I SA/Rz 316/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 29 kwietnia 2024 r., nr SKO.4140.195.682.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

H.N. (dalej: Skarżąca/Podatniczka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 29 kwietnia 2024 r. nr SKO.4140.195.682.2024. Stwierdzono nim uchybienie przez Podatniczkę terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 31 stycznia 2024 r. nr PO.3127.03.1403.434.2024 w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości na rok 2024. Z zaskarżonego postanowienia wynikało, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona Podatniczce 14 lutego 2024 r. Odwołanie zostało przez Nią złożone osobiście w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta [...] dnia 29 lutego 2024 r. Czynności tej należało jednak dokonać do 28 lutego 2024 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i udzielonego Jej pouczenia, odwołanie powinno być wniesione w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W takiej sytuacji organ odwoławczy, powołując się na art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie przez Podatniczkę terminu do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej do tut. Sądu Skarżąca podniosła, że uchybienie terminu o jeden dzień nie powinno stanowić przeszkody do rozpoznania odwołania. W jej ocenie, Urząd manipuluje zarządzeniami. Od decyzji podatkowej odwołała się już rok wcześniej i chociaż nie dotyczyło to terminu, to decyzja była odmowna. Powodem popełnionego potknięcia są złośliwe naciski ze strony Urzędu Miasta, który kreuje sytuacje mające wprowadzić obywateli w błąd. Jest osobą starszą, emerytowaną, samotnie zamieszkałą. Brat także jest osobą w podeszłym wieku i stale mieszka z rodziną w K.. Pomimo że we wrześniu 2021 r. zbyli część gruntów o pow. 0,3611 ha, to podatek nie uległ zmniejszeniu, a wręcz przeciwnie. Sytuację tę weryfikowała u sąsiadów i wygląda ona odmiennie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona, w dużej mierze z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, będąc do tego uprawnionym z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej przywoływanej w skrócie: "P.p.s.a.). Uznanie skargi za zasadną w zakresie, w jakim konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia, wynikało z jego przedwczesnego wydania, bez dokonania oceny wszystkich dokumentów (pism procesowych), jakie zgromadzono w aktach sprawy w toku postępowania międzyinstancyjnego, a także innych dokumentów z wcześniejszych okresów, w których Podatniczka wielokrotnie wyrażała niezadowolenie z rozstrzygnięć organu podatkowego. Wynik analizy zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów związanych ściśle z postępowaniem odwoławczym w postaci dowodu doręczenia decyzji podatkowej organu pierwszej instancji oraz pisma procesowego zatytułowanego przez Podatniczkę jako "odwołanie" potwierdził ustalenia organu odwoławczego, że zdarzenia te miały miejsce odpowiednio 14 lutego i 29 lutego 2024 r. Bezsprzecznie, w świetle art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji i termin ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Jego uchybienie obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia tego faktu na podstawie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Rzecz jednak w tym, że ww. pismo z 29 lutego 2024 r nie było jednym, jakie Podatniczka złożyła organowi podatkowemu po dniu doręczenia jej decyzji z 31 stycznia 2024 r. W reakcji na doręczoną decyzję 19 lutego 2024 r. złożyła pismo dotyczące "błędu w naliczeniu podatku", w którym stwierdziła, że "odsyła do poprawy decyzję podatkową na rok 2024 r., która powiela błąd z decyzji z roku 2022". W piśmie tym wyraziła zdecydowane niezadowolenie zarówno z przyjętej podstawy opodatkowania, jak i wymiaru podatku, a także z pominięcia nadpłaty podatku z roku wcześniejszego. W odpowiedzi na to pismo Naczelnik Wydziału Podatników i Opłat Urzędu Miasta [...] udzieliła Podatniczce odpowiedzi w piśmie z 20 lutego 2024 r., zwracając decyzję z 31 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy doszło do naruszenia przez organy podatkowe zasad zaufania i informowania, jakie zostały skodyfikowane w art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Organy obowiązane są tak prowadzić postępowanie, aby strona postępowania nie poniosła uszczerbku wskutek nieznajomości prawa. W kontakcie z organami administracji publicznej interesant powinien mieć poczucie, że jego sprawa prowadzona jest rzetelnie i profesjonalnie, z poszanowaniem wszystkich reguł proceduralnych, w tym