I SA/Po 827/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi H.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia oddala skargę

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020r. H. M. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł o umorzenie podatku od nieruchomości związanych z prowadzoną działalnością. We wniosku podatnik wskazał, że nie zapłacił dwóch rat łącznego zobowiązania podatkowego w związku z pandemią, z uwagi na brak pracy zakładu i nie osiąganiem tym samym dochodu przez okres dwóch miesięcy. Podatnik wskazał, iż zgodnie z decyzją na łączne zobowiązanie pieniężne podatek od nieruchomości związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i gruntu na rok 2020 wynosi [...] zł. Dzieląc tą kwotę na 12 miesięcy i mnożąc przez dwa miesiące, w których zakład nie pracował daje to kwotę [...]zł i jest to kwota o umorzenie której występuje. W dniu [...] czerwca 2020 r. B. M. (żona H. M.) otrzymała w Urzędzie formularz informacji przedstawianej przy ubieganiu się o pomoc "de minimis" oraz formularz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawców - z pouczeniem o konieczności dostarczenia tych dokumentów do Urzędu w ciągu 7 dni. Z uwagi na brak wypełnienia obowiązku dostarczenia dokumentów niezbędnych dla rozpoznania wniosku o umorzeniu zaległości podatkowych - części II raty podatku od nieruchomości za 2020 r. organ pierwszej instancji wystosował do wnioskodawcy "Wezwanie" z dnia [...] czerwca 2020 r. Przedmiotowym wezwaniem organ podatkowy pierwszej instancji na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") wezwał podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie umorzenia części II raty podatku od nieruchomości poprzez: - wypełnienie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym zobowiązanego na załączonym formularzu, - wypełnienie formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis tj. załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis ( Dz.U. 2010r., Nr 53, poz. 311 ze zm.), - dostarczenie wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał podatnik w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat kalendarzowych albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie. Organ wskazał jednocześnie, iż w przypadku niewypełnienia ww. warunku tj. dostarczenia ww. dokumentów, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, wniosek pozostanie bez rozpatrzenia. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdził, że wezwanie to jest bezpodstawne, bowiem nie wnosił on o umorzenie podatku od nieruchomości za dwa miesiące 2020 r. z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny, stąd niezasadne jest wypełnianie oświadczeń w tym zakresie. Nadto podkreślił, że wnioskował o umorzenie podatku od nieruchomości za dwa miesiące 2020 r., w których to miesiącach zakład masarni z uwagi na pandemię nie pracował i tym samym nie przynosił dochodów. Wobec tego organ winien ustosunkować się tylko do tej kwestii. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Burmistrz [...] działając na podstawie art. 169 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 zwana dalej "O.p." ) orzekł o pozostawieniu podania wnioskodawcy w sprawie umorzenia części II raty podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie [...]zł oraz odsetek w kwocie [...]zł bez rozpatrzenia. Organ wyjaśnił, że zgodnie z pismem Dyrektora Departamentu Monitorowania Pomocy Publicznej z dnia [...] maja 2020 r. pogorszenie się sytuacji ekonomicznej przedsiębiorców w związku z rozprzestrzenianiem się COVID-19, nie zwalnia podmiotów udzielających pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE z konieczności stosowania przepisów dotyczących pomocy publicznej (w tym również pomocy de minimis). Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wnioskodawca wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia. Wnioskodawca ponownie wskazał, że wnosił o umorzenie podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za dwa miesiące, w których zakład - masarnia nie pracował i nie przynosił dochodów w związku z koronawirusem. Wskazał, iż nie prosił o pomoc "de minimis" więc nie mógł spełnić wymogu przedłożenia stosownych przy tej pomocy dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia, SKO stwierdziło brak podstaw do wyeliminowania kwestionowanego postanowienia z obrotu prawnego z uwagi na fakt, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do wydania postanowienia w trybie art. 169 § 4 O.p. Kolegium podkreśliło, że wbrew twierdzeniom podatnika, w świetle obowiązujących przepisów prawa regulujących kwestie i kategorie ulg, jakie organ jednostki samorządu terytorialnego może udzielić na wniosek podatnika, organ podatkowy rozpatrując wniosek prowadzącego działalność gospodarczą podatnika o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, zobowiązany jest najpierw zbadać, czy wypełnione zostały przesłanki do jej przyznania, w świetle przepisów wspólnotowych. Dopiero potem może ocenić przez pryzmat ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, czy zobowiązanie to umorzyć w całości, w części lub wcale. Ponadto SKO wskazało, że kwestie udzielenia ulgi w spłacie ciążących zobowiązań na podatnikach reguluje art. 67a § 1 O.p. Natomiast art. 67b O.p., przewiduje możliwość udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą. Ulgi mogą przybrać postać pomocy publicznej, pomocy niestanowiącej pomocy publicznej oraz tzw. pomocy de minimis. Organ podatkowy otrzymawszy wniosek przedsiębiorcy o ulgę podatkową powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy spełnione są przesłanki do przyznania ulgi w spłacie podatku w świetle art. 67b § 1 O.p., uwzględniając uregulowania wspólnotowe dotyczące pomocy przedsiębiorcom, a więc dopuszczalność pomocy i jej wymogi. W drugiej kolejności, gdy wniosek spełnia te wymogi, organ podatkowy powinien poddać wniosek ocenie pod kątem kryteriów, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., a więc ocenić czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika. W ocenie SKO złożenie dokumentów określonych w "Wezwaniu" Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020r. jest obligatoryjnym wymogiem by rozpoznać merytorycznie sprawę umorzenia zaległości podatkowych. Wobec tego, w sytuacji gdy na wezwanie organu do usunięcia braków wniosku poprzez złożenie stosownych formularzy i oświadczeń majątkowych podatnik nie wykonuje tego obowiązku zasadne jest wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Pismem z dnia [...] października 2020 r. H. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie, zarzucając: - nie zwracanie uwagi kto wnosi zażalenie, błędne pouczenie o możliwości przysługującego stronie prawa do wniesienia zażalenia do Kolegium i uczynienia tego przez Burmistrza za stronę i tym samym odebranie stronie prawa do jego złożenia, - brak podstaw do składania do organu dokumentów i oświadczeń, których żądał organ, - błędne przywoływanie przez Kolegium pisma Dyrektora Departamentu Monitorowania Pomocy Publicznej z dnia [...] maja 2020 r. bowiem nie wnosi ono nic do sprawy, - brak rozstrzygnięcia przez Kolegium kwestii zasadniczej a powoływanie i cytowanie art. 169 § 4 O.p., który to przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący wniósł o odrzucenie zaskarżonego postanowienia i usunięcie go z obrotu prawnego jako wadliwego prawnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. W badanej sprawie sporną kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy zasadnie organy podatkowe pozostawiły wniosek skarżącego o udzielenie ulgi bez rozpatrzenia. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia części II raty podatku od nieruchomości za 2020 r. Stan faktyczny sprawy i stanowiska stron sporu sądowego zostały przedstawione w części historycznej niniejszego uzasadnienia, nie ma więc konieczności ponownego jego powtarzania w pełnym zakresie. Przechodząc do stanu prawnego sprawy Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 67a i 67b organ może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, która to ulga obejmuje m.in. umorzenie w całości lub części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wymaga podkreślenia, że udzielenie ulgi – zwłaszcza w odniesieniu do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą – wymaga wykazania przez wnioskodawcę zasadności przyznania ulgi a ponadto, zasadności udzielania pomocy de minimis. Wniosek skarżącego należy więc odnieść do treści art. 168 § 2 O.p., zgodnie z którym podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast art. 169 O.p. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (§ 1). Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (§ 4). Jak wynika z cytowanych przepisów prawnych, art. 168 § 2 O.p. formułuje minimalne wymogi, jakie musi spełniać podanie. Na etapie badania wstępnego organ jest obowiązany ustalić, czy podanie, które do niego wpłynęło spełnia te wymogi. Bowiem co do zasady podanie nie spełniające wymogów określonych przepisami prawa nie może zostać rozpatrzone. Jeżeli organ stwierdzi, że podanie jest dotknięte brakami formalnymi, jest obowiązany wezwać wnoszącego podanie do usunięcia tych braków w terminie 7 dni. W wezwaniu należy umieścić pouczenie, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zastosował wyżej opisany tryb umożliwiający skarżącemu uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Zdaniem tego organu wniosek o udzielenie ulgi winien spełniać – jak wynika z wezwania z dnia [...] czerwca 2020 r. podstawowe dane obrazujące sytuację dochodowo – majątkową skarżącego, a także dane dotyczące ewentualnej pomocy publicznej. Wymaga podkreślenia, że wezwanie to skarżący odebrał w dniu [...] czerwca 2020 r. