I SA/Rz 167/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS/organ) umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem A. K. (dalej: Podatnik/Skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w sprawie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2013r. Jako podstawę prawną organ wskazał m.in. przepisy art. 208 § 1 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 800 ze zm. – dalej: O.p.). W uzasadnieniu natomiast DIAS powołał się na wydane w dniu [...] listopada 2018r. własne postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] lutego 2017r., z uwagi na bezskuteczność jej doręczenia. Zdaniem DIAS, decyzja będąca przedmiotem odwołania nie weszła do obrotu prawnego, a w związku z tym termin przewidziany na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie należało umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie A. K. wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 207 i art.208 § 1 O.p., przez wydanie przez DIAS orzeczenia o umorzeniu postępowania w formie postanowienia, zamiast decyzji, - art.208 O.p. bez wykazania bezprzedmiotowości postępowania, - art. 121 O.p., poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych, w sytuacji kierowania do strony postępowania działającej bez profesjonalnego pełnomocnika mylnych pouczeń, - naruszenie art. 217 § 2 O.p. wyrażające się brakiem wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia, co uniemożliwiło właściwe zapoznanie się z motywami działania organu i ich zrozumienie, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że wiedzę o wydaniu decyzji Dyrektora UKS w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2017r. powziął w dniu 9 sierpnia 2018 r., w trakcie czynności w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w [...], lecz z uwagi na upływ terminu nie mógł już skutecznie złożyć odwołania, dlatego wniósł o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Umorzenie postępowania zaskarżonym postanowieniem, pozbawia go możliwości odniesienia się do decyzji. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) -c) P.p.s.a.). Oceniając zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Organ odwoławczy słusznie bowiem uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był niedopuszczalny z uwagi na to, że termin ten nie rozpoczął w ogóle biegu, bowiem decyzja organu I instancji została wyekspediowana pod niewłaściwy (nieaktualny) adres i nie można było uznać, że została skutecznie doręczona. Stosownie do treści art.162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu w oparciu o przepis art.162 § 1 O.p. jest zatem dopuszczalne jedynie w razie uchybienia terminu. Warunkiem uznania, że do takiego uchybienia doszło jest stwierdzenie, że decyzja, od której wniesiono odwołanie, została skutecznie doręczona stronie. Natomiast w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji nie została wprowadzona do obrotu prawnego, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że z momentem doręczenia decyzji powstają skutki prawne dotyczące zarówno organu podatkowego, jak i strony postępowania. W przypadku uznania, iż nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, w obrocie prawnym brak jest aktu, którym związany byłby organ podatkowy i od którego strona mogłaby wnieść odwołanie. W tej sytuacji nie zaczyna też biec termin do wniesienia środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1472/12, LEX nr 1484772). Zatem decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym i strona nie nabywa prawa do wniesienia odwołania, zaś termin przewidziany do wniesienia odwołania nie rozpoczyna swego biegu. W tej sytuacji organ odwoławczy słusznie uznał wniosek o przywrócenie terminu za niedopuszczalny, a postępowanie wywołane tym wnioskiem za bezprzedmiotowe. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi. W ocenie Sądu, prawidłowa była forma zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. postanowienie. Z mocy art.219 O.p. przepis art.208 O.p. stosuje się odpowiednio do postanowień. Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza, że unormowań tych nie należy przenosić w sposób mechaniczny, bezpośredni, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru prawnego postanowienia. Skoro w sprawach dotyczących przywrócenia terminu organ orzeka w formie postanowienia, co wynika wyraźnie z art.163 O.p., to i umorzenie postępowania w tego rodzaju sprawach następuje w formie postanowienia. Ponadto to postanowienie jest właściwą formą rozstrzygnięcia w poszczególnych kwestiach wynikających w toku postępowania podatkowego, które nie dotyczą istoty sprawy. Sąd nie stwierdził też braków w zakresie uzasadnienia rozstrzygnięcia czy pouczenia, a wydane postanowienie jest wyrazem dbałości o prawa strony w postępowaniu podatkowym. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.