikiem podatku od nieruchomości jest spółka cywilna a nie jej wspólnicy. Wśród podmiotów, na których spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ustawodawca wyodrębnił bowiem w sposób wyraźny i jednoznaczny spółki nieposiadające osobowości prawnej, do których zalicza się między innymi spółki cywilne. Konsekwencją tego uregulowania jest fakt, że w przypadku, gdy posiadaczem nieruchomości jest spółka cywilna - a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - podatnikiem jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Zaskarżona decyzja został zatem wydana w stosunku do niewłaściwych podmiotów. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., podlega uchyleniu i orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasadzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżących : J.K. oraz B.N. zwrot kosztów postępowania po 100 zł. dla każdego, które odpowiadają uiszczonemu przez nich wpisowi.