I SA/Rz 139/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...], Dyrektor P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Dyrektor ARiMR) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. K. (dalej: beneficjent, skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Kierownik ARMiR) z dnia [...] grudnia 2020r., nr [...], w sprawie przyznania pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19 w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19" w wysokości 2.484,27 zł. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy w dniu 9 września 2020r. beneficjent złożył wniosek o przyznanie pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19. We wniosku beneficjent oświadczył - w zakresie prowadzonej produkcji - że na dzień 1 marca 2020r. prowadził wraz żoną produkcję kurcząt rzeźnych w rozmiarze co najmniej 1 000 sztuk. W dniu [...] grudnia 2020r. Kierownik ARMiR wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał beneficjentowi pomoc dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19 w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19" w wysokości 2.484,27 zł. Z uwagi na to, że rozstrzygnięcie w całości uwzględniało żądanie strony, a beneficjent nie złożył żądania doręczenia decyzji, organ I instancji nie doręczył decyzji, pozostawiając ją w aktach sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020r., poz. 217 z późn. zm. - dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich) w przypadku działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12a i 13a, jeżeli decyzja administracyjna w sprawie o przyznanie pomocy uwzględnia w całości żądanie strony i nie określa zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych, o których mowa w art. 63 ust 2 rozporządzenia nr 1306/2013, oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014r. ustanawiającego zasady dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości, decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie strony. Pismem z dnia [...] grudnia 2020r. beneficjent wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...], Dyrektor ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, za dzień doręczenia decyzji, o której mowa art. 32 ust. 1 tej ustawy, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Ponadto organ wskazał, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 129 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 256 z późn. zm. - dalej: K.p.a.) zgodnie z którym przepis szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania. Tym przepisem szczególnym w rozpoznawanej sprawie jest art. 1 pkt 5 lit. b ppkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie prawa pomocy (Dz. U. z 2020r., poz. 1440 – dalej: ustawa zmieniająca), zgodnie z którym w przypadku decyzji w sprawie o przyznanie pomocy w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13a, odwołanie od tej decyzji wnosi się w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Organ dodał, że zgodnie z art. 1 pkt 1 ww. ustawy zmieniającej, działaniem o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13a, jest wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVI-19. Odnosząc się do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy organ odwoławczy wskazał, że płatność została przelana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta, w dniu [...] grudnia 2020r. i tę datę należy uznać za dzień doręczenia decyzji Kierownika ARIMR z dnia [...] grudnia 2020r. Siedmiodniowy termin na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu [...] grudnia 2020r. Beneficjent wniósł odwołanie w dniu [...] grudnia 2020r. W ocenie organu odwoławczego odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, w konsekwencji zgodnie z art. 134 K.p.a. organ wydał zaskarżone postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie Dyrektora ARiMR beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 8 K.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważanie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; 3. art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i uchybienie obowiązkowi wynikającego z tego przepisu, tj. nie zapewnienie stronie możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, a przede wszystkim pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań i nie doręczenie decyzji kończącej postępowanie w sprawie, co skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika ARiMR. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w związku z brakiem doręczenia mu decyzji o przyznaniu pomocy, termin do wniesienia odwołania powinien wynosić 14 dni od dnia otrzymania kwoty pomocy na rachunku bankowym. Skarżący zaznaczył, że w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy nie został poinformowany o tym, że aby otrzymać decyzję należy złożyć stosowne pismo. Po otrzymaniu kwoty pomocy, skarżący uznając, że wyliczenie kwoty jest nieprawidłowe (niezgodne ze stanem faktycznym), udał się do biura Agencji, lecz nie przyjęto jego odwołania, skierowano go natomiast do biura weterynarii w celu uzyskania wyjaśnień dotyczących kwoty pomocy, gdzie w dniu 22 grudnia 2020r. otrzymał dokument stwierdzający faktyczną ilość kurcząt. Następnie skarżący przedstawił dokumenty w biurze Agencji, gdzie uzyskał informację, że może wnieść odwołanie od decyzji w terminie 14 dni. W ocenie skarżącego został on wprowadzony w błąd i w konsekwencji skrzywdzony przez nieudolność i brak wiedzy urzędników Agencji, która ma służyć pomocą dla rolników. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 . – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora ARiMR stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Kierownika ARiMR przyznającej mu pomoc w ramach wsparcia dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 134 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przywołany wyżej przepis odnosi się do wstępnego etapu postępowania odwoławczego, w którym organ odwoławczy bada wniesiony środek pod względem formalnym. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy dokonuje oceny odwołania pod względem jego dopuszczalności oraz bada czy zostało ono wniesione w ustawowym terminie. W przypadku stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy obowiązany jest do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli chodzi o termin do wniesienia odwołania to zasadniczo wynosi on 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 129 § 2 K.p.a.), jednakże przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 K.p.a.). W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wynosił 7 dni od dnia jej doręczenia. Taki bowiem termin został ustanowiony na mocy art. 1 pkt 5 lit. b ppkt 2 ustawy zmieniającej, której przepisy weszły w życie w dniu 25 sierpnia 2020r. (art.3 ustawy zmieniającej). Przepis art. 1 pkt 5 lit. b ppkt 2 cyt. ustawy stanowi, że w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w art. 34 po ust. 4 dodaje się ust. 4a, w myśl którego, w przypadku decyzji w sprawie o przyznanie pomocy w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13a, odwołanie od tej decyzji wnosi się w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 1 pkt 1 ww. ustawy zmieniającej, działaniem o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13a, jest wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, a zatem także pomoc przyznana skarżącemu zakwestionowaną przez niego odwołaniem decyzją Kierownika ARiMR z dnia [...] grudnia 2020r. W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie Dyrektor ARiMR prawidłowo uznał, że odwołanie zostało wniesione przez skarżącego z uchybieniem terminu. Decyzja Kierownika ARiMR objęta przedmiotowym odwołaniem, w całości uwzględniała żądanie strony. Skarżący nie złożył żądania doręczenia tej decyzji, dlatego nie została ona doręczona, tylko pozostawiona w aktach sprawy. W myśl bowiem art. 32 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, w przypadku działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12a i 13a, jeżeli decyzja administracyjna w sprawie o przyznanie pomocy uwzględnia w całości żądanie strony i nie określa zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych, o których mowa w art. 63 ust 2 rozporządzenia nr 1306/2013, oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014r. ustanawiającego zasady dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości, decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie strony. Zgodnie z art. 34 ust. 2 ww. ustawy, za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że datą realizacji płatności był dzień [...] grudnia 2020r. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął ww. datę za dzień doręczenia decyzji skarżącemu. Termin na złożenie odwołania upłynął w dniu [...] grudnia 2020r. Odwołanie zaś zostało wniesione w dniu [...] grudnia 2020r., a zatem z uchybieniem terminu. W tej sytuacji organ odwoławczy zobligowany był do wydania, na podstawie art. 134 K.p.a., postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołana. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Przekroczenie terminu obliguje do uznania, że dokonana czynność jest bezskuteczna, a organ ma obowiązek wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy złożył oświadczenie, że pouczono go o możliwości i trybie żądania doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu oraz o możliwości złożenia odwołania od tej decyzji. Ponadto skarżący podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania wnioskowanej pomocy określone w ustawie o wspieraniu obszarów wiejskich, w której na mocy ustawy zmieniającej został ustanowiony siedmiodniowy termin do wniesienia odwołania. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące braku pouczenia o możliwości złożenia wniosku o doręczenie decyzji oraz o terminie do wniesienia od niej odwołania, nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie Sądu również pozostałe podnoszone przez skarżącego okoliczności odnoszące się do braku przyjęcia odwołania przez pracowników Agencji oraz nieprawidłowego pouczenia go terminie do wniesienia odwołania, nie mogą wywrzeć oczekiwanego przez niego skutku, w postaci skutecznego zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia. Twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób wykazane, ani nawet uprawdopodobnione, nie znajdują też odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy. Nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącego odnośnie naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 K.p.a., że organ odwoławczy niedostatecznie wyjaśnił sprawę i nie prowadził postępowania starannie i zgodnie z przepisami prawa, przez co podważył zasadę zaufania do władzy publicznej. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Z tego względu organ odwoławczy w przedmiotowym postępowaniu nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości przyznania skarżącemu pomocy w ramach wsparcia dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19. Natomiast istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktyczne dotyczące daty uznania decyzji za doręczoną oraz wniesienia odwołania przez skarżącego zostały przez organ odwoławczy ustalone, a skarżący nie przedstawił dowodów, które świadczyłyby o nieprawidłowościach w tym zakresie. W ocenie Sądu niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 9 i art. 10 K.p.a. Jak to już zostało wskazane, organ odwoławczy słusznie uznał, że z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, organ I instancji prawidłowo nie doręczył skarżącemu decyzji i pozostawił ją w aktach sprawy. Nawet gdyby założyć, że decyzja organu Agencji nie uwzględniała w całości żądania skarżącego, co subiektywnie ocenia a czego jednak nie wykazał, to jednak okoliczności sprawy – otrzymanie pieniędzy z Agencji na jego konto indywidualne bez uprzedniego doręczenia mu decyzji powinno być dostatecznym sygnałem o przyjętym toku postępowania przez organ i wynikającym z niego reżimie wnoszenia środka zaskarżenia. Niezbędne informacje wynikały ze stosownych pouczeń, które otrzymał skarżący, o czym była mowa wyżej, a żądania doręczenia decyzji nie składał. Mając na względzie powyższe, należy uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.