I SA/Rz 269/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2023 r., nr - nr 1801-IEE.711.120.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Przedmiotem skargi K. K. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 28 lutego 2023 r. nr 1801-IEE.711.120.2022, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ropczycach (dalej: organ egzekucyjny lub NUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do K. K. (dalej: Zobowiązanego), na podstawie tytułu wykonawczego z 7 października 2015 r. nr [...], w zakresie należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podjął szereg czynności egzekucyjnych skierowanych do majątku Zobowiązanego. Pismem z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego w postaci obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości. Zaskarżył on obwieszczenie NUS z [...] listopada 2021 r. o podaniu do publicznej wiadomości o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Zobowiązany wniósł m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Kolejnym pismem z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany wniósł też skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji, wskazując, że zaskarża czynności NUS z [...] listopada 2021 r. dotyczące obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], składającej się z działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Zobowiązany wniósł m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Kolejnym pismem z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji, wskazując, że zaskarża w całości czynności NUS z [...] listopada 2021 r. dotyczące obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], składającej się z działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...]. Zobowiązany wniósł m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Pismem z 15 lutego 2022 r. Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata wniósł ponownie skargę na czynności organu egzekucyjnego w postaci obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości, składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Pełnomocnik wniósł m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu wniosków o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zawartych w ww. pismach z 11 stycznia 2022 r., NUS postanowieniem z 11 marca 2022 r. nr 1815-SEE.711.11.2022.11, odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu NUS wskazał, że w sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Podał, że na dzień wydania przedmiotowego postanowienia Zobowiązany nie ma odroczonego terminu wykonania obowiązku, wstrzymanego wykonania obowiązku, posiada zdolność do czynności prawnych, a nadto nie zachodzą żadne pozostałe przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. NUS podkreślił, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek strony. W ocenie organu, przedstawione przez Zobowiązanego argumenty nie mogą wywołać skutku prawnego, gdyż nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. NUS zauważył, że wniesienie skargi na czynności organu egzekucyjnego ani nawet jej uwzględnienie nie zawiesza postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawartego w piśmie z 15 lutego 2022 r., NUS postanowieniem z 17 marca 2022 r. nr 1815-SEE.711.13.2022.11, odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, przedstawiając tożsame uzasadnienie jak w postanowieniu z 11 marca 2022 r. Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie NUS z 11 marca 2022 r. Złożył też zażalenie na postanowienie NUS z 17 marca 2022 r. Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. nr 1801-IEE.711.46.2022, DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS z 11 marca 2022 r. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Zobowiązany nie wskazał żadnych przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wynikających z art. 56 § 1 u.p.e.a. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi w trybie doręczenia zastępczego i nie zostało zaskarżone. Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. nr 1801-IEE.711.53.2022, DIAS uchylił postanowienie NUS z 17 marca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny orzekł w sprawie już rozstrzygniętej innym postanowieniem, co było działaniem nieprawidłowym. Ww. rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi w trybie doręczenia zastępczego i nie zostało zaskarżone. Pismem z 2 czerwca 2022 r. Zobowiązany wniósł także skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...]. W piśmie tym Zobowiązany wniósł m.in. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 30 września 2022 r. nr 1815-SEE.711.6.2022.23, NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu NUS wskazał, że w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostało już wydane postanowienie z 11 marca 2022 r., zatem ponowne orzekanie w tym samym przedmiocie stanowiłoby naruszenie zasady res iudicata - powagi rzeczy osądzonej. Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zarzucił, że złożenie nawet bezskutecznego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że nie może nastąpić zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Postanowieniem z 28 lutego 2023 r., opisanym na wstępie DIAS - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że w skargach z 11 stycznia 2022 r. na czynności organu egzekucyjnego dotyczących obwieszczenia o licytacji oraz obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości - zawarty został wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w całości i niezwłoczne zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania skargowego i następnie postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zarzutów zgłoszonych w skardze. DIAS wyjaśnił, że wniosek Zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Ww. pisma stanowiły dla organu egzekucyjnego impuls do podjęcia z urzędu działań w celu oceny istnienia podstaw do zawieszenia postępowania prowadzonego wobec Zobowiązanego. DIAS zwrócił uwagę, że postanowieniem z 11 marca 2022 r., NUS odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego. Postanowienie NUS, zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z 16 sierpnia 2022 r. Rozstrzygniecie to nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. W skardze z 15 lutego 2022 r. na czynności organu egzekucyjnego w postaci obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata, ponownie zawarł wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Taki wniosek został również zawarty w kolejnym piśmie Zobowiązanego z 2 czerwca 2022 r. Mając na uwadze, że sprawa zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem z 11 mara 2022 r., DIAS uznał, że zasadnie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie kolejnych wniosków złożonych w przedmiocie zawieszenia tego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z zasadą res iudicata, organ administracji nie ma możliwości rozstrzygnięcia sprawy załatwionej istniejącym w obrocie prawnym ostatecznym postanowieniem lub decyzją do czasu uchylenia takiego rozstrzygnięcia w trybie przez prawo przewidzianym. DIAS stwierdził, że w sprawie bezspornym pozostaje, że w pismach z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany zawarł wniosek o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania skargowego i następnie postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zarzutów zgłoszonych w skardze. W pismach tych nie wskazano żadnych okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W pismach z 15 lutego 2022 r. i z 2 czerwca 2022 r. również zawarto tej samej treści wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W pismach tych nie wskazano również żadnych okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego. DIAS zwrócił uwagę, że wszystkie ww. pisma dotyczyły zatem tego samego przedmiotu postępowania - zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych bądź też prawnych, które uzasadniałyby odmienne, niż wcześniej wydane, rozstrzygnięcie żądania Zobowiązanego w tym przedmiocie. W ocenie DIAS zasadna była zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie kolejnych wniosków złożonych w tym samym zakresie. DIAS zauważył też, że w zażaleniu Pełnomocnik nie wskazał żadnej okoliczności uzasadniającej zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego. K. K., reprezentowany przez adwokata skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie DIAS z 28 lutego 2023 r., wnosząc o jego uchylenie i postanowienia go poprzedzającego oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.; - art. 61 § 1 oraz 61 a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że organ I instancji nie był obowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie, - art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że treść pisma, które powinno inicjować postępowanie (gdyby nie odmowa wszczęcia postępowania) obligowała również do zbadania wniosku pod kątem ww. przepisu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w okolicznościach sprawy organ egzekucyjny całkowicie pominął to, że złożenie nawet bezskutecznego wniosku o zawieszenie postępowania nie oznacza, że nie może nastąpić zawieszenie postępowania z przyczyn, które mogą stanowić podstawę wniosku o zawieszenie postępowania, na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. W takiej sytuacji, okoliczności wskazane w postanowieniu o zawieszeniu postępowania uzasadniające jego zawieszenie, winny zostać poddane ocenie przez sąd administracyjny pod kątem ich charakteru jako okoliczności stanowiących czasową przeszkodę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organ nie naruszył prawa i zasadnie uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postepowania w przedmiocie zawieszenia postepowania. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w przepisach art. 56 ustawy o postepowaniu w egzekucyjnym w administracji. Przewiduje on, że postepowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w ściśle określonych w tym przepisie przypadkach. Ustawa nie przewiduje fakultatywnych możliwości zawieszenia postepowania. Chociaż zobowiązany może w pismach wskazywać na zaistnienie okoliczności kiedy postępowanie ulega zawieszeniu. Przysługuje mu również prawo do złożenia zażalenia na odmowe zawieszenia postępowania. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że z prawa do wnioskowania o zawieszenie postępowania, opierając się na tej samej argumentacji faktycznej i prawnej może on skorzystać jedynie raz, nie może skutecznie ponawiać go, powołując się po raz kolejny na takie same argumenty. W postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy upea nie stanowią inaczej odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.( art. 18 upea ). W takim zaś przypadku znajdują zastosowanie ( co wskazały organy ) przepisy art. 61 i 61a kpa regulujące kwestie, kiedy postępowanie może być wszczęte, jak także postępowanie organu , kiedy takie postępowanie wszczęte być nie może, w tym z innych, uzasadnionych przyczyn. Za taką uzasadnioną przyczynę powodującą odmowę wszczęcia postępowania należy uznać złożenie wniosku po raz wtóry, tożsamego faktycznie i prawnie z wnioskiem pierwotnym. Niedopuszczalne jest bowiem procedowanie tej samej kwestii w postępowaniu administracyjnym po raz kolejny. Sprawa oparta na tych samych podstawach faktycznych i prawnych może być procedowana tylko jeden raz i ponowne wszczęcie postępowania byłoby niedopuszczalne bądź to z uwagi na zawisłość sporu ( lis pendens ) bądź też na ostateczne zakończenie sprawy ( res iudicata ). Przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa stanowi bowiem, że stwierdza się nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jeżeli zatem orzeczono o sprawie , która została rozstrzygnięta inną decyzją, to wówczas takie rozstrzygniecie jest nieważne z mocy prawa. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że zasada ta rozciąga się również na sprawy rozstrzygane w formie postanowień. Warunkiem jest natomiast aby obie sprawy posiadły tożsamą podstawę faktyczną i prawną. W przedmiotowej sprawie z takimi właśnie przesłankami mamy do czynienia. Zarówno wniosek osobisty zobowiązanego ( rozstrzygnięty pierwotnie ) jak i aktualnie rozstrzygnięty wniosek pełnomocnika ) zostały oparte na tych samych podstawach, a także dotyczą tej samej czynności organu administracji. W tych okolicznościach nie jest prawnie dopuszczalne procedowanie wniosku pełnomocnika i słusznie organy odmówiły wszczęcia postępowania w tym zakresie. Wielokrotne rozpatrywanie skarg czy też innych środków zaskarżenia na tę samą czynność egzekucyjną sparaliżowało by bowiem to postępowanie. Wskazać jeszcze należy, co zauważono powyżej, że nie jest dopuszczalne w tym postępowaniu odnoszenie się do kwestii zasadności zawieszenia postepowania. Możliwe i konieczne było to w postępowaniu pierwotnym. Aktualne postępowanie kwestii tej dotyczyć nie może. Nie dochodzi w nim bowiem do rozważania argumentów merytorycznych strony. Brak akceptacji strony dla rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu pierwotnym nie stanowi podstawy do inicjowania postępowania wtórnego. Z tych względów sąd uznał że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ja w myśl art. 151 ppsa.