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ po bezskutecznym upływie terminu wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. postanowienie o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpatrzenia. Dopuszczalność żądania przez organ pierwszej instancji uzupełnienia braku formalnego podlega ocenie w świetle wymogów sformułowanych w art. 169 § 1 O.p. Organ bowiem jest nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do żądania uzupełnienia wniosku, gdy strona domaga się udzielenia ulgi, nie wykazując jednocześnie przesłanek warunkujących jej udzielenie. Sąd stwierdza, że zasadnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami organ pierwszej instancji wezwał stronę do uzupełnienia braku wniosku, ponieważ obowiązek wykazania przesłanek zawartych w tzw. przepisach ulgowych obciąża wnioskodawcę. W badanej sprawie skarżący ograniczył się w podaniu z dnia [...] czerwca 2020 r. jedynie do prośby o umorzenie podatku od nieruchomości za dwa miesiące w których jego zakład był zamknięty, a to oznaczało, że nadanie biegu złożonemu wnioskowi wymagało wykazania, że skarżący nie jest w stanie należności tej uiścić. Organ, do którego skierowane jest podanie ma obowiązek przeprowadzenia badania wstępnego podania, a w przypadku stwierdzenia braków - ma obowiązek umożliwienia stronie ich sanowania w trybie przewidzianym w art. 169 O.p. Wykładnia systemowa wewnętrzna nakazuje łączne stosowanie norm wynikających z art. 168 § 2 O.p. i art. 169 § 1 i § 2 O.p. Brak formalny podania w rozumieniu art. 169 § 1 O.p. jest brakiem tamującym możliwość merytorycznego załatwienia żądania strony. Wystąpienie takiego braku nakazuje organowi uruchomienie procedury umożliwiającej stronie sanowanie braku. W sytuacji bezczynności wnioskodawcy – w niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył żądanej dokumentacji – pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie naruszało prawa. Końcowo, należy zaakcentować, że zgodnie z art. 169 § 1 i § 2 O.p., aby organ mógł zastosować negatywny dla strony skutek procesowy w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia, musi zostać prawidłowo przeprowadzona procedura umożliwiająca stronie konwalidowanie braku podania. Organ jest obowiązany skierować do strony skuteczne pod względem prawnym wezwanie do uzupełnienia tych braków. Jest to wprawdzie czynność materialno-techniczna, ale dla wywołania skutków prawnych w postaci rozpoczęcia biegu terminu siedmiodniowego do uzupełnienia braku wezwanie musi spełniać ustawowe warunki. Po pierwsze musi być doręczone uprawnionemu podmiotowi. Po drugie, wezwanie powinno zawierać precyzyjne określenie, jakie braki formalne mają być przez stronę uzupełnione i w jaki sposób oraz w jakim terminie ma to nastąpić. Po trzecie, wezwanie musi zawierać precyzyjne określenie skutków nie uzupełnienia żądanych braków. Tylko wezwanie spełniające powyższe warunki powoduje, że z momentem jego doręczenia rozpoczyna bieg termin ustawowego do uzupełnienia braków formalnych pisma. Sąd stwierdza, że w badanej sprawie organ te warunki spełnił. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone, a z jego treści wynika, że w terminie 7 dni należy uzupełnić żądane dokumenty. W wezwaniu określono skutki nie uzupełnienia żądanych braków w tym terminie. Termin upłynął bezskutecznie. Powyższe zaś oznacza, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że koniecznym i uzasadnionym było pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku dotkniętego brakami formalnymi, które nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia. Z powodów wyżej wskazanych Sąd kwalifikuje zaskarżone postanowienie, jako odpowiadające prawu i stwierdza brak podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut strony dotyczący złożenia zażalenia przez Burmistrza za skarżącego. Skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości wniesienia zażalenia. Z uprawnienia tego skorzystał wnosząc [...] sierpnia 2020 r. pismo zatytułowane "Zażalenie na postanowienie". Wobec powyższego, Sąd nie znajduje podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa. W związku z tym, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.