legalizmu, bezstronności i odpowiedniego poziomu staranności. Temu może służyć jasna w przekazie komunikacja oraz udzielanie czytelnych informacji o stanie sprawy i skutkach prawnych podjęcia lub zaniechania określonych czynności procesowych. Podatnik powinien mieć przekonanie, że w toku postępowania każdy jego wniosek zostanie prawidłowo zrozumiany. Dotyczy to także właściwej kwalifikacji składanych pism procesowych oraz analizy jego intencji, jakie wynikają z ich treści, zgodnie z maksymą falsa demonstratio non nocet. Organy powinny bowiem interpretować dane oświadczenie w sposób zgodnie z intencją autora. Obowiązane są też podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Nie ulega wątpliwości Sądu, ponieważ wynika to z akt sprawy, że Podatniczka wielokrotnie wyrażała wobec organu pierwszej instancji niezadowolenie z wymiaru podatku od nieruchomości, formułując negatywne oceny w kontakcie z pracownikami Urzędu Miasta i zwracając uwagę na cechy osobiste swoje i drugiego podatnika (głównie podeszły wiek). Dlatego organy podatkowe, poza dopełnieniem wymagań formalnych i udzielenia stronie postępowania niezbędnych pouczeń w treści decyzji podatkowej, powinny także odpowiednio analizować każde pismo składane przez podatników, w szczególności w okresie, w którym możliwe jest wniesienie środka zaskarżenia w toku postępowania podatkowego. Pismo Podatniczki z 19 lutego 2024 r. stanowi tego dosadny przykład, ponieważ zawiera ono treść, która w świetle dyspozycji art. 222 Ordynacji podatkowej może być uznana za spełniającą wymagania formalne odwołania. Wymagało to poczynienia dodatkowych ustaleń, aby ustalić intencje Podatniczki, które nie zostały wyraźnie zaakcentowane w treści pisma. Kierując się zasadami ogólnymi postępowania podatkowego i mając na względzie wcześniejsze relacje z Podatniczką należało odnośnie do tego pisma podjąć czynności wyjaśniające, czy wolą Podatniczki w związku ze złożeniem tego pisma nie było wniesienie odwołania, co umożliwiałoby jej realizację prawa do dwuinstancyjnego postępowania podatkowego. Należy mieć przy tym na uwadze, zgodnie z maksymą falsa demonstratio non nocet, aby uznać pismo strony za odwołanie nie musi ono zostać w taki sposób zatytułowane. Ważne jest natomiast, aby wskazano z nim zaskarżoną decyzję, zawarto zarzuty, określono istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywało dowody uzasadniające to żądanie, czego wymaga przepis art. 222 Ordynacji podatkowej. Przy czym, ewentualne braki mogą zostać uzupełnione w trybie określonym w art. 169 § 1 w zw. z art. 235 i art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej. Istotne bowiem jest to, że poza wyrażoną w nim treścią zostało ono podpisane i wniesione w terminie, jaki jest przewidziany do wniesienia odwołania oraz do organu, za pośrednictwem którego należało czynności tej dokonać. Należało zatem odnośnie do tego pisma podjąć czynności w celu wyjaśnienia, czy Podatniczka nie chciała już wtedy skorzystać ze środka odwoławczego. Pominięcie takich ustaleń i ograniczenie się do formalnego oczekiwania na pismo zatytułowane "odwołanie" stanowi przejaw zbytniego formalizmu i naruszenia zasad określonych w art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydano przedwcześnie, z naruszeniem przywołanych dotychczas przepisów postępowania podatkowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podatkowej. W świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. wymagało to jego uchylenia w celu wyjaśnienia wskazanych wątpliwości. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmie czynności wyjaśniające, o których mowa w uzasadnieniu i stosownie do wyników poczynionych ustaleń podejmie dalsze czynności procesowe. W razie wskazania przez Podatniczkę, że pismo z 19 lutego 2024 r. należy zakwalifikować jako odwołanie, wówczas należy nadać temu pismu prawidłowy bieg, a pismo złożone 29 lutego 2024 r. potraktować jako uzupełnienie odwołania, w tym pod względem wymaganych elementów konstrukcyjnych takiego pisma procesowego, lub dodatkową wypowiedź w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Natomiast w razie zaoponowania przeciwko takiej kwalifikacji tego pisma organ odwoławczy będzie mieć podstawę faktyczną do podtrzymania stanowiska, jakie wyraził w uchylonym postanowieniu. Wbrew bowiem stanowisku wyrażonemu w skardze, uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania chociażby o jeden dzień powoduje, że odwołanie nie może zostać rozpatrzone, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi w kwocie 100 zł, jaki został uiszczony przez Skarżącą.