I SA/Rz 1046/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" sp. z o.o. z siedzibą w R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w wyniku zajęcia kont bankowych przez urząd skarbowy spółka straciła płynność finansową, banki wypowiedziały jej umowy o prowadzenie rachunków bankowych. Spółka zadeklarowała we wniosku, że rodzaj prowadzonej przez nią działalności to handel hurtowo detaliczny artykułami elektronicznymi. Odnośnie danych ekonomicznych spółka podała, że za ostatni rok wygenerowała 229.243,43 zł straty, wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł, nie posiada rachunków bankowych, kapitał zakładowy spółki wynosi 20.000 zł. Skarżąca wyjaśniła także, że majątkiem spółki jest samochód Nissan X-TRIAL z 2014 r., laptop i telefon, spółka nie posiada środków w kasie. Do wydatków spółki należą czynsz za wynajem biura w wysokości 250 zł brutto oraz usługa biura rachunkowego w wysokości 25 zł brutto miesięcznie. Wydatki te pokrywane są przez udziałowców. Spółka wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, w tym do złożenia deklaracji dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć okresów rozliczeniowych poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, zeznania podatkowego CIT-8 za 2016, a jeśli takowe nie zostało złożone – projektu, przedłożenia chronologicznych wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, bilansu spółki za 2016 r., aktualnej ewidencji posiadanych środków trwałych, rachunku zysku i strat za 2016, udzielenia informacji /i potwierdzenia/ ewentualnych czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organ i zastosowanych środkach egzekucyjnych oraz udzielenia informacji odnośnie obowiązku dokonywania dopłat przez wspólników. Spółka wyjaśniła, że w listopadzie 2015 r. została wykreślona z rejestru VAT przez [...] Urząd Skarbowy, nie posiada rachunków bankowych, zeznanie CIT-8 ani jego projekt nie został jeszcze przygotowany, podobnie jak bilans spółki. Według wyjaśnień wspólnicy nie posiadają obowiązku dokonywania dopłat, opłaty przez nich realizowane mają na celu pokrycie podstawowych kosztów utrzymania spółki. Na przedłożonej liście środków trwałych znajduje się samochód osobowy, który został zajęty przez organ egzekucyjny – naczelnika urzędu skarbowego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono: Przepis na podstawie którego zawarto przesłanki jakie musi spełnić osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), by uzyskać preferencje w postaci zwolnienia od kosztów sądowych o jakie ubiega się skarżąca spółka tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.- dalej w skrócie: P.p.s.a.) oparty jest na konstrukcji ograniczonego uznania, co oznacza, że spełnienie przesłanek ekonomicznych uprawnia jedynie do udzielenia takiej pomocy; w zakresie częściowym, o jaki ubiega się skarżąca – jest to brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Warunek wykazania przez osobę prawną podstaw, na których opiera swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, nakłada na nią obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów potwierdzających niemożność pokrycia tych kosztów postępowania. W oparciu wyłącznie o dane zadeklarowane na formularzu PPPr i wymienione powyżej pismo z wyjaśnieniami, nie można stwierdzić, że spółka jest w tak złej sytuacji finansowej i wyczerpała wszystkie możliwości pozyskania środków pieniężnych, że nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, powinna być stroną aktywną w zakresie wskazywania dowodów na okoliczność, że faktycznie pozostaje w sytuacji na jaką się powołuje. Dodatkowa wiedza oparta na dokumentach dotyczących realiów ekonomicznych i aktualnego położenia spółki jest niezbędna i pozwoliłaby na zweryfikowanie żądania spółki w kontekście przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie prawa pomocy. Dla uzyskania bieżących danych niezbędne było wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji źródłowej, a to w związku z tym, że owe dokumenty źródłowe o które wezwano w niniejszej sprawie stanowią absolutne minimum, które pozwoliłoby na zobrazowanie kondycji finansowej spółki, a których w sprawie brak. W tym miejscu powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne także, działalność osób prawnych, a to takiej kategorii podmiotów należy zaliczy skarżącą, opiera się na samodzielności i w oparciu o własny majątek. Skarżąca jest pełnoprawnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu uprawnieniami i obowiązkami. Taki profesjonalny podmiot jak spółka musi mieć rozeznanie, że zastosowanie pomocy, wsparcia czy ułatwienia ekonomicznego wiąże się z analizą sytuacji ekonomicznej tegoż podmiotu, a tym samym z aktywnością jego samego w tej kwestii i wykazaniem, daniem dowodów na opisywany stan rzeczy. W takiej sytuacji, bez dodatkowych informacji, o które była wzywana spółka, nie można dokonać prawidłowej oceny jej możliwości płatniczych. Brak dokumentów związanych ze sprawozdawczością finansową spółki, należy potraktować jako brak istotnych informacji, a to z kolei budzi wątpliwości czy spółka faktycznie wymaga wsparcia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.