I SA/Rz 249/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu ZC od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r. o odmowie zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi ZC na decyzję Dyrektora [.] Oddziału Regionalnego w [.] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [.] stycznia 2018 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku ZC o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, odmówił zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r., którym zwolnił ją od kosztów sądowych w całości i odmówił prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ocenie referendarza wnioskodawczyni nie wykazała, aby od poprzednio rozpoznawanego wniosku w jej sytuacji materialno-bytowej wystąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniłyby zmianę postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w szerszym zakresie niż dotychczas. Nie zachodziły zatem przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.". W sprzeciwie ZC zażądała zmiany zaskarżonego postanowienia i ustanowienia adwokata, ponieważ nie stać jej na poniesienie jego wynagrodzenia. Od kwietnia 2018 r. zaszły zmiany w jej sytuacji, ponieważ w tym czasie członek rodziny przebywał w szpitalu, nastąpiły dodatkowe wydatki na zakup leków na kwotę ponad 300 zł miesięcznie, a prowadzone gospodarstwo dotknięte zostało klęską suszy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może ono zostać przyznane tylko takiej osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przesłanka ta w przypadku wnioskodawczyni nie jest spełniona, ponieważ osiąga wraz z mężem stałe dochody wynoszące około 3500 zł miesięcznie, a ponadto prowadzą gospodarstwo rolne, które jednak nie stanowi dla nich jedynego albo zasadniczego źródła utrzymania. Mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a wszystkie zadeklarowane wydatki znajdują pokrycie w osiąganych dochodach. Skarżąca nie znajduje się więc w sytuacji niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Co więcej, sama w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy (rubryka 5 formularza PPF) powołuje się na przesłanki częściowego a nie całkowitego prawa pomocy. Rozpoznany przez referendarza wniosek jest kolejnym w niniejszej sprawie. Zasadnie więc, uwzględniając dyspozycję art. 165 p.p.s.a., poddano ocenie to, czy od 20 kwietnia 2018 r. w sytuacji materialno-bytowej wnioskodawczyni nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniłyby przyznanie jej prawa pomocy w szerszym zakresie niż dotychczas. W ocenie Sądu stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe. W powołanym przepisie nie chodzi bowiem o jakąkolwiek zmianę, ale taką, którą można uznać za istotną. Tylko taka uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r. i przyjęcie, że wnioskodawczyni nie tylko jest w dalszym ciągu uprawniona do prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), ale nie jest obecnie w stanie ponieść już jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ta ostatnia okoliczności względem skarżącej jednak nie zachodzi, a prawo pomocy nie może być wykorzystywane do ochrony prywatnego majątku. Ma ono bowiem służyć osobom ubogim, bez dochodów albo osiągającym niskie dochody, które nie byłyby w stanie przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i zasobów podołać obowiązkowi pokrycia, chociażby w części, kosztów postepowania, w którym biorą udział, stosownie do art. 199 p.p.s.a., przez co miałyby ograniczony dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Za okoliczności takie nie można uznać natomiast pewnych niedogodności i wyrzeczeń w prywatnych wydatkach, które nie zagrażają jednak podstawowej egzystencji. Wnioskodawczyni natomiast jak dotychczas nie poniosła żadnych kosztów postępowania. Przyznanie jej w przedstawionych okolicznościach majątkowych pełnomocnika, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie byłoby – jak zauważył referendarz, możliwe z uwagi na dyspozycję art. 245 § 3 p.p.s.a., skoro korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 165 Ppsa, Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.