I SA/Rz 189/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JP – Syndyka Masy Upadłości U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg U. (obecnie Syndyka Masy Upadłości U.) na decyzje Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] stycznia 2017 r. - nr [.] - nr [.] - nr [.] - nr [.] - nr [.] w przedmiocie długu celnego - p o s t a n a w i a - I. przyznać JP – Syndykowi Masy Upadłości U. prawo pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. I SA/Rz 189/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi U. na opisane w sentencji decyzje. Na skutek wywiedzionej skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r. I SA/Rz 189/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżony wyrok, zasądził od organu na rzecz Syndyka Masy Upadłości U. kwotę 2473 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznając ponownie sprawę oddalił skargi. Zgłaszając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 maja 2018 r. Syndyk wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w treści wniosku (pisma z 23 maja 2018 r.), że domaga się zwolnienia od opłat sądowych w całości. W złożonym oświadczeniu podał, że Spółka od października 2017 r. znajduje się w stanie upadłości, co samo w sobie świadczy o złym stanie finansów masy upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest bowiem stan niewypłacalności, a celem postępowania upadłościowego spłata wierzycieli. Z udziałem Spółki, a obecnie Syndyka, toczy się wiele postępowań. Po około 5 miesiącach od ogłoszenia upadłości doręczono mu około 600 decyzji administracyjnych pierwszej instancji, dotyczących należności celno-podatkowych. Z uzyskanych od organów informacji wynika, że przedmiotem ich analizy jest około 1000 zgłoszeń celnych dokonanych przez Spółkę, co determinuje możliwość wydania około 2000 decyzji. Przed WSA w Rzeszowie w listopadzie i grudniu 2017 r. zakończono postępowania w 46 sprawach. Z analiz Syndyka wynika, że łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach może przekroczyć 8,5 mln zł, a wartość opłat sądowych może wahać się od 100 zł do przeszło 1000 zł. Konieczność pokrycia wszystkich możliwych opłat może zniweczyć cele postępowania upadłościowego. Według bilansu sporządzonego dla celów postępowania upadłościowego na dzień 29 października 2017 r. strata w działalności Spółki wynosiła 438193,22 zł. Stan rachunku bankowego wynosi obecnie około 3000000 zł, wartość kapitału zakładowego 500 000 zł. Upadły nie osiąga dochodu, stan upadłości agencji celnej wyklucza prowadzenie jej przedsiębiorstwa. Wpis od skargi kasacyjnej wynieść powinien 956 zł. Uzasadnienie wyroku z dnia 17 maja 2018 r. sporządzono z urzędu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza wniosku przez pryzmat przewidywanych kosztów sądowych, w szczególności postępowania kasacyjnego, uzasadnia uwzględnienie wniosku w części, choć tylko na skutek wzięcia pod rozwagę również innych spraw toczących się z udziałem Syndyka/upadłej Spółki przed tut. Sądem. Jednostkowe koszty postępowania nie przekraczałyby bowiem zdolności płatniczych masy upadłości, ale suma kosztów sądowych we wszystkich zainicjowanych i toczących się sprawach, także na etapie drugoinstancyjnym, przemawia za taką oceną wniosku i przyznaniu wnioskodawcy częściowego wsparcia ze środków publicznych. Od stycznia 2018 r. do 11 czerwca 2018 r. zarejestrowano w Sądzie 60 skarg tego podmiotu, w dużej mierze dotyczących decyzji stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sprawach celnych. Wiele spraw z wcześniejszego okresu jest w toku, w niektórych uregulowano już opłaty sądowe w różnych kwotach. Aby zatem nie zniweczyć celów postępowania upadłościowego (konieczności pokrywania innych bieżących wydatków związanych z likwidacją oraz prowadzeniem przedsiębiorstwa upadłego, które pozwala zasilać masę upadłości nowymi środkami) i zarazem zapewnić Syndykowi/upadłej Spółce dostęp do sądu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem uwzględnić wniosek w części i zwolnić go od opłat sądowych w 1/2 części (w połowie wymaganej należności). Stan posiadanych środków pieniężnych, w tym wierzytelności określonej w wyroku z 17 maja 2018 r., oraz ciężary fiskalne w innych sprawach sądowoadministracyjnych umożliwiają Syndykowi częściowe zadośćuczynienie wymaganiu określonemu w art. 199 Ppsa, tj. pokrycia (części) kosztów postępowania związanych z jego udziałem w nim. W szczególności w jego zasięgu będzie połowa wpisu od skargi kasacyjnej. Uiszczenie bowiem pełnych kosztów w przedstawionych okolicznościach mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla tych procesów, w tym wierzycieli upadłego, wśród których jest również Skarb Państwa. Nie przedstawiono natomiast dowodów na istnienie zobowiązań, które uzasadniałyby odmienną ocenę od wyrażonej wyżej. Jeżeli chodzi z kolei o deklarowaną liczbę spraw prowadzonych przez organy administracji skarbowej z udziałem upadłej Spółki/ Syndyka, to nie przekłada się ona wymiernie na aktualne obciążenia fiskalne masy upadłości zwłaszcza, że są to decyzje wydane w pierwszej instancji. Jeżeli zajdzie konieczność wniesienia w tamtych sprawach skarg do sądu administracyjnego, Syndyk rozważy wówczas potrzebę wystąpienia z należycie uzasadnionym wnioskiem o prawo pomocy, jako że upadły nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, ale wydatki na koszty postępowań sądowych mogą być zaliczane do kosztów postępowania upadłościowego na mocy art. 230 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344).