I SA/Po 848/25

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.

Burmistrz Miasta i Gminy O., działając jako wierzyciel, postanowieniem z 03 września 2025 r. nr [...], wskazując na art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), oddalił zarzut R. B. w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazał, że R. B. (dalej także jako skarżąca) 27 lutego 2025 r. otrzymała decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2025. W związku z brakiem zapłaty mimo upłynięcia terminu płatności pierwszej i drugiej raty podatku, Burmistrz wydał upomnienia. Upomnienie z 10 kwietnia 2025 r. dotyczące pierwszej raty podatku zostało doręczone 28 kwietnia 2025 r. Upomnienie z 09 czerwca 2025 r. dotyczące drugiej raty podatku zostało doręczone 25 czerwca 2026 r. Raty podatku nie zostały zapłacone, zatem 05 sierpnia 2025 r. Burmistrz wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący pierwszą i drugą ratę podatku od nieruchomości za rok 2025. Skarżąca wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. tj. brak wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Uzasadniła, że pobiera niską rentę, zasiłek pielęgnacyjny i opiekuje się 80-letnia matką, chorą przewlekle. Ma dochody poniżej kwoty wolnej od egzekucji. Po opłaceniu zobowiązań pozostaje niewielka kwota. Oceniła, że jest nękana. Burmistrz wskazał, że skarżąca w dniu 11 sierpnia 2025 r. złożyła wniosek o umorzenie pierwszej i drugiej raty podatku za rok 2025, ale do dnia wydania postanowienia w przedmiocie zarzutu – nie została wydana decyzja w sprawie o umorzenie. Ocenił, że samo złożenie wniosku o umorzenie podatku nie wstrzymuje egzekucji administracyjnej. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie wniosku wywiera skutki w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W zażaleniu skarżąca opisała przebieg postępowania, w tym zajęcie dwóch rachunków bankowych. Czeka na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie podatku od nieruchomości. Oceniła, że otrzymywana renta jest poniżej minimum socjalnego, nieco powyżej minimum egzystencji. Z roku na rok jest podwajany podatek od nieruchomości. Występuje kolizja z interesem podatnika. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości na skutek spadkobrania. Gdy sytuacja podatnika na tyle się zmieni, że sytuacja po zapłaceniu podatku lub rozłożeniu na raty nie zagrozi egzystencji, to wówczas można wydać decyzję o rozłożeniu odroczenia ale nie w sytuacji gdzie jest zagrożona egzystencja – biologiczne życie. Postanowieniem z 26 września 20225 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji słusznie ocenił, że nie zachodzą żadne okoliczności, które uzasadniałyby brak lub utratę wymagalności egzekwowanego obowiązku. Nie wydano decyzji o odroczeniu terminu wykonania obowiązku, umorzeniu podatku czy rozłożeniu go na raty, jak również nie wystąpiła żadna inna przyczyna braku wymagalności obowiązku. Taką inną przyczyną braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. nie jest w szczególności sytuacja bytowa i finansowa podatnika. Okoliczności tego rodzaju pozostają bez wpływu na wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji i nie podlegają badaniu w toku postępowania egzekucyjnego, przez co zarzut nie mógł okazać się skuteczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że powstało zobowiązanie podatkowe obejmujące należności z tytułu pierwszej i drugiej raty podatku za rok 2025. Podatek został określony w decyzji skierowanej do rzeczywistego zobowiązanego – skarżącej. Skarżącej doręczono przewidziane prawem upomnienia, co warunkuje wystawienie tytułu wykonawczego. Zobowiązanie podatkowe nie wygasło ani w całości ani w części, nie wydano decyzji o odroczeniu terminu wykonania ani o rozłożeniu spłaty należności na raty, nie wystąpiła żadna inna przyczyna powodująca utratę wymagalności podatku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. B. podkreśliła, że w zażaleniu wskazała na złożenie do Burmistrza wniosku o umorzenie podatku od nieruchomości. Na moment wystawienia tytułu wykonawczego wystąpił interes podatnika, lecz organ nie znał aktualnej sytuacji skarżącej wobec czego wystawił tytuł wykonawczy. Zarzuciła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło podstawę zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., na