I SA/Rz 145/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędzia WSA Jarosław Szaro Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę.

Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. K., zwanego dalej skarżącym, na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego - wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2014 r., o numerach: [...],[...],[...],[...] i [...]. Wierzycielem dochodzonych należności pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Skarżący, po otrzymaniu odpisu tytułów wykonawczych, w dniu [...] stycznia 2015 r. wniósł zarzuty w sprawie niewłaściwego i nieprawidłowego, jego zdaniem, załatwienia sprawy przez pracowników działających z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podkreślił bowiem, że nie doręczono mu decyzji w przedmiocie określenia wysokości jego zobowiązań podatkowych. Dopiero zaś z chwilą doręczenia mu tych rozstrzygnięć będzie mógł uregulować zobowiązania podatkowe, bądź zwrócić się z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty tychże należności. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, prowadzona wobec niego egzekucja jest bezpodstawna i bezprawna. W odpowiedzi na wezwanie organu do wskazania podstawy wniesionych zarzutów skarżący stwierdził, że stanowi je art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], odmówił uznania zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawą były okoliczności wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na wyżej opisane rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem wydania kasatoryjnego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy było niewskazanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego podstawy prawnej (jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a.) rozpatrzenia podniesionych zarzutów. W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania, ustosunkowując się do wezwania organu o wskazanie podstawy podniesionych zarzutów, skarżący stwierdził, że rozstrzygnięcia podatkowe, stanowiące podstawę egzekucji, są przedmiotem postępowań sądowoadministracyjnych, tak wiec dopiero ich zakończenie przesądzi o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązków. Dodał też, że zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczenie nieprawomocnych płatności, rozłożenie ich na raty, umorzenie odsetek i kosztów egzekucyjnych i kosztów ponagleń, ale wszystkie jego prośby zostały rozdzielone na kilka postepowań, z których żadne nie doczekało się jednak ostatecznego rozstrzygnięcia. Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu, wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), gdyż kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych, na które zostały wystawione opisane na wstępie tytuły wykonawcze była już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji organ, kierując się art. 34 § 1 a u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zarzut. W kwestii podnoszonej przez skarżącego kwestii niedoręczenia mu decyzji organ zaznaczył, że zostały one mu doręczone w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową). Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji winien najpierw dokonać właściwej kwalifikacji wniesionych zarzutów, a dopiero później przeprowadzić ich prawną kwalifikację. Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., nr [...], odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawą są okoliczności wskazane w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ stwierdził, że skarżący zakwestionował wymagalność obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, ze względu na niedoręczenie mu określających je decyzji. Tymczasem badania tego przez organ egzekucyjny zakazuje art. 29 u.p.e.a. Poza tym organ podkreślił, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że badanie wymagalności obowiązku na etapie postepowania egzekucyjnego jest możliwe tylko wtedy, gdy ewentualny brak wymagalności jest konsekwencją zdarzeń mających miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. Oprócz tego Naczelnik Urzędu Skarbowego zauważył, że skarżący występował o odroczenie zapłaty zaległości podatkowych, jednakże jego wniosek nie został uwzględniony. Organ egzekucyjny zwrócił też uwagę, że brak wymagalności obowiązku nie oznacza jego nieistnienia, a jedynie to, że nie może być on egzekwowany. W niniejszej sprawie decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, nie zostało też wstrzymane jej wykonanie. W tej sytuacji zarzut skarżącego nie może zostać uznany za zasadny. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia na wyżej opisane rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że kwestionując wymagalność obowiązku zapłaty zaległości podatkowych skarżący nie wskazał z czego ten fakt wywodzi. Tymczasem jego wniosek o rozłożenie zaległości na raty nie został uwzględniony, a nie wstrzymano też wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego. Jeżeli chodzi o podnoszona kwestię niedoręczenia skarżącemu decyzji określających zobowiązania podatkowe, to organ odwoławczy zauważył, że organy egzekucyjne nie są uprawnione do badania tych okoliczności. Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] grudnia 2016 r., nr [...], wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich możliwych czynności, niezbędnych do rozpatrzenia sprawy, - rażące naruszenie art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium sprawy, a także nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, - naruszenie art. 35 i art. 36 K.p.a. poprzez nieuzasadnione i bezpodstawne długotrwałe prowadzenie postępowania, - rażące naruszenie art. 37 i art. 38 K.p.a. poprzez nierozpoznanie merytoryczne zgłoszonego – słusznego zarzutu oraz ewidentne przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 1 a pkt 15-16 oraz art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez nieprzestrzeganie postanowień o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a konsekwencji zajęcie świadczenia emerytalnego skarżącego, - rażące naruszenie art. 35 u.p.e.a., poprzez brak faktycznego wstrzymania postępowania egzekucyjnego, - rażące naruszenie art. 35 a u.p.e.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie najistotniejszego wątku zarzutów, tj. wstrzymania egzekucji w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, co nastąpiło postanowieniem z [...]października 2014 r., - rażące naruszenie art. 120-129, art. 144-150, art.187, art. 200, art. 211-212 Ordynacji podatkowej poprzez dwuletnie realizowanie zajęć egzekucyjnych, gdyż nieprawomocne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej nie zostały skarżącemu doręczone. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej skarżący podniósł szereg zarzutów, co do zasady o charakterze proceduralnym, chociaż w skardze cześć z nich zakwalifikowano jako merytoryczne, opartych zarówno na przepisach u.p.e.a., jak również Ordynacji podatkowej i K.p.a. Na wstępie jednak należy stwierdzić, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym regulacje Ordynacji podatkowej w ogóle nie znajdują zastosowania. Przedmiotowa materia jest bowiem w przeważającej mierze uregulowana przepisami u.p.e.a. oraz odpowiednio stosowanymi (z mocy art. 18 u.p.e.a.) przepisami K.p.a. Tak więc zarzuty oparte na przepisach Ordynacji podatkowej są w tym wypadku bezprzedmiotowe. Składając skargę na postanowienie w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów skarżący podniósł szereg okoliczności stricte związanych z samym przebiegiem prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, a także podjętymi w jego trakcie czynnościami. Chodzi tutaj o kwestię zawieszenia postępowania egzekucyjnego i podejmowanych po tym fakcie czynności, takich jak chociażby zajęcie świadczenia emerytalnego skarżącego. W tym wypadku również należy stwierdzić, że okoliczności te nie są objęte zakresem przedmiotowym sprawy, która dotyczy rozpatrzenia wniesionych przez skarżącego zarzutów, których rodzaj i podstawę określa art. 33 § 1 u.p.e.a. Tak więc brak jest podstaw do ich oceny w niniejszym postępowaniu. Skarżący kwestionując prawidłowość, a co za tym idzie zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, podobnie jak poprzedzającego go postępowania zarzucił organowi zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich możliwych czynności, niezbędnych do rozpatrzenia sprawy, a także niezapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu i jego przewlekłe prowadzenie. Odnosząc się do tych kwestii na wstępie należy zaznaczyć, że organ egzekucyjny, oceniając zasadność wniesionych przez zobowiązanego zarzutów nie prowadzi w tym przedmiocie postepowania dowodowego, w rozumieniu K.p.a. Bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie będąc jednak uprawnionym do weryfikowania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku. Poza tym, poza jednym przypadkiem, organ egzekucyjny w zakresie rozpoznawanych zarzutów jest związany stanowiskiem wierzyciela. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego występował zarówno w charakterze organu egzekucyjnego, jak również wierzyciela egzekwowanego obowiązku pieniężnego, przez co nie zachodziła konieczność odrębnego wyrażania przez ten organ stanowiska w sprawie. Nie zmienia to jednak faktu, że działając w tego rodzaju podwójnej roli nie miał on możliwości weryfikowania, poza przewidzianymi prawem procedurami, obejmującymi w szczególności nadzwyczajne środki odwoławcze, prawidłowości wydanych decyzji, z których to wynika egzekwowany obowiązek. Jeżeli chodzi o podnoszoną przez skarżącego kwestię długotrwałości prowadzonego postępowania to zauważyć należy, że przepisy u.p.e.a. nie określają terminu załatwienia zarzutów. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że w tej sytuacji winien znaleźć odpowiednie zastosowanie art. 35 K.p.a, jednakże stanowisko to nie jest powszechne. Poza tym, w niniejszej sprawie przedłużanie postępowania związanego z rozpatrzeniem wniesionych zarzutów było konsekwencją nieprecyzyjnego ich sformułowania przez skarżącego, a także niesprecyzowania, na wezwanie organu, podstaw prawnych na których oparł swoje zarzuty. Poza tym brak jest podstaw do stwierdzenia, że czas trwania postępowania, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie miał lub mógł mieć istotny wpływ na jego treść. Jak ostatecznie ustaliły rozstrzygające niniejszą sprawę organy, podstawą wniesionych przez skarżącego zarzutów był przepis art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że stanowisko organów, iż w przypadku skarżącego żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie miała miejsca jest prawidłowe i zasadne. Skarżący wprawdzie występował z wnioskiem o rozłożenie na raty swoich zaległości podatkowych oraz umorzenie należnych od nich odsetek, jednakże jego wniosek został załatwiony odmownie. Na aprobatę nie zasługuje również podnoszony przez niego argument dotyczący wniesienia do sądu skargi na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z której wynika egzekwowany obowiązek, gdyż wniesienie skargi nie skutkuje brakiem wymagalności tego obowiązku, zwłaszcza że wykonalność decyzji nie została wstrzymana. Odnosząc się do kwestii związanych z podnoszonym przez skarżącego argumentem, związanym z niedoręczeniem mu decyzji określających jego zobowiązania podatkowe, to zgodzić się należy z organem, że okoliczność ta, co do zasady, nie może być badana w ramach postępowania egzekucyjnego, w szczególności postępowania mającego na celu rozpatrzenie prawidłowości wniesionych zarzutów. Dotyczy ona bowiem kwestii ostateczności decyzji administracyjnych, a więc ich aspektów merytorycznych. Są to okoliczności odnoszące się do czasu poprzedzającego wystawienie tytułów wykonawczych i wszczęcie postepowania egzekucyjnego, z tego więc względu brak jest podstaw do ich weryfikacji w trybie zarzutów egzekucyjnych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) oddalił skargę.