którą skarżąca powołała się. Nadto zarzuciła, że Burmistrz tendencyjnie nie wydał decyzji w sprawie umorzenia podatku. Skarżąca zarzuciła bezzasadne uzasadnienie, że nie zachodzi żadna z podstaw zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. – inna przyczyna – i zwróciła się o wyjaśnienie, co oznacza "inna przyczyna", wskazana w tym przepisie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W toku postępowania pełnomocnik z urzędu wskazała, że w całości podtrzymuje stanowisko skarżącej i wnosi o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie oraz przyznanie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu, nieopłaconych nawet w części przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako P.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy tego, czy Burmistrz naruszył prawo, oddalając, w toku egzekucji administracyjnej, zarzut brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. W ocenie Sądu oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga została oddalona. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi z kolei art. 33 § 2 powołanego aktu, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b – na którą to podstawę zarzutu powołała się skarżąca, że z powodu bardzo trudnej sytuacji finansowej zwróciła się z wnioskiem do Burmistrza o umorzenie pierwszej i drugiej raty podatku od nieruchomości za rok 2025. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 34 § 2 powołanego aktu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Na podstawie zaś art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne. W kontekście wniesionego przez skarżącą zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. należy wskazać, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, że u podstaw wystawienia przez Burmistrza tytułu wykonawczego nr [...] z 05 sierpnia 2025 r., obejmującego pierwszą i drugą ratę podatku od nieruchomości za rok 2025 (k. [...]), leżała decyzja Burmistrza z 03 lutego 2025 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości (k. [...]). Skarżąca nie kwestionuje doręczenia tej decyzji (w dniu 27 lutego 2025 r., k. [...]). Nadto skarżąca nie kwestionuje ostateczności tej decyzji. Podatek od nieruchomości jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego – art. 6 ust. 7 zdanie drugie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 707). Obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia podatnikowi decyzji organu podatkowego. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. W realiach sprawy oznacza to, że ostateczna decyzja podlega wykonaniu, zatem obowiązek zapłaty podatku stał się wymagalny i pozostaje wymagalny tak długo, aż zobowiązanie podatkowe wygaśnie, względnie utraci przymiot wymagalności. Zdaniem Sądu obowiązek zapłaty podatku ustalonego w przedmiotowej decyzji pozostaje wymagalny, mimo wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o umorzenie tego podatku. Dopiero bowiem władcze rozstrzygnięcie organu uprawnionego do np. umorzenia zaległości podatkowej sprawi, że obowiązek zapłaty podatku wygaśnie, w całości lub w części. Złożenie wniosku o umorzenie podatku nie wskazuje, jakie będzie rozstrzygnięcie organu. W dacie wniesienia zarzutu jak i w dacie wydania postanowienia przez Burmistrza, wierzyciel – Burmistrz, mógł domagać się od skarżącej wykonania obowiązku, czyli zapłaty podatku. Brak wymagalności obowiązku powodują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Podstawa zarzutu wymieniona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. dotyczy innej sytuacji, w której obowiązek traci przymiot wymagalności, ale istnieje dalej. Ustawodawca celowo poprzestał na niedookreślonej podstawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, aby nie ograniczać uprawnień zobowiązanego, na którego nałożony obowiązek przestał być wymagalny. Znaczenie prawne ma utrata przymiotu wykonalności, nie powód, z którego ona wystąpiła. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie pozostałych ustaleń i ich skutków znajdujących odzwierciedlenie w skarżonym postanowieniu, naruszało ono prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu zostanie rozpoznany przez referendarza sądowego WSA w Poznaniu zgodnie z art. 250